Η απάντηση από το Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων, Πολιτισμού και Αθλητισμού για τη διάσωση αρχαιοτήτων (Ακαδημία των VIVI, Κρήνη Barozzi στον Άγιο Κωνσταντίνο, και μνημεία γύρω οικισμών)
Σε απάντηση της με αριθμ. πρωτοκόλλου 6900/8.2.2013 Ερώτησης του Βουλευτή κ. Ιωάννη Κεφαλογιάννη και σύμφωνα με τα στοιχεία που έθεσαν υπόψη μας οι αρμόδιες υπηρεσίες μας, σας γνωρίζουμε τα εξής:
Η 28η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων έχει προβεί σε μια σειρά ενεργειών που αφορούν στην διάσωση και ανάδειξη των ιστάμενων μνημείων και των διάσπαρτων αρχιτεκτονικών μελών της περιόδου της βενετοκρατίας (15ος- 17ος αι.), που έχουν εντοπιστεί στον οικισμό του Αγίου Κωνσταντίνου Ρεθύμνου και τη γύρω περιοχή και τα οποία πιθανότατα σχετίζονται με την οικογένεια Barozzi.
Συγκεκριμένα έχει γίνει συστηματική καταγραφή των εντοιχισμένων και διάσπαρτων αρχιτεκτονικών μελών του οικισμού Αγίου Κωνσταντίνου, ταυτόχρονα συνεχίζεται η καταγραφή ανάλογων αρχιτεκτονικών μελών και στους όμορους οικισμούς του Αγίου Γεωργίου και του Ζουριδίου.
Έχει ξεκινήσει η μεταφορά των ευπαθών λίθινων αρχιτεκτονικών ανάγλυφων στην αποθήκη και το εργαστήριο συντήρησης της Υπηρεσίας στο Ρέθυμνο για τη συντήρηση τους.
Εντοπίστηκαν - σε συνεργασία με τον αρμόδιο εκπρόσωπο του Δήμου - οι ιδιοκτήτες των ακινήτων στα οποία έχουν εντοιχιστεί σε δεύτερη χρήση αξιόλογα αρχιτεκτονικά ανάγλυφα και στη συνέχεια ενημερώθηκαν εγγράφως ότι επειδή αυτά αποτελούν αρχαία μνημεία που χρονολογούνται πριν το 1830 και υπάγονται στις διατάξεις του Αρχαιολογικού Νόμου (Ν. 3028/2002 ΦΕΚ153/Α/28.6.2002), πριν από οποιαδήποτε εργασία στο ακίνητο τους είναι απαραίτητη η προηγούμενη έγκριση της 28ης Ε.Β.Α.
Η Υπηρεσία ανταποκρινόμενη σε πρόσφατο αίτημα του Δήμου Ρεθύμνου, σχετικά με τη διαμόρφωση εκθεσιακού χώρου στην ανατολική αίθουσα του κτηρίου των Στρατώνων, όπου θα υπάρχει μόνιμη έκθεση με πληροφοριακό υλικό και φωτογραφίες μνημείων της περιοχής έχει ήδη ολοκληρώσει τη διαδικασία συγγραφής των κειμένων που αφορούν στην ιστορία του οικισμού, τα μνημεία του, την οικογένεια των Barozzi, την Ακαδημία των Vivi, τα σωζόμενα αρχιτεκτονικά γλυπτά του Αγίου Κωνσταντίνου και των γύρω οικισμών, την κρήνη Barozzi κλπ. Το πληροφοριακό υλικό που θα πλαισιώνεται από την αντίστοιχη φωτογραφική τεκμηρίωση, θα αποτελεί μια μόνιμη έκθεση που στόχος της θα είναι όχι μόνο η παροχή των σχετικών πληροφοριών, αλλά και η δημιουργία ερεθισμάτων για την περιήγηση στον οικισμό και στην γύρω περιοχή, προκειμένου ο επισκέπτης να μπορεί να θαυμάσει και να φωτογραφίσει τα σωζόμενα αρχιτεκτονικά μέλη της περιόδου της βενετοκραιίας στον φυσικό τους χώρο. Ο σχεδιασμός του εκθεσιακού χώρου με τις αναρτημένες πινακίδες πληροφόρησης και το φωτογραφικό υλικό βρίσκεται στο στάδιο της ολοκλήρωσης από πλευράς της 28ης Ε.Β.Α., ενώ παράλληλα συγκεντρώνονται οικονομικές προσφορές για να προχωρήσει η διαδικασία υλοποίησης του έργου, από την Οικονομική Υπηρεσία του Δήμου Ρεθύμνου, ο οποίος διαθέτει και τις σχετικές πιστώσεις.
Η αρμόδια Υπηρεσία του Δήμου Ρεθύμνου έχει αναλάβει την εκπόνηση μελέτης διαμόρφωσης του περιβάλλοντα χώρου του κτηρίου των Στρατώνων, ώστε να αναβαθμιστεί και να αξιοποιηθεί ο αύλειος χώρος του κτιρίου, στον οποίο προβλέπεται, όπως και στον εκθεσιακό χώρο, να διοργανώνονται εκπαιδευτικά προγράμματα, σε συνεργασία της Εφορείας μας με Δήμο.
Όσον αφορά στην κρήνη Barozzi, που βρίσκεται σε ειδυλλιακή τοποθεσία, πλησίον του οικισμού του Αγίου Κωνσταντίνου, έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία χαρακτηρισμού της ως αρχαίο μνημείο, (ΥΠΠΟΤ/ΓΔΑΠΚ/ΑΡΧ/ Β1/Φ47/267307838/10-4-20Ί2 – ΑΔΑ: Β4ΩΟΓ.ΠΩ6/10-4-2012). Έχει γίνει καθαρισμός στον άμεσο περιβάλλοντα χώρο της, από τη βλάστηση, με συνεργείο του Δήμου Ρεθύμνου και την εποπτεία αρχαιολόγου της 28ης Ε.Β.Α., και θα επαναλαμβάνεται όταν κρίνεται απαραίτητο. Ταυτόχρονα για την ανάδειξη του περιβάλλοντα χώρου της κρήνης και την βελτίωση του μονοπατιού πρόσβασης, εκπονείται μελέτη από το Γραφείο Προγραμματικής Σύμβασης Παλιάς Πόλης Ρεθύμνου, σε συνεργασία και σύμφωνα με τις υποδείξεις της 28ης Ε.Β.Α., έτσι ώστε η φυσικού κάλλους περιοχή της κρήνης να αποτελεί αξιόλογο επισκέψιμο σημείο στάσης για όσους περιηγούνται στην περιοχή
Τέλος, στο πλαίσιο της δράσης της Γενικής Γραμματείας Πολιτισμού, Πράσινες Πολιτιστικές Διαδρομές, που πρόκειται να πραγματοποιηθεί από την 28η Ε.Β.Α., στα τέλη Μαΐου 2013, προγραμματίζεται η υλοποίηση πολιτιστικής διαδρομής στην περιοχή, στην οποία θα συμπεριλαμβάνονται οργανωμένες ξεναγήσεις στον οικισμό του Αγίου Κωνσταντίνου προκειμένου να γίνει γνωστή στο ευρύτερο κοινό η ιστορία και η δράση της οικογένειας Barozzi στο Ρέθυμνο την περίοδο της ύστερης βενετοκρατίας.
Για την πορεία των προαναφερόμενων ενεργειών της 28ης Ε.Β.Α. και του Δήμου Ρεθύμνης έχουν ήδη ενημερωθεί από την Κεντρική Υπηρεσία της Γενικής Γραμματείας Πολιτισμού, κατόπιν σχετικού ερωτήματος, τα μέλη του Πολιτιστικού Κέντρου - Μουσείου Αγίου Κωνσταντίνου Ρεθύμνου, καθώς και τα μέλη της Πρωτοβουλίας Διάσωσης Πολιτισμικής Κληρονομιάς Νομού Ρεθύμνης.
Οι παρατηρήσεις του κ. Γιάννη Ηλιάκη:
«Λανθασμένες, ασαφείς, αόριστες, ψευδείς και ανυπόστατες πληροφορίες από τις αρμόδιες υπηρεσίες»
Επί της απαντήσεως του Υπουργού Πολιτισμού έχουμε να παρατηρήσουμε τα παρακάτω για αληθή και πλήρη ενημέρωση:
Οι «αρμόδιες υπηρεσίες» και συγκεκριμένα η 28η Ε.Μ.Α. με τους Αρχαιολόγους και Δ/ντες της, έδωσε λανθασμένες, ασαφείς, αόριστες, ψευδείς και ανυπόστατες πληροφορίες, οι οποίες εν πολλοίς αποπροσανατολίζουν από τα ερωτήματα που ετέθησαν. Συγκεκριμένα και σαφή:
α. Πότε η 28η Εφορεία θα αποτοιχίσει και θα μεταφέρει τα αρχαιολογικά ευρήματα, που καταστρέφονται, τεμαχίζονται, εξαφανίζονται, τοιχίζονται ως δομικά υλικά, στο Μουσείο;
β. Πότε η 28η Εφορεία θα αναδείξει την Κρήνη F. Barozzi και τον γύρω χώρο, συλλέγοντας από τους τοίχους τα αρχαιολογικά μέλη της Κρήνης, τα οποία εξαφανίζονται;
Απαιτούνται έργα και όχι μακρόχρονα ευχολόγια και προγράμματα.
Ο Δήμος Ρεθύμνης και οι χορηγοί έχουν διαθέσει και διαθέτουν κονδύλια. Οικονομικό πρόβλημα δεν υπάρχει, για τη θεραπεία κάθε εμποδίου και τη λύση κάθε προβλήματος. Υπάρχουν χορηγοί και ενισχύουν την προσπάθεια. Δεν υπάρχει βούληση από την 28η Εφορεία και ιδιαίτερα από την Δ/νση.
Η 28η Εφορεία Β.Μ.Α. οικειοποιείται ενέργειες, προσπάθειες, αγώνες, διαβήματα, έγραφα, παρακλήσεις, παραινέσεις, φωτογραφίσεις, αποτυπώσεις, ιστορικές έρευνες, συγκέντρωση υλικού και βιβλιογραφίας, καταγραφές αναστηλώσεις και αποκαταστάσεις του κτιρίου της Γερμανικής Στρατώνας του ενεργού πολίτη Γιάννη Ηλιάκη, και όχι μόνο. Προσπάθειες 30 ετών με διάθεση προσωπικών του οικονομιών, θυσίες χρόνου και υγείας. Πολιορκία ενός κρατικού οργανισμού με εγκληματικά αδιάφορους υπαλλήλους και δυστυχώς και επιστήμονες που μένουν απαθείς μπροστά στην καταστροφή μέγιστων πολιτισμικών αγαθών. Επιστημόνων που έχουν άγνοια της Ιστορίας και δεν έχουν το μεράκι και την αγάπη να διασώσουν τα πολιτισμικά αγαθά και μένουν μακράν, τη στιγμή που υπάρχουν χορηγοί και ενεργοί πολίτες που βοηθούν με πάθος την ανάδειξη των πολιτισμικών αγαθών της πατρίδας. Τα πολιτισμικά αγαθά τα προσεγγίζουμε με ζέση με μεράκι και με αγάπη.
Η 28η Εφορεία εις ουδεμίαν ενέργειαν έχει προβεί δια την αποτοίχισιν και μεταφοράν των εντοιχισμένων και κατάσπαρτων μελών και σπαραγμάτων της villa Barozzi.
Κινδύνευσε μάλιστα να χαθεί η μοναδική και αμύθητης αξίας επιγραφή της Κρήνης η οποία βρίσκεται στην συντήρηση της 28η Εφορείας. Η υπόθεση βρίσκεται στον Εισαγγελέα).
Συγκεκριμένα η αναζήτηση, η διερεύνηση, η ανακάλυψη αρχαιολογικών ευρημάτων, έχει ξεκινήσει εδώ και 30 χρόνια από τον υπογράφοντα.
Έχει γίνει καταγραφή, φωτογράφηση και αναφορά προς το Υπ. Πολ. και την 28η Εφορεία με την παράκληση, κατ’ επανάληψιν και φορτικά δια της αποκομιδή, συντήρηση και πάκτωση στο Μουσείο για τη διάσωση των. Η 28η Εφορεία επιμένει να αδιαφορεί, να δημαγωγεί και να μην ενεργεί. Δεν έχει μεταφέρει ούτε ένα εύρημα για συντήρηση. Κατά το παρελθόν ειδοποίησε ιδιοκτήτες που εντοιχίζουν τεμαχίζουν και καταστρέφουν αρχαιολογικά ευρήματα, ότι θα τα αποτοιχίσει και θα τα μεταφέρει για συντήρηση και τοποθέτηση στο Μουσείο. Έκτοτε ουδέν έπραξε. Οι ιδιώτες όμως συνεχίζουν να καταστρέφουν συνεχώς, εφ’ όσον οι αρχαιολόγοι μένουν αδιάφοροι και δεν μεταβαίνουν στον Άγιο Κωνσταντίνο για να συστήσουν να μην καταστρέφονται τα αρχαιολογικά ευρήματα της villa Barozzi.
Ο Δήμος Ρεθύμνης έχοντας σχετική πίστωση την οποία προσωπικά και με τους αγώνες μου ανεύρον από χορηγούς, αναμένει χρόνια τώρα την 28η Εφορεία να ξεκινήσει την αποτοίχιση.
Η 28η Εφορεία στην ενημέρωση της επαναλαμβάνει τις προτάσεις μου και προγραμματίζει χωρίς ποτέ να ξεκινά και να πραγματοποιεί, την αποτοίχιση που είναι το πρώτο ζητούμενο. Όλα τα άλλα έπονται. (Ιστορικά στοιχεία, φωτογραφικό υλικό, βιβλιογραφία, κώδικες της Οξφόρδης, φωτογραφική αποτύπωση βιβλίων κ.λ.π. υλικό σχετικό, τα έχω παραδώσει στην 28η Ε.Μ.Α.)
Και συνεχίζω την έρευνα και τις προσπάθειες. Για να ενημερώσω και να συγκινήσω τους «αρμόδιους» για να ξεκινήσουν. Μήπως και φιλοτιμηθούν.
Όταν στην «ενημέρωση» η 28η Εφορεία ομιλεί για συγγραφή κειμένων, εμπαίζει. Τα πάντα είναι έτοιμα και τα έχω παραδώσει, χρόνια τώρα. Η γραφειοκρατία εργάζεται! Το έγγραφο «ενημέρωση» βρίθει λαθών και δεν θα επεκταθώ. Παράλληλα αποπροσανατολίζει. Σε ενημερώσεις μου παλαιότερες έχω αναφερθεί και σε άλλα μνημεία της ευρύτερης περιοχής του τ. Δήμου Ν. Φωκά τα οποία καταρρέουν. Μερικά από αυτά: στον οικισμό Αγίου Γεωργίου: Ενετική οικία (κατέρρευσε πριν 2 έτη) Λίθινα μέλη, εισόδου, καταγεγραμμένης και φωτογραφημένης από τον G. Gerola, εγκατεσπαρμένα. Ενετοτουρκικά Λουτρά, που καταστρέφονται εν γνώσει και εν αγνοία κατοίκων).
Στα Ρούστικα, η Μονή Προφήτη Ηλία με τα ξωκλήσια. Στην περιοχή Γκιάρας Αγ. Κωνσταντίνου το περίφημο ξωκλήσι του Προφήτη Ηλία. Στο Μούνδρος, ενετικές οικίες.
Στο Μονοπάρι, ο Πύργος, στο Μαλάκι ο Πύργος του Σύγγελου καταρρέει, τεράστιες ζημιές κ.λ.π. Αναφέρω και ευχαριστώ για τη συμπαράσταση και επερώτηση το νέο Βουλευτή Ρεθύμνης Γιάννη Κεφαλογιάννη και τον προτρέπω να συνεχίσει να αγωνίζεται για τα πολιτιστικά μνημεία του τόπου, παράλληλα με την πρωτοβουλία Διάσωσης Πολιτισμικής Κληρονομιάς Ν. Ρεθύμνης. Ας φιλοτιμηθεί η 28η Ε.Μ.Α. από το έργο του ενεργού πολίτη, μόνου και αβοήθητου και πολεμούμενου. Αποκατάσταση Στρατώνας και μετατροπή σε Μουσείο. Συντήρηση 24 Βυζ. εικόνων. 3 κωδωνοστάσια. Έρευνα για F. Barozzi. Αγώνες 30 ετών για την αποκατάσταση του Αγίου Γεωργίου-Αρτού κ.λ.π, κ.λ.π.
Αυτά τα ολίγα ως προς την στρογγυλεμένη απάντηση του Υπουργού που τον πληροφόρησαν λάθος οι «αρμόδιες υπηρεσίες» για να τον καθησυχάσουν, να αδρανήσουν και να αδιαφορήσουν.
Ο εμπαιγμός είναι φανερός και προκύπτει έντονα από την τεράστια αλληλογραφία και την οποία έχουμε υπενθυμίσει συνημμένως στα κατά καιρούς υπομνήματα διαβήματα και αναφορές.
Φράσεις όπως: «Την ερχόμενη εβδομάδα ξεκινάμε» όλα είναι έτοιμα. «Έβρεχε πολύ και δεν αρχίσαμε». «Η αρχαιολόγος ήταν σε άδεια». «Το συνεργείο είναι απασχολημένο σε άλλες εργασίες». «Πήγαμε και είδαμε, πάλι, και ξεκινάμε» και το τελευταίο, «Δε θα χαλάσουμε τους τοίχους που έχτισαν με τα αρχαία. «Δεν θα χαλάσουμε τα σπίτια των ανθρώπων»
Οι υπάλληλοι της 28ης Ε.Μ.Α. και το Υ.ΠΟΛ. είναι άσχετοι. Προτείνουμε όπως, στο Ρέθυμνο τοποθετεί ως Δ/ντής της 28ης μόνιμος και σοβαρός επιστήμονας για να διασώσει, την πολιτισμική κληρονομιά του νομού. Και όχι επισκέπτης – τουρίστας, άλλοτε από το Ηράκλειο και άλλοτε από τα Χανιά. Για να βλέπει με ζέση τα προβλήματα, να δουλεύει, να ενεργεί σωστά και υπεύθυνα. Άμεσα.
