Δυό ιστορικά πονήματα με τεράστια έρευνα γύρω από την εκπαίδευση, κατά την περίοδο της Κρητικής Πολιτείας και Αρμοστείας μας δίνουν δυό σπουδαίοι ερευνητές. Παιδεύτηκαν με πολύ μεράκι για να παρουσιάσουν αυτές τις μελέτες ανατρέχοντας σε πηγές που κινδυνεύουν να χαθούν, ή είναι δύσκολη η προσέγγισή τους.

Αξίζουν να μελετηθούν από δασκάλους όλων των βαθμίδων από φοιτητές των επιστημών της αγωγής  (όσοι διαβάζουν και ερευνούν ακόμη). Λίγοι μείνανε σε ψυχομετρημό οι σωστοί ερευνητές.

α. Ν Παπαδογιαννάκη – «και ουχί κολυβογράμματα» «GUTENBERG) 6.380

β. Μανόλη Μακράκη – Κρητών Παιδεία» (28410- 42386)

Ιδιαίτερα αυτή η έρευνα ξεκινά από τα τελευταία χρόνια της Τουρκοκρατίας. 6.680.

Με την ευκαιρία, παρουσιάζω ένα σχετικό έγγραφο και δεν θέλω να προβώ σε σχολιασμό. Ο καθένας μπορεί να βγάλει τα συμπεράσματα του.

Ο «Βόρβορος της αμαθείας του λαού και «τα κολυβογράμματα»επικρατούν, και πάλι. Γι’ αυτό βλέπουμε τα σεσηπώτα μέλη της κοινωνίας να καταλαμβάνουν τα έδρανα του κοινοβουλίου, καθώς και τον  κρατικό μηχανισμό και να διαλύουν τα πάντα  πάντα ως λαίλαπα και επιδημία που θερίζει.

Η γνώση του παρελθόντος ίσως οδηγήσει σε αναστατικές διαστάσεις.