ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ 27.02.2013 10:45

Έκθεση: «Παιδικοί φόβοι, παιδικά όνειρα» – Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Κρήτης

Ρέθεμνος Newsroom

“Παιδικός φόβος, Παιδικά όνειρα”

Οι Εικαστικοί:

Δρυγιαννάκη Στέλλα, Κωτσούλας Χρήστος (Capten),

Σκεπετζή Χρυσούλα, Σκούρτης Άγγελος

εκθέτουν

με επιμέλεια της: Μαρίας Μαραγκού

στο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Κρήτης

& Διαπραγματεύονται:

Το Φόβο & την Παιδεία : Ονόματα Ουσιαστικά

Το Όνειρο & την Ελευθερία : & Ουσιαστικά αλληλοεξαρτώμενα σε ευθεία & διαγώνια γραμμή

Όσοι το χάλκεον χέρι

βαρύ του φόβου αισθάνονται,

ζυγόν δουλείας ας έχωσι.

Θέλει αρετήν και τόλμην

η ελευθερία. (Α. Κάλβος)

Φόβος

Δεν έχουμε να φοβηθούμε παρά μόνο το φόβο (Ρούσβελτ Φραγκλίνος)

Διαχρονικός και πανανθρώπινος. Ικανός, να κάμψει κάθε αντίσταση, να παγώσει και την πιο αποφασιστική δύναμη, να αναστείλει την εξέλιξη. Ο φόβος είναι φυσικό, κοινό συναίσθημα. Όλοι φοβούνται. Και οι μεν και οι δε. Και οι πάνω και οι κάτω.

Η εποχή της πλαστής ευδαιμονίας μαζί με τις ψευδαισθήσεις της τελείωσε.

Ήρθε η ώρα της πληρωμής. Τώρα καλείται να πληρώσει όποιος φοβηθεί πρώτος.

Και αυτός είναι πάντα όποιος έχει να χάσει τα περισσότερα.

Δουλεύουμε για τον φόβο προσπαθώντας να τον ξορκίσουμε. Τον βάζουμε απέναντί μας. Τον αναγνωρίζουμε, για να μπορέσουμε να τον απομυθοποιήσουμε και να τον αντιμετωπίσουμε.

Ο φόβος υπάρχει μέσα μας, είναι παμφάγος, τρέφεται από τη πρώτη μέρα που θα γεννηθούμε με οτιδήποτε βρίσκει πρόχειρο. Τρέφεται με το σκοτάδι, με τους θορύβους, τις αρρώστιες, την εγκατάλειψη, τη μοναξιά, την στέρηση με οτιδήποτε. Και αν μπορέσεις τελικά να βρεις ένα τρόπο να τον κρατήσεις νηστικό θα βρεθούν άλλοι να στον ταΐσουν.

Δεν ανήκει σε έναν αλλά σε όλους, γι' αυτό εύκολα αλλάζει κατεύθυνση.

Ο Φόβος είναι το παραισθησιογόνο της εξουσίας κι η ελπίδα, πως αυτό που φοβάσαι και βλέπεις να συμβαίνει στο διπλανό σου, δεν θα συμβεί σε σένα, είναι ένα από τα συμπτώματά του. Ο Φόβος είναι το εργαλείο χειρισμού συνειδήσεων, η εξουσία τον χρησιμοποιεί για να παραλύσει και να παραμορφώσει την πραγματικότητα που αρνείται να δει ο καθένας μας γιατί ελπίζει. Γι' αυτό και ο μόνος τρόπος για να εμφανιστεί ο φόβος είναι είτε να δολοφονήσεις την ελπίδα των ανθρώπων, είτε να τους πείσεις πως ελπίδα σημαίνει να φτιάχνεις στο μυαλό σου καταναλωτικά όνειρα.

Η παραγωγή «επίσημου φόβου» είναι το κλειδί για την αποτελεσματικότητα της ανθρώπινης εξουσίας. Ο κοσμικός φόβος δεν χρειάζεται μεσάζοντες, ο επίσημος φόβος δεν μπορεί να κάνει δίχως αυτούς και δεν μπορεί παρά να είναι επινοημένος. Οι γήινες εξουσίες δεν προσπαθούν να σώσουν ανθρώπους που τους έχει καταλάβει ο τρόμος παρ’ όλο που διατείνονται πως αυτό ακριβώς κάνουν. Οι γήινες εξουσίες όπως και οι νεωτερισμοί της καταναλωτικής αγοράς, οφείλουν να δημιουργήσουν τη δική τους ζήτηση. Για να διατηρηθεί η επιρροή τα αντικείμενα πρέπει να παραμείνουν ευάλωτα και ανασφαλή.

«Τραυματισμένα παιδιά, Μαχαιρωμένοι πίνακες».( Εικαστικός: Άγγελος Σκούρτης)

…Τα παιδιά σηκώνουν τα χέρια ή κρύβουν τα μάτια για να μη δουν την απειλή. Μια άμεση, αρχέγονη κίνηση, αντίδραση προστασίας και ταυτόχρονα άρνηση της πραγματικότητας.

Κατά τη διάρκεια υπαίθριας έκθεσης, μια ομάδα νέων ανθρώπων εισβάλει στο χώρο και μαχαιρώνει με βίαιο τρόπο τους πίνακες. Τους πίνακες ή τα παιδιά;

Μέρος των βιασμένων έργων με φροντίδα γιατρού σώζονται τα έργα για τη σημειολογία – ιδεολογία που εκπέμπου. Τα παιδιά?.

Παιδεία

Μάθηση χωρίς σκέψη χαμένος κόπος.

Σκέψη χωρίς μάθηση είναι κίνδυνος. (Κομφούκιος)

Ανάγκη ύπαρξης «Μαθημάτων ζωής» στα σχολεία.

Ζούμε σε εποχές που ενώ ο θεσμός του σχολείου οφείλει να μας κάνει ανθρώπους με λογική και κρίση, τείνει να μας βάζει όλους στο ίδιο καλούπι, δημιουργώντας βαθμοθηρικά αγρίμια και τίποτα παραπάνω. Έχουμε βαλθεί να κυνηγάμε τον μεγάλο βαθμό που θα μας κάνει όλους τέλειους και κανέναν ξεχωριστό. Μπορεί να ζούμε στην ψευδαίσθηση ότι με μεγάλο βαθμό εξασφαλίζεται το μέλλον μας αλλά κατά βάθος γνωρίζουμε πως κάτι τέτοιο δε συμβαίνει. Με κάποιο ασφαλώς επιτυχημένο τρόπο οι κυβερνήσεις κατάφεραν να ποτίσουν τις ψυχές των μαθητών με αρρωστημένο ανταγωνισμό που αποβλέπει κυρίως στην απομόνωση του κάθε έφηβου. Στο γεγονός ότι δεν προάγεται παιδεία αλλά ελλιπής εκπαίδευση. Κι αυτό μόνο για την είσοδό στα Πανεπιστήμια.

Κι ύστερα έρχεται η συναισθηματική κακοποίηση που περιλαμβάνει τη λεκτική κακοποίηση (δηλαδή φωνές, κατηγορίες και προσβολές), αλλά είναι κάτι περισσότερο από αυτό. Έχει να κάνει με μία σειρά επαναλαμβανομένων επεισοδίων που προσβάλλουν, απειλούν, απομονώνουν, υποβιβάζουν, εξευτελίζουν ή και ελέγχουν έναν άλλο άνθρωπο. Μπορεί να περιλαμβάνει ένα μοτίβο μίας ή περισσοτέρων μορφών κακοποιητικής συμπεριφοράς: προσβολές, κριτική, επιθετικές απαιτήσεις, απειλές, απόρριψη, κατηγορία, συναισθηματική χειραγώγηση, έλεγχο, απομόνωση, τιμωρία.

Σκοπός της συναισθηματικής κακοποίησης είναι να υποβιβάζει τα συναισθήματα του ατόμου που την υφίσταται και να εκμηδενίσει την αυτοπεποίθησή του και την ανεξαρτησία του. Αποτέλεσμα. Κι άλλος φόβος.

«Εννοιολογικός Εγκλωβισμός» (Εικαστικός: Χρυσούλα Σκεπετζή)

Ο κάθε μορφής Εγκλωβισμός της Συνείδησης και της Παιδείας στην Εκπαίδευση στο εδώ και τώρα και όχι μόνο η Ελευθερία της Συνείδησης και της Παιδείας στο Άχρονο Παρών, έχει ως παρενέργεια την σκλαβιά της ψυχής και τον θάνατο, ξεγελώντας την πως για το καλό της χρειάζεται να βρίσκεται σε συνεχόμενη γείωση…

Είμαστε όμως ταυτόχρονα παιδιά από ύλη και πνεύμα, και αυτούς τους δυο κόσμους καλούμαστε να εναρμονίσουμε αναγνωρίζοντας την διαφορετική και ξεχωριστή φύση του κάθε τμήματος της ύπαρξής μας, φέροντας τα σε συνεργασία (νοητική με συναισθηματική νοημοσύνη), χωρίς να καταπιέζουμε και να αφορίζουμε καμιά φυσική έκφρασή τους.

Η Ελευθερία χτίζει συνειδήσεις και όχι η σκλαβιά, αλλά ταυτόχρονα φέρει ευθύνες και υπευθυνότητα. Πολλές φορές μας βολεύει να βρισκόμαστε υπό τη σκέπη ενός αυταρχικού και δογματικού περιβάλλοντος, νιώθουμε πιο ασφαλής, παρά να αναλάβουμε την ευθύνη της προσωπικής μας κρίσης.

Το να θεωρηθεί όμως το «κλουβί», ένα θετικό περιβάλλον, τότε σημαίνει πως είναι παρενέργεια μιας άλλης εσωτερικής πληγής που ευθύνεται για μια υπερβολική εσωστρέφεια και ανασφάλεια, και τελικά αδυναμία επιβίωσης σε περιβάλλοντα πιο φιλελεύθερα.

Οι ελεύθερες και αδογμάτιστες συνειδήσεις στην προσωπική μας ζωή αλλά και στο χώρο της Παιδείας δεν μπορούν να συνεργαστούν σε δογματικά, αφοριστικά και καταπιεστικά περιβάλλοντα. Παρότι άλλοι άνθρωποι θεωρούν αυτά τα περιβάλλοντα πως είναι προστατευτικά, όπως ακριβώς και ένα κελί μιας «φυλακής», λόγω διαφορετικών καταγραφών που έχουν δομήσει μια πιο συντηρητική προσωπικότητα.

Όνειρο

“Αυτοί που ονειρεύονται τη μέρα, βλέπουν πράγματα που διαφεύγουν απ' όσους ονειρεύονται μόνο τις νύχτες” (Πόε Έντγκαρ Άλαν)

“Ναι, είμαι ένας ονειροπόλος. Γιατί ονειροπόλος είναι αυτός που μπορεί να βρει το δρόμο του με το φεγγαρόφωτο, και να δει το χάραμα πριν από τον υπόλοιπο κόσμο” (Ουάιλντ Όσκαρ)

Καταστρώνω σχέδια για το μέλλον, ευελπιστώ να καλυτερεύσω τη ζωή μου, να αναρριχηθώ οικονομικά και να καταξιωθώ κοινωνικά. Αυτοί οι στόχοι είναι θεμιτοί και κάθε νέος άνθρωπος θα πρέπει να επιδιώξει την επιτυχία. Όμως οι «μεγάλοι και οι δυνατοί με μια κουβέντα σου λένε πως κυνηγάς το όνειρο, και το όνειρο είναι πάντα άπιαστο, έτσι σου σπάνε το ηθικό, αφού σε έχουν χτυπήσει στο υποσυνείδητο κάνοντας σε ευάλωτο. Είναι λάθος η έκφραση κάνω όνειρα, αυτή επιβλήθηκε από τους ισχυρούς στους αδύναμους. Όσα όμως χτίζονται με τα όνειρά μας…. είναι και τα ομορφότερα! Αρκεί να τα κατοικούμε…Μέσα στο όνειρο μας κρύβουμε πάντα έναν ένοχο φόβο.

"Τι είναι ελπίδα;" "Το όνειρο ενός ξυπνητού ανθρώπου."» Αριστοτέλης:

“Τα όνειρα δεν είναι αποφυγή από την πραγματικότητα, αλλά είναι ο τρόπος να την πλησιάζει” (Μωμ Σ .)

«Το όνειρο – η κατάκτηση – η απομυθoποίηση» (Εικαστικός: Χρήστος Κωτσούλας - Κάπτεν)

Ο φόβος εμπεριέχεται στο όνειρο. Το παιδί αποτελεί μια ολοκληρωμένη οντότητα, με τη δική του αντίληψη για τον κόσμο που το περιβάλλει και ένα ΕΓΩ που απαιτεί την έκφρασή του. Ο κόσμος των μεγάλων, η καθεστηκυία τάξη, δημιουργεί τον «μπαμπούλα» – το φόβο – την αποτροπή.

Τα παιδικά όνειρα (και όχι μόνο), πλάθονται με γνώμονα την επιβίωση, τη συμβίωση (σχέση με τους γύρω – αποδοχή) και τη διαβίωση (ευ ζην) για μια επιθυμητή εικόνα του ΕΓΩ σε σχέση με τους γύρω. Ο «μπαμπούλας» είναι καθοριστικός ρυθμιστής αυτών των παραμέτρων. Και ίσως στην εσχατιά του ο «μπαμπούλας» είναι ο ίδιος ο θάνατος, ο μεγαλύτερος φόβος του ανθρώπου αλλά και μονάδα μέτρησης του χρόνου. Η κατάκτηση του ονείρου εμπεριέχει και την απομυθοποίηση.

Κάθε κοινωνία φτιάχνει τους «μπαμπούλες της», αλλά ανάμεσα σε μια κοινωνία που τους απομυθοποιεί και σε μια κοινωνία που τους γιγαντώνει υπάρχει διαφορά.

Ελευθερία

“Όνειρα, οράματα πολυάσχολου διανοίας” Ντοστογιέφσκι

Η ελευθερία είναι, για έναν άνθρωπο, η δυνατότητά του να δρα κατά βούληση. Η καθολική ελευθερία, με τα σημερινά δεδομένα, είναι το σωρευτικό αποτέλεσμα της ατομικής, της κοινωνικής και της πολιτικής ελευθερίας, καθώς και των εσωτερικών ελευθεριών όπως Πνευματική, Ψυχολογική, Ηθική Ελευθερία. Η Υγεία, η Παιδεία, η Κοινωνική Πρόνοια, θυσιάζονται στο βωμό του «Υγιούς Ανταγωνισμού». Οτιδήποτε «δημόσιο» απαξιώνεται και προκρίνεται το «ιδιωτικό».

Η Δημοκρατία μετατρέπεται σε κενό γράμμα. Για να ελευθερωθείς πρέπει πρώτα να φοβηθείς.

Δεν υπάρχει ελπίδα χωρίς φόβο, ούτε και φόβος χωρίς ελπίδα. (Σπινόζα)

Οι δυσκολίες της ζωής αντιμετωπίζονται συνήθως με τρεις τρόπους:

Την ελπίδα, το όνειρο και το χιούμορ (Κάντ)

«Το δικαίωμα να είσαι παιδί» (Εικαστικός: Στέλλα Δρυγιαννάκη)

Τα παιδιά του κόσμου

Είναι παιδιά των εμπόλεμων ζωνών

Και της οικονομικής κρίσης.

Τα παιδιά είναι παιδιά μεταναστών

Προσφύγων και ανέργων.

Τα δικά μας παιδιά

Σε όξινη γκάμα χρωμάτων,

Κορεσμένη, αφύσική.

Παιχνίδι με την εντύπωση και την αφύπνιση

Σε υφασμάτινες λωρίδες

Με χαραγμένα- ραμμένα

Τα πρόσωπα παιδιών.

Πως αυτή η αγνή ενότητα

Δε θα μολυνθεί από το δηλητήριο

της κοινωνίας που καταπατά το δικαίωμα να είσαι άνθρωπος?

Δε μιλήσαμε για κανένα όνειρό και για κανένα φόβο,

Το στοίχημα είναι πάντα το ποιος θα ελέγξει το φόβο και θα τον διαχειριστεί προς όφελός του, και πώς θα καταφέρει να μετατρέψει ένα εργαλείο χειρισμού συνειδήσεων σε μηχανισμό προστασίας.

Όλα τα νομίσματα έχουν δύο όψεις: τίποτα δεν είναι από μόνο του καλό ή κακό, πολύ ή λίγο, σημασία έχει με πόση σοφία ή λογική διαχειριζόμαστε καθετί. ….

Αφορμή για τα παραπάνω: το παιδί & μια γυναίκα με ιδέες (Μαρία Μαραγκού), ένα σχολείο αφετηρία (Τούρκικο), τέσσερις διαφορετικές εικαστικές διαπραγματευτικές προσεγγίσεις (Δρυγιαννάκη Στέλλα, Κωτσούλας Χρήστος, Σκεπετζή Χρυσούλα, Σκούρτης Άγγελος). Πέντε φωνές διαμαρτυρίας για την «οικουμενική – ουμανιστική κοινωνία»

Χρυσούλα Σκεπετζή

Η διάρκεια της έκθεσης θα είναι ως το τέλος Μαρτίου 2013 ενώ πραγματοποιούνται όπως πάντα ξεναγήσεις σε παιδιά και ενήλικες και εκπαιδευτικά προγράμματα. Περισσότερες πληροφορίες στην ηλεκτρονική σελίδα του Μ.Σ.Τ. Κρήτης, www.cca.gr.

Ώρες λειτουργίας:

Καθημερινά: 09:00 - 14:00

Τετάρτη & Παρασκευή 09:00 - 14:00 & 18:00-21:00

Σαββατοκύριακο: 10:00 - 15:00

Δευτέρα: Κλειστά

Επικοινωνία: