Τα καλούδια της αποτοξινωτικής νηστείας
Τρίτο στη σειρά «μάθημα» του «Εργαστηρίου Ενεργούς Λαογραφίας» των Α΄ και Β΄ Κέντρων Ανοιχτής Περίθαλψης Ηλικιωμένων Ρεθύμνου πραγματοποιήθηκε την Δευτέρα 5 Αυγούστου. Έχουν προηγηθεί στις 2 του περασμένου Απριλίου η συνάντηση γνωριμίας, στις 23 του περασμένου Μαΐου το πρώτο «μάθημα» και στις 5 Ιουλίου το δεύτερο, στους φιλόξενους χώρους του Β΄ ΚΑΠΗ το πρώτο και στην Αμνάτο Ρεθύμνου το δεύτερο. Το Εργαστήρι αυτό, του οποίου εθελοντής εμψυχωτής είναι ο δάσκαλος-σχολικός σύμβουλος Χάρης Στρατιδάκης, αποτελεί συνέχεια παρόμοιων προσπαθειών παλιότερων περιόδων. Ο νέος κύκλος του έχει τον τίτλο «Η αντιμετώπιση των περιόδων κρίσης σε παλιότερες εποχές» και περιλαμβάνει μια σειρά 16 μηνιαίων «μαθημάτων», από τα οποία έχουν πραγματοποιηθεί τα τρία πρώτα:
1. Τα φαγητά της οικονομικής φτώχειας
2. Η προετοιμασία για τις δύσκολες εποχές με τα περιεχόμενα του κρητικού μαγατζέ (σήμερα καταψύκτη) και
3. Τα καλούδια της αποτοξινωτικής νηστείας
Τους επόμενους μήνες θα γίνουν νέες παρουσιάσεις, κατά σειρά:
4. Η διάκριση της γιορτής από τη καθημερινή μέρα
5. Τα φάρμακα της φύσης
6. Χειροτεχνικές πρακτικές (καλαθοπλεκτική, παρασκευή σαπουνιού, κτίσιμο τράφων, μεταποίηση ενδυμάτων κ.λπ.)
7. Ανέξοδες διασκεδάσεις
8. Πολλαπλή χρήση και ανακύκλωση
9. Ανταλλαγές αγαθών και εργασίας και αμοιβαία βοήθεια («δανεικοί»)
10. Κοινωνική εργασία
11. Απαραίτητοι για την επιβίωση κοινωνικοί δεσμοί
12. Μετανάστευση για αναζήτηση εργασίας (στα αμπελοσκάμματα, στη Μεσαρά, στις κρητικές πόλεις, στην Αθήνα και στο εξωτερικό)
13. Οικιακή οικονομία
14. Οικονομία στην εργασία
15. Διαπαιδαγώγηση νεότερων γενιών στο κουμάντο και στην αποταμίευση
16. Κριτική ανασκόπηση του λεγόμενου «πολιτισμού της φτώχειας».
Το τρίτο μάθημα για την αντιμετώπιση της κρίσης σε παλιότερες εποχές αναφερόταν στα καλούδια της αποτοξινωτικής νηστείας, σε μια διανυόμενη περίοδο νηστείας. Πραγματοποιήθηκε στα Σκουλούφια Ρεθύμνου και στη συνέχεια στη Βιράν Επισκοπή. Στα Σκουλούφια οι συμμετέχοντες είχαν την ευκαιρία να συμμετάσχουν στον εσπερινό της εορτάζουσας την επομένη εκκλησίας της Μεταμόρφωσης του Σωτήρα και στη συνέχεια να δεχτούν πλούσιο νηστίσιμο κέρασμα από τους κατοίκους του χωριού και τον εφημέριο Χαρίλαο Τζαγκαράκη. Στη Βιράν Επισκοπή είχαν την ευκαιρία να ξεναγηθούν στο αναστηλωμένο ελαιοτριβείο Γ. Σπυριδάκη, ένα από τα μεγαλύτερα στο νομό Ρεθύμνου, το οποίο πρωτολειτούργησε το έτος 1923 με ατμομηχανή. Είναι χαρακτηριστικό ότι διέθετε 21 χώρους αποθήκευσης ελαιοκάρπου (πατητήρια) και το 1953 που εκσυγχρονίστηκε απέκτησε πετρελαιομηχανή, αλευρόμυλο και γεννήτρια ηλεκτρικού ρεύματος. Την αναλυτική ξενάγηση στις εγκαταστάσεις έκανε ο σημερινός ιδιοκτήτης Κωστής Σπυριδάκης.
Στη συνέχεια οι συμμετέχοντες πέρασαν απέναντι, στο παραδοσιακό καφενείο-μεζεδοπωλείο «Παρασιά», όπου παρακολούθησαν προβολή από τον εμψυχωτή του προγράμματος σε δύο φάσεις. Στην πρώτη είδαν παλιότερες σχετικές δραστηριότητες των δύο ΚΑΠΗ, σε συνεργασία με το Τμήμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, του οποίου ήταν τότε Υπεύθυνος και στη συνέχεια με διάφορες σχολικές τάξεις στις οποίες δίδασκε. Ακολούθησε δεύτερη φάση προβολής, με θέμα τη νηστεία και τα καλούδια της, τα οποία και όλοι είχαν την ευκαιρία να γευτούν σε αλλεπάλληλα κύματα με την φροντίδα της υπεύθυνης του μεζεδοπωλείου Δέσποινας Σκαρσουλή. Ως επιδόρπιο προσφέρθηκε το πολύ παλιό γλυκό «γρεδέ» από την παλαίμαχη εκπαιδευτικό Ευγενία Ζαμπετάκη και παραδοσιακά ξεροτήγανα της γιαγιάς από την κ. Δέσποινα, ενώ την βραδιά έκλεισε μελωδικά, όπως και στις προηγούμενες συναντήσεις, ο Τάσος Κόλλιας.
Το τέταρτο «μάθημα» του Εργαστηρίου Ενεργούς Λαογραφίας θα έχει ως θέμα τη «Διάκριση της γιορτής από τη καθημερινή μέρα», σε επίπεδο διατροφής, εμφάνισης, δραστηριοτήτων και ψυχικής ετοιμασίας. Θα συνοδευτεί με τα επίκαιρα για τον Σεπτέμβριο εργαστήρια παρασκευής μουσταλευριάς, κιοφτεριών, πετιμεζιού, χαρουπόμελου και κυδωνόπαστου και θα πραγματοποιηθεί σε γιορτινή μέρα στην ύπαιθρο. Μπορούν να το παρακολουθήσουν, πέραν από τα 25 μέλη των ομάδων «Υγεία στην Τρίτη Ηλικία» των Α΄ και Β΄ ΚΑΠΗ, και είναι ευπρόσδεκτα για τον εμπλουτισμό της συζήτησης και μη μέλη των ΚΑΠΗ, εφόσον επικοινωνήσουν με τους υπεύθυνους οργάνωσης (Α΄ ΚΑΠΗ Αγάπη Μαμαλάκη 2831027800, Β΄ ΚΑΠΗ Κατερίνα Κατσιμάνη 2831055243 και Χάρης Στρατιδάκης 2831055031).
Α΄ και Β΄ Κέντρα Ανοιχτής Προστασίας Ηλικιωμένων Ρεθύμνου
