Του Ηλία Ν. Λουλούδη

Μαθηματικού

Ίσως να μην είναι ευρέως γνωστό, ότι τα μαθηματικά διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο στην κατασκοπεία εν καιρώ πολέμου και ειδικότερα την περίοδο 1900-1950, ενώ συνεχίζουν να χρησιμοποιούνται μέχρι και σήμερα από τις σύγχρονες μυστικές υπηρεσίες .Ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα του Β' Παγκοσμίου Πολέμου θεωρείται η αποκωδικοποίηση της μηχανής Enigma την οποία οι Γερμανοί χρησιμοποιούσαν για την επικοινωνία τους. Το «σπάσιμο» του συστήματος της Γερμανικής μηχανής Enigma θεωρείται σταθμός στις επιστήμες της κρυπτολογίας, των μαθηματικών, της φυσικής , της ηλεκτρονικής τεχνολογίας, της τεχνητής νοημοσύνης και της θεωρητικής πληροφορικής.

Θα αναρωτηθεί βέβαια ο απλός αναγνώστης τι σχέση μπορεί να έχουν όλα αυτά με την μάχη της Κρήτης;

Η απάντηση είναι ότι η χρονική στιγμή που επέλεξαν οι Γερμανοί για να επιτεθούν στην Κρήτη συνέπεσε με το σπάσιμο των κωδικών της μηχανής Enigma από τους Άγγλους. Οι αποφάσεις που πάρθηκαν για την άμυνα του νησιού ήταν αποτέλεσμα αυτών των πληροφοριών. Θα προσπαθήσω λοιπόν σε αυτό το άρθρο να κάνω μια ιστορική αναδρομή και να σχολιάσω τις συνέπειες αυτών των αποφάσεων στην εξέλιξη της Μάχης της Κρήτης.

Πιστεύω ότι πέρα από  τις φιέστες και τους περιφερόμενους καταθέτες στεφανιών κάθε χρόνο, θα πρέπει κάποτε να αναζητηθούν τα πραγματικά αίτια και οι πολιτικές που υπηρετήθηκαν τότε, με την παράδοση ουσιαστικά της Κρήτης στους Χιτλερικούς από τους Συμμάχους.

Σε κάθε πόλεμο τα κράτη που συμετέχουν θέτουν ως πρωταρχικό σκοπό για την τελική νίκη, την πληροφόρηση των σχεδίων και προθέσεων του αντιπάλου. Κανείς δεν γνωρίζει ποια θα ήταν η εξέλιξη της ιστορίας χωρίς τα μαθηματικά, τα οποία χρησιμοποιήθηκαν κατά κόρον από τις μεγάλες δυνάμεις σε σημαντικούς πολέμους της παγκόσμιας ιστορίας, όπως ο Α & Β Παγκόσμιος πόλεμος, η κρίση του Κόλπου των Χοίρων, ο Γαλλοϊσπανικός πόλεμος κτλ. Η χρήση των μαθηματικών στον πόλεμο ξεκίνησε ήδη από τον 16ο αιώνα και εκτείνεται έως τις μέρες μας, με τις σύγχρονες μυστικές υπηρεσίες να χρησιμοποιούν την «Θεωρία των Πρώτων Αριθμών» για την κωδικοποίηση της επικοινωνίας τους. Η κρυπτογραφία (κλάδος της κρυπτολογίας) αναπτύχθηκε στην διάρκεια των δύο παγκόσμιων πολέμων, λόγω της εξαιρετικά μεγάλης ανάγκης που υπήρξε για ασφάλεια κατά την μετάδοση ζωτικών πληροφοριών μεταξύ των στρατευμάτων των χωρών, όσο δεν είχε αναπτυχθεί τα προηγούμενα 3000 χρόνια,. Τα κρυπτοσυστήματα της περιόδου άρχισαν να γίνονται πολύπλοκα, και να αποτελούνται από μηχανικές και ηλεκτρομηχανικές κατασκευές, οι οποίες ονομάζονται «κρυπτομηχανές». Η κρυπτανάλυση τους, απαιτούσε μεγάλο αριθμό προσωπικού, το οποίο εργαζόταν για μεγάλο χρονικό διάστημα, ενώ ταυτόχρονα άρχισε να γίνεται εξαιρετικά αισθητή η ανάγκη για μεγάλη υπολογιστική ισχύ. Παρά την πολυπλοκότητα που άρχισαν να αποκτούν τα συστήματα κρυπτογράφησης κατά την διάρκεια αυτής της περιόδου η κρυπτανάλυση τους ήταν συνήθως επιτυχημένη.

Η  μηχανή Enigma

Η μηχανή Enigma ήταν μια ηλεκτρομηχανική συσκευή σε μέγεθος γραφομηχανής. Η πρώτη μηχανή Enigma εφευρέθηκε από το Γερμανό μηχανικό Arthur Scherbius το 1918 . Αυτό το μοντέλο και διάφορες παραλλαγές του είχαν χρησιμοποιηθεί για εμπορικούς σκοπούς από τις αρχές του 1920 σε διάφορες χώρες. Το 1925 εγκρίθηκε από το Γερμανικό στρατό και απαγορεύθηκε η χρήση της για άλλους σκοπούς. Το 1934 ο Χίτλερ ανέθεσε στον εμπειρότατο αξιωματικό των διαδιβάσεων συνταγματάρχη  Erich Fellgiebel  την παρακολούθηση και εξέλιξη της συγκεκριμένης μηχανής. Οι συνδυασμοί που παραγόταν ήταν θεωρητικά άπειροι  για την εποχή (10¹⁶) και θεωρήθηκε άτρωτη. Η μηχανή αυτή λειτουργούσε με αναδιατάκτες γραμμάτων οι θέσεις των οποίων καθώς και οποιαδήποτε μεταβολή τους περιγραφόταν σε ένα εγχειρίδιο χρήσης. Πάνω από το πληκτρολόγιο υπήρχε μια παρόμοια διάταξη από 26 γράμματα που άναβαν. Με το χτύπημα ενός γράμματος στο πληκτρολόγιο άναβε το γράμμα που έπρεπε να το αντικαταστήσει. Τα κρυπτογραφημένα μηνύματα  μεταδιδόταν με τον κώδικα Μορς και ο παραλήπτης έχοντας την ίδια μηχανή με την ίδια ρύθμιση κάνοντας την αντίστροφη διαδικασία αποκτούσε το κανονικό μήνυμα.

Επιχείρηση Ultra

Με την επωνυμία Επιχείρηση Ultra φέρεται η επιχείρηση που οργάνωσαν οι Βρετανοί κατά το Β' Παγκόσμιο Πόλεμο για την αποκωδικοποίηση των κρυπτογραφημένων μηνυμάτων των δυνάμεων του Άξονα. Η κωδική αυτή ονομασία επεκτάθηκε σε όλες τις συμμαχικές προσπάθειες κατά τη διάρκεια του πολέμου. Η ονομασία προέρχεται από το γεγονός ότι η επιχείρηση παρέμεινε μυστική καθ' όλη τη διάρκεια διεξαγωγής της, αποτελώντας ένα από τα καλύτερα φυλασσόμενα μυστικά του πολέμου: Δεν ήταν απλώς χαρακτηρισμένη ως άκρως απόρρητη αλλά "υπέρ - άκρως απόρρητη" (ultra-secret) .Η επιχείρηση κρατήθηκε μυστική από τους Άγγλους και τους Αμερικανούς σε όλη την διάρκεια του πολέμου αλλά και στη συνέχεια για  29 χρόνια μέχρι το 1974

Η επιχείρηση αυτή συνέβαλε τα μέγιστα στην τελική Συμμαχική νίκη. Το μεγαλύτερο επίτευγμα της επιχείρησης ήταν η αποκρυπτογράφηση των Γερμανικών μηνυμάτων μεταξύ των υποβρυχίων και των αρχηγείων τους. Έτσι κέρδισαν τη μάχη του Ατλαντικού αλλά και άλλες σημαντικές ναυμαχίες. Συνέβαλε, επίσης, στη μάχη της Ερήμου ενώ κατά την απόβαση της Νορμανδίας η επιχείρηση Ultra είχε καταφέρει να εντοπίσει τις ακριβείς θέσεις και των 58 μεραρχιών που βρίσκονταν στην περιοχή. Η μυστικότητα που περίβαλε την επιχείρηση ήταν τέτοια που την ύπαρξή της γνώριζαν μόνον όσοι είχαν άμεση ανάμιξη σε αυτήν ή έπρεπε να είναι ενημερωμένοι, όπως ο Πρωθυπουργός Τσόρτσιλ και ορισμένα μέλη της Κυβέρνησης.

Ο Τσόρτσιλ είπε στο βασιλιά της Βρετανίας George VI , μετά την λήξη του πολέμου :«χάρη στην Ultra κερδίσαμε τον πόλεμο».

Θα αναφέρω ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα για να κατανοηθεί η ακρίβεια των αναλύσεων της Ultra.¹ Οι σύμμαχοι είχαν υπολογίσει  ότι η πολεμική βιομηχανία των Γερμανών παρήγαγε περίπου 1400 τανκ κάθε μήνα το διάστημα Ιουνίου 1940-Σεπτεμβρίου 1942. Το νούμερο, όμως αυτό δεν φαινόταν λογικό γιατί στη μάχη του Στάλινγκραντ  οι Γερμανοί χρησιμοποίησαν μόνο 1.200 τανκς. Ο αρχικός υπολογισμός τους λοιπόν, δεν επιβεβαιωνόταν. Στην προσπάθειά τους να βρουν άλλη μέθοδο υπολογισμού, οι Σύμμαχοι κατέφυγαν στους σειριακούς αριθμούς. Οι συμμαχικές μυστικές υπηρεσίες παρατήρησαν ότι κάθε Γερμανικό τανκ που είχε περιέλθει στον έλεγχό τους είχε έναν μοναδικό σειριακό αριθμό. Μετά από προσεκτική παρατήρηση, διαπίστωσαν ότι οι σειριακοί αριθμοί ακολουθούσαν ένα μοτίβο που αποκαλύπτει τη σειρά παραγωγής κάθε τανκ. Χρησιμοποιώντας αυτά τα στοιχεία, οι Σύμμαχοι δημιούργησαν ένα μαθηματικό μοντέλο για τον υπολογισμό του ρυθμού παραγωγής των Γερμανικών τανκ. Κατάληξαν στο συμπέρασμα ότι, το παραπάνω διάστημα, οι Γερμανοί κατασκεύαζαν 255 τανκ μηνιαίως. Πράγματι, μετά τη λήξη του πολέμου, τα στοιχεία των Γερμανών βεβαίωναν ότι κάθε μήνα κατασκευάζονταν 256 τανκ μόλις ένα παραπάνω από τον υπολογισμό των Συμμάχων.

Bletchley Park

Το. Bletchley Park είναι ένα ακίνητο στο κέντρο ενός κτήματος στο χωριό Bletchley στην Αγγλία, που σήμερα αποτελεί τμήμα της πόλης του Milton Keynes. Βρίσκεται περίπου 50 μίλια βορειοδυτικά του Λονδίνου και τίποτε στην εμφάνιση του κτίσματος δεν αποκαλύπτει ότι σε αυτό στεγαζόταν, κατά το Β' Παγκόσμιο Πόλεμο η βασικότερη υπηρεσία αποκρυπτογράφησης της Βρετανίας. Το βασικό πρόβλημα που χειρίστηκε το Bletchley Park ήταν το σπάσιμο των κωδικών που χρησιμοποιούσαν για τις επικοινωνίες τους οι Γερμανοί, οι οποίοι είχαν επινοήσει τη συσκευή Enigma. Ο ναύαρχος Sir Hugh Sinclair, ο οποίος εκείνη την εποχή διεύθυνε την υπηρεσία Αντικατασκοπείας του Ναυαρχείου και ήταν επικεφαλής της ΜΙ6,έχοντας αποτύχει να πείσει την Βρετανική κυβέρνηση ότι χρειαζόταν το κτήμα με το κτίσμα του, το αγόρασε με δικά του χρήματα έναντι 7.500 λιρών στερλινών το 1938. Ο Sinclair στέγασε σε αυτό τη νεοϊδρυθείσα υπηρεσία "Κυβερνητική Σχολή Κωδικών και Κρυπτογραφίας", ενώ τη διοίκηση της Σχολής ανέλαβε ο Πλωτάρχης Alastair Denniston.

Ο Denniston οργάνωσε άριστα τη νέα υπηρεσία, η οποία αντλούσε το έμψυχο δυναμικό της κατά κύριο λόγο από απόφοιτους από τα παραπλήσια πανεπιστήμια της Οξφόρδης και του Κέμπριτζ. Στην σχολή αυτή κλήθηκαν επιφανείς σκακιστές, άριστοι μαθηματικοί, καθηγητές γλωσσολογίας και άλλοι παρόμοιοι ειδικοί όπως προσωπικό από τα ταχυδρομεία, τεχνικοί της τηλεφωνίας και της τηλεγραφίας, χειριστές του κώδικα Μορς, κρυπταναλυτές, τεχνικοί ασυρμάτου, ηλεκτρολόγοι, ειδικοί στα σταυρόλεξα κτλ. Μαζί με τους ειδικούς, στο Bletchley Park εργάστηκαν σε 24ωρη βάρδια, περίπου 12.000 άτομα από τα οποία το 80% ήταν γυναίκες.

Ήταν τόσο καλά φυλαγμένο μυστικό αφού το γεγονός της κατοχής του κτίσματος από τον Sinclair αποκαλύφθηκε μόλις το 1991, όταν παρά λίγο να πουληθεί και να αξιοποιηθεί διαφορετικά.

Ο Τσόρτσιλ είχε χαρακτηρίσει την μυστική αυτή περιοχή ως «οι χήνες που κάνουν τα χρυσά αυγά αλλά ποτέ δεν φλυαρούν»²

Alan Matheson Turing 23/7/1912 - 7/7/1954)

Bρετανός μαθηματικός, καθηγητής της λογικής, κρυπτογράφος, πρωτοπόρος στην επιστήμη της τεχνητής νοημοσύνης, θεωρείται ότι έθεσε τα θεμέλια για την εφεύρεση των ηλεκτρονικών υπολογιστών. Στο Bletchley Park, ήταν το κεντρικό πρόσωπο στην αποκρυπτογράφηση των Γερμανικών κωδικών, ως προϊστάμενος της ομάδας 8. Η ομάδα αυτήν ήταν που επιφορτίστηκε με την αποκωδικοποίηση της συσκευής Enigma. Η εργασία του Turing κρατήθηκε μυστική μέχρι τη δεκαετία του '70, αφού ακόμα και οι στενοί φίλοι του δεν την ήξεραν. Στο Bletchley Park ο Turing εργάστηκε από το 1939 ως το 1940 όταν και μετακινήθηκε προς την Ομάδα 8. Ο Turing συνειδητοποίησε ότι δεν ήταν απαραίτητο να εξεταστούν όλοι οι πιθανοί συνδυασμοί για να σπάσουν τους κωδικούς της μηχανής Enigma. Απέδειξε ότι ήταν δυνατό να εξετάσει τις σωστές τοποθετήσεις των διακοπτών (περίπου ένα εκατομμύριο συνδυασμοί) χωρίς να πρέπει να εξεταστούν οι τοποθετήσεις του πίνακα συνδέσεων (περίπου 157 εκατομμύρια συνδυασμοί).

Οι συνεισφορά του Turing κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου πολέμου δεν αναγνωρίστηκε ποτέ δημόσια, κατά τη διάρκεια της ζωής του επειδή η εργασία του ήταν απόρρητη. Ο Turing εργάστηκε από το 1952 μέχρι το θάνατό του το 1954, στη μαθηματική βιολογία. Το κεντρικό ενδιαφέρον του στον τομέα ήταν η ύπαρξη των αριθμών Fibonacci στις δομές των φυτών. Τα γραπτά του ήταν αδημοσίευτα έως το 1992 όταν δημοσιεύθηκε συγκεντρωμένο το έργο του. Η καταδίκη του Turing για ομοφυλοφιλία του κατάστρεψε τη σταδιοδρομία. Το 1952, ο εραστής του βοήθησε έναν συνεργό προκειμένου να διαρρήξει το σπίτι του Turing. Ο Turing πήγε στην αστυνομία να καταγγείλει τη διάρηξη με αποτέλεσμα να χρεωθεί με την κατηγορία της σεξουαλικής διαστροφής. Δεν πρόσφερε καμία υπεράσπιση στον εαυτό του και τελικά καταδικάστηκε. Του δόθηκε η επιλογή μεταξύ της φυλάκισης και μιας ορμονικής θεραπείας για τη μείωση της λίμπιντο. Επέλεξε τις εγχύσεις ορμονών οιστρογόνων, οι οποίες διήρκεσαν ένα έτος όπου ουσιαστικά υπέστη ορμονικό ευνουχισμό. Το 1954 πέθανε από δηλητηρίαση από ένα μισοφαγωμένο μήλο που άφησε το οποίο περιείχε κυάνιο. Πιθανότατα για τις μυστικές υπηρεσίες να ήταν άχρηστος πια οπότε μια καταδίκη και ένα μήλο με κυάνιο να ήταν η αναγνώριση και το ευχαριστώ.

Πρόσφατα μόλις το 2009 πολίτες ,επιστήμονες και οργανώσεις για τα δικαιώματα των ομοφυλόφιλων έβαλαν μπρος μία εκστρατεία για τη δημόσια αποκατάσταση της προσωπικότητας και του ονόματος του Turing. Το ζήτημα έφτασε μέχρι τη Βασίλισσα Ελισσάβετ, από την οποία ζητήθηκε να χρηστεί ιππότης. Ο Γκόρντον Μπράουν προχώρησε στη δημόσια συγγνώμη που ζητούσαν με υπογραφές περισσότερα από 300.000 άτομα. Δήλωσε πως «Δεν αποτελεί υπερβολή να πούμε ότι χωρίς αυτήν την εκπληκτική συνεισφορά η ιστορία θα ήταν διαφορετική».Ένα είδος αποκατάστασης της μνήμης του έχει ήδη γίνει, καθώς έχει ανεγερθεί άγαλμά του στο Γκέι Βίλατζ του Μάντσεστερ και έχει πάρει το όνομά του ο περιφερειακός δρόμος της πόλης.

Το σπάσιμο των κωδικών της μηχανής Enigma

Το σπάσιμο των κωδικών της μηχανής Enigma δεν ήταν καθόλου απλή υπόθεση και είχε ξεκινήσει χρόνια νωρίτερα.

Στην Πολωνία ο Marian Rejewski, παραβίασε την πρώτη μορφή του συστήματος Enigma χρησιμοποιώντας θεωρητικά μαθηματικά το 1932. Ο Rejewski είχε κατασκευάσει μια ηλεκτρομηχανική συσκευή που αποκρυπτογραφούσε τα μηνύματα της Enigma από τον Οκτώβριο του 1938, την οποία είχε επονομάσει "Bomba" λόγω θορύβου. Οι Πολωνοί συνέχισαν να παραβιάζουν τα μηνύματα που βασιζόταν στην κρυπτογράφηση με τον Enigma μέχρι το 1939. Τότε ο Γερμανικός στρατός έκανε κάποιες αλλαγές και οι Πολωνοί δεν μπόρεσαν να ακολουθήσουν γιατί η παραβίαση απαιτούσε περισσότερους πόρους από όσους μπορούσαν να διαθέσουν. Έτσι, εκείνο το καλοκαίρι μεταβίβασαν τη γνώση τους, μαζί με μερικές μηχανές που είχαν κατασκευάσει, στους Βρετανούς και τους Γάλλους

Με τη βοήθεια των Πολωνών οι Γάλλοι έστησαν μια επιχείρηση αποκρυπτογράφησης στα περίχωρα του Παρισιού που επονομάστηκε "PC Bruno" , αλλά λόγω της κατάληψης της Γαλλίας, αυτή άντεξε μέχρι τις 9 Ιουνίου 1940. Στις πληροφορίες που πήραν οι Βρετανοί περιλαμβανόταν και μια απομίμηση της συσκευής Enigma και έτσι απέκτησαν πλέον το απαιτούμενο υπόβαθρο για τη μελέτη και την επινόηση τρόπων αποκρυπτογράφησης των Γερμανικών μηνυμάτων: Μπορούσαν να κατανοήσουν τη λειτουργία της, να μελετήσουν τον τρόπο καλωδίωσης των στροφέων (rotors). Αυτό που έλειπε ήταν οι ρυθμίσεις που άλλαζαν καθημερινά: Ποια ήταν η ακολουθία και ο αρχικός προσανατολισμός των αρχικά τριών στροφέων και ποια βύσματα είχαν τοποθετηθεί στον αντίστοιχο πίνακα. Ο Ρεγιέβσκι είχε ασφαλώς κατανοήσει τον τρόπο λειτουργίας της Enigma και κατάφερε να βρει τον τρόπο καλωδίωσης των στροφέων. Απέμενε στους Βρετανούς να λύσουν το τρίτο πρόβλημα, κάτι που κατάφεραν στις αρχές του 1940. Ωστόσο, τα κωδικοποιημένα μηνύματα ήταν πολλά και σε καθημερινή βάση, απαιτώντας την ταχύτερη αποκρυπτογράφηση προκειμένου το περιεχόμενό τους να είναι χρησιμοποιήσιμο. Αναφέρεται ότι ο μέσος όρος μηνυμάτων που κατέγραφαν οι σταθμοί ακροάσεως ήταν 3.000 την ημέρα. Βασιζόμενος στην ιδέα του Rejewski, ο Άλαν Τούρινγκ σχεδίασε τη δική του μηχανή, η οποία μπορούσε να δοκιμάζει συνδυασμούς γραμμάτων σε χρόνο που ήταν αδύνατο να επιτευχθεί από οποιοδήποτε άνθρωπο ή ομάδα ανθρώπων. Μετά από συνεχείς βελτιώσεις η μηχανή άρχισε να χρησιμοποιείται από τα μέσα Αυγούστου 1940.

Οι πληροφορίες πριν την Mάχη της Κρήτης - Το μεγάλο πλεονέκτημα

Η εκστρατεία των Γερμανών εναντίον της Κρήτης είναι η πρώτη στην οποία υπήρχαν σημαντικές πληροφορίες μέσω της αποκρυπτογράφησης των μηνυμάτων τους. Οι κωδικοί της Γερμανικής αεροπορίας στην οποία υπάγονταν και οι αλεξιπτωτιστές διαβάζονταν σχεδόν πλήρως. Είναι λοιπόν προφανές ότι η γνώση των Γερμανικών σχεδίων ήταν τέτοια που μπορούσε να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για μια τέλεια παγίδα εξόντωσης των αλεξιπτωτιστών. Αυτό όμως που περιέπλεκε την κατάσταση ήταν ότι θα έπρεπε να γίνει χρήση των πληροφοριών και σχεδιασμός χωρίς να αντιληφθούν οι Γερμανοί ότι το  σύστημα επικοινωνίας τους είχε «σπάσει». Αποφασίστηκε λοιπόν οι πληροφορίες που προέρχονταν από την Ultra να δοθούν μόνο στον διοικητή Freyberg (ο 7ος στη σειρά των διοικητών που άλλαζαν συνεχώς) και στον επικεφαλής της τοπικής αεροπορικής δύναμης Beamish. Για μεγαλύτερη ασφάλεια οι πληροφορίες έφθαναν στα χέρια των δύο ανδρών με τον κωδικό OL (Orange Leonard) δήθεν ως πληροφορίες προερχόμενες από μυστικούς πράκτορες. Παράλληλα είχε δοθεί εντολή να αποφεύγονται ενέργειες που θα βασίζονταν αποκλειστικά σε αυτές τις πληροφορίες. Από την ανάλυση αυτών των πληροφοριών είχε γίνει αρκετά νωρίς σαφές στους συμμάχους , ότι προετοιμαζόταν επίθεση εναντίον της Κρήτης η οποία θα περιλάμβανε και αλεξιπτωτιστές. Η πιθανή ημέρα επίθεσης είχε προσδιοριστεί με βάση την ανάλυση των κρυπτογραφημένων μηνυμάτων στις 28-4-1941.Η επιβεβαίωση των Γερμανικών προθέσεων  ήρθε όταν έπεσε ένα Γερμανικό Me 110 στην περιοχή της Σούδας στο οποίο βρέθηκαν σχέδια της επιχείρησης. Τα στοιχεία λοιπόν που είχε στα χέρια του ο διοικητής των δυνάμεων άμυνας, τον οδηγούσαν στο να περιμένει επίθεση από τον αέρα και ότι ένα μέρος των επιτιθέμενων δυνάμεων με βαρύ οπλισμό θα έφτανε από την θάλασσα. Η τελευταία σύσκεψη των Γερμανών σε αίθουσα του ξενοδοχείου Μ. Βρετάνια έγινε στις 19 Μαίου και το σύστημα Ultra είχε υποκλέψει την σχετική ειδοποίηση, έτσι οι Άγγλοι ενημέρωναν τον στρατηγό Freyberg «αυτή η Δευτέρα θα είναι η παραμονή της επίθεσης». Μέσα λοιπόν από αυτό το σύστημα πληροφοριών ο Freyberg είχε μια σαφή εικόνα των προθέσεων και των σχεδίων του αντιπάλου. Αυτό ήταν ένα εκπληκτικό πλεονέκτημα που κάνει ακόμη ποιο βαριά την ευθύνη του για την κατάληψη της Κρήτης. Βέβαια κύριο μέρος της ευθύνης είχαν  οι Άγγλοι αφού διαβίβαζαν με μεγάλη φειδώ τις πληροφορίες που υπέκλεπταν με την δικαιολογία ότι δεν ήθελαν να διεγείρουν την υποψία των Γερμανών ότι υποκλέπτονται τα μηνύματα τους.

Η άμυνα της Κρήτης και τα αμυντικά επιχειρησιακά λάθη

Το στρατηγείο της Μέσης Ανατολής έδειξε από την αρχή αναποφασιστικότητα και δισταγμό απέναντι στην ανάγκη να υπερασπισθεί με κάθε τρόπο η Κρήτη. Ίσως να φοβόταν ενδεχόμενη αλλαγή των Γερμανικών προτεραιοτήτων και επιλογών με αφορμή την Κρήτη και ενδεχόμενη στροφή προς την Μεσόγειο που ήταν αδύνατο να αντιμετωπιστούν. Το αποτέλεσμα ήταν μια ελλιπέστατη αμυντική προετοιμασία σε κάθε τομέα (σχεδιασμός , επικοινωνίες, υποδομές, οπλισμός, ηγεσία). Στο αεροδρόμιο του Μάλεμε όπου διακυβευόταν η έκβαση της Γερμανικής επίθεσης η έλλειψη επικοινωνίας, συντονισμού και συνεννόησης έφερε δραματικά αποτελέσματα και έγειρε την πλάστιγγα υπέρ των Γερμανών. Η έμμονη ιδέα του  Freyberg για ενδεχόμενη απόβαση από τη θάλασσα δέσμευσε σημαντικούς στρατιωτικούς πόρους που θα μπορούσαν να αποτρέψουν την κατάληψη του Μάλεμε. Ενώ από τις πληροφορίες της  Ultra γνώριζαν ότι ο τομέας του Μάλεμε αποτελούσε στόχο προτεραιότητας για τους Γερμανούς δεν τον ναρκοθέτησαν ώστε να καταστραφεί και να μην μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως αεροδρόμιο. Με απλά λόγια στην Κρήτη οι σύμμαχοι είχαν μια στρατιωτική ηγεσία που ενώ  είχε τέτοιο πλήθος πληροφοριών από την πηγή Ultra, έκανε τραγικά λάθη με ολέθριο αποτέλεσμα .

Ο ρόλος των Άγγλων

Για τους Άγγλους βέβαια η επιχείρηση δεν ήταν πλήρως αποτυχημένη διότι πέρα από τις βαρύτατες ναυτικές απώλειες, οι στρατηγικές επιπτώσεις της ήττας ήταν σχετικά περιορισμένες, επιτρέποντας στον Τσόρτσιλ να δηλώσει τον Ιούνιο «ότι η κατάσταση στη Μεσόγειο είχε βελτιωθεί για τη Βρετανία σε σχέση με το προηγούμενο έτος».Ένας από τους βασικούς τους σκοπούς ήταν να αχρηστεύσουν το πλέον επικίνδυνο όπλο των Γερμανών τους αλεξιπτωτιστές ενώ ένας δεύτερος ήταν να προστατεύσουν την μυστική επιχείρηση Ultra ώστε να μπορέσουν στην συνέχεια του πολέμου να καταφέρουν ποιο καθοριστικές νίκες. Δεν σημαίνει βέβαια αυτό, ότι ήταν χαρούμενοι για το αποτέλεσμα της μάχης, αφού η απώλεια της στρατηγικής θέσης της Κρήτης δεν ήταν μικρή υπόθεση.

Η καίρια επιδίωξή βέβαια των Άγγλων ήταν η στροφή της χιτλερικής πολεμικής μηχανής κατά της Σοβιετικής Ένωσης αφού 33 μέρες μετά στις 22/6/1941 έγινε πραγματικότητα. Για χρόνια κέντρο της εξωτερικής πολιτικής των Άγγλων ήταν η ώθηση της Γερμανικής πολεμικής μηχανής ανατολικά, μιας και η καταστροφή του νεαρού Σοβιετικού κράτους ήταν σταθερή επιδίωξη του Τσόρτιλ . Η προοπτική άμεσης επίθεσης κατά της Σοβιετικής Ένωσης εξασφάλιζε στους Βρετανούς ένα ακόμα πλεονέκτημα, διότι έδινε οριστικά τέλος στο χιτλερικό σχέδιο «Θαλάσσιος Λέων», που προέβλεπε εισβολή στη Μ. Βρετανία .

Είναι χαρακτηριστικό ότι όταν τα πρώτα αεραγήματα των Γερμανών αλεξιπτωτιστών εμφανίστηκαν στον ουρανό της Κρήτης, νωρίς το πρωί της 20/5/1941, ο στρατηγός Freyberg έπαιρνε το παραδοσιακό μπρέκφαστ του με συνοδό τον αξιωματικό Chris Woodhouse.

Ο Woodhouse βλέποντας τα χιτλερικά αγήματα ενημέρωσε τον Freyberg, ο οποίος κοίταξε το ρολόι του και είπε με το γνωστό βρετανικό φλέγμα : «Ήρθαν ακριβώς στην ώρα τους»³ .

Αυτό σημαίνει ότι οι Άγγλοι γνώριζαν ακριβώς όχι μόνο τη μέρα και ώρα της χιτλερικής επίθεσης στην Κρήτη, αλλά και τα τέσσερα σημεία που αυτή θα εκδηλωθεί.

Συμπερασματικά

«Χίτλερ να μη το καυχηθείς πως πάτησες την Κρήτη

ξαρμάτωτη την εύρηκες και λείπαν τα παιδιά της…».

Το ριζίτικο τα λέει όλα μέσα σε δυο γραμμές και τρεις λέξεις (πάτησες, ξαρμάτωτη, λείπαν)

Οι τότε Έλληνες κυβερνώντες δεν φρόντισαν ούτε στοιχειωδώς να οργανώσουν την άμυνα του νησιού. Αντίθετα έκαναν το κάθε τι για να την υπονομεύσουν. Όλα αυτά βέβαια γιατί η κυβέρνηση φοβόταν τα ανέκαθεν δημοκρατικά αισθήματα του Κρητικού λαού. Η Μεταξική δικτατορία είχε φροντίσει να αφαιρέσει και το τελευταίο πολεμικό όπλο από τα χέρια των Κρητικών,  απομακρύνοντας την V Μεραρχία από την Κρήτη η οποία στάλθηκε στο μέτωπο και σφαγιάστηκε άσκοπα . Μπορεί το καθεστώς της 4^ης Αυγούστου να θέλησε να αποκτήσει νομιμοφάνεια με την πρωθυπουργοποίηση του βενιζελικού Τσουδερού αλλά αρνήθηκε να οπλίσει τον Κρητικό λαό κατά την δεκαήμερη μάχη.

«Μετά το τέλος της μάχης πολλοί Κρητικοί ένιωσαν αμηχανία και οργή με την βρετανική αμηχανία και την άρνηση να τους δώσουν όπλα»(B.Antony σελ 264)

Η Μάχη της Κρήτης βέβαια χάθηκε με ευθύνη κυρίως των Βρετανών, αφού θυσιάστηκε το νησί για την προώθηση των πολιτικών τους επιλογών. Οι πληροφορίες από την επιχείρηση ULTRA, χρησιμοποιήθηκαν αποκλειστικά για τις Βρετανικές πολιτικές επιδιώξεις  της εποχής. Τα Βρετανικά συμφέροντα για πολλοστή φορά στη νεότερη Ελληνική Ιστορία αντιστρατεύτηκαν τη θέληση και τα συμφέροντα του Ελληνικού λαού, κυρίως όμως ο λαός της Κρήτης πλήρωσε βαρύ φόρο με τα μετέπειτα Γερμανικά αντίποινα.

Είναι άλλωστε γνωστό ότι η βασική αρχή της εξωτερικής πολιτικής της Μ. Βρετανίας από τη Βικτοριανή ακόμα περίοδο  στηριζόταν στη φράση

«Η Βρετανία δεν έχει μόνιμους φίλους ή μόνιμους εχθρούς, αλλά έχει μόνιμα συμφέροντα».

Το άρθρο θα είναι αναρτημένο στα ιστολόγια

ΚΑΡΟΤΣΕΡΗΣ http://carot-cherries.blogspot.com/

ΑΓΟΝΗ ΓΡΑΜΜΗ http://agonigrammi.wordpress.com/

Πηγές Βιβλιογραφία

• «ΚΡΗΤΗ η μάχη και η αντίσταση» Beevor Antony μετφ Γ. Καλλίνης εκδ Βικελαία ΔΒ Ηράκλειο 1999
• «Η μάχη της Κρήτης και το Μεσανατολικό ζήτημα» Α Σανουδάκης εκδ Κνωσσός Αθήνα 1991
• «Κώδικες και Μυστικά» Σάιμον Σινγκ Μετάφραση: Νάσος Κυριαζόπουλος εκδ Τραυλός Αθήνα 2001
• Περιοδικό Αεροπορική Επιθεώρηση τευχ 78 Ιούνιος 2006 «Η μάχη της Κρήτης» Π Νεάρχου σελ 32-98
• ²Περιοδικό Περίπλους Τριμηνιαία έκδοση Ναυτικού Μουσείου Ελλάδος τευχ 61 Δεκέμβριος 2007 «Η μηχανή αίνιγμα και η αποκωδικοποίηση της» Ι Κούσουλα σελ 36-37
• Περιοδικό Ιστορικά Ελευθεροτυπία «Απρίλιος 1941 Η μάχη της Κρήτης» τευχ 136 30-5-2002
• Περιοδικό Ιστορικά Ελευθεροτυπία «70 χρόνια από την μάχη της Κρήτης» Μάιος 2011 Η εξέλιξη των επιχειρήσεων κατά τη μάχη της Κρήτης και οι συνέπειες της σελ 31-88 Β Μανουσάκη διδάκτορα πολιτικής επιστήμης ΑΠΘ
• ³Εφ Καθημερινή 11-7-2010 «Κρίσιμο λάθος των Συμμάχων στο Μάλεμε» Δημήτρης Λυβάνιος  επίκουρος καθηγητής Νεότερης Ιστορίας ΑΠΘ
• ¹Εφ Ναυτεμπορική  28-10-2010 «Τα μαθηματικά εν καιρώ πολέμου» Τεύκτρος Μηχαηλίδης Μαθηματικός
• Εφ Ριζοσπάστης 27-5-2007«Η Μάχη της Κρήτης και τα Βρετανικά συμφέροντα» Κ Μαραγκουδάκης
• The Enigma cipher machine http://www.codesandciphers.org.uk/enigma
• http://en.wikipedia.org/wiki/Alan_Turing
• http://en.wikipedia.org/wiki/Bletchley_Park
• http://en.wikipedia.org/wiki/Enigma_machine