Το ελληνικό ελαιόλαδο δεν είναι απλώς ένα αγροτικό προϊόν. Είναι στοιχείο της εθνικής ταυτότητας, βασικός πυλώνας της μεσογειακής διατροφής και ένας από τους πιο αναγνωρίσιμους πρεσβευτές της χώρας στις διεθνείς αγορές. Ωστόσο, πίσω από τη διαχρονική αξία του «υγρού χρυσού», ο κλάδος βρίσκεται σήμερα αντιμέτωπος με μια πολυεπίπεδη κρίση αλλά και με μια ευκαιρία να επαναπροσδιορίσει τις προτεραιότητές του.
Οι παρεμβάσεις επιστημόνων, θεσμικών φορέων και εκπροσώπων της αγοράς στο 2o Olive Oil Forum ανέδειξαν με σαφήνεια ότι η ελληνική ελαιοκομία βρίσκεται σε ένα κρίσιμο μεταβατικό σημείο. Η κλιματική αλλαγή, οι νέες απαιτήσεις των καταναλωτών, ο διεθνής ανταγωνισμός, η ανάγκη για πιστοποίηση ποιότητας και η πίεση για βιωσιμότητα αλλάζουν ριζικά το τοπίο της παραγωγής και της εμπορίας ελαιολάδου.
Την ίδια στιγμή, η παγκόσμια αγορά παρουσιάζει αυξανόμενη δυναμική. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν από το Διεθνές Συμβούλιο Ελαιολάδου, η παγκόσμια κατανάλωση και παραγωγή ακολουθούν ανοδική πορεία, παρά τις έντονες διακυμάνσεις των τελευταίων ετών. Νέες αγορές όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Βραζιλία, η Ιαπωνία και η Κίνα αυξάνουν σταθερά τη ζήτησή τους για ποιοτικό ελαιόλαδο, δημιουργώντας σημαντικές ευκαιρίες για τις παραδοσιακές παραγωγικές χώρες της Μεσογείου.
Οι τρεις βασικοί άξονες για το ελαιόλαδο
Στους τρεις βασικούς άξονες της κυβερνητικής πολιτικές για τον ελαιοκομικό τομέα αναφέρθηκε στον χαιρετισμό του ο υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Γιάννης Ανδριανός.
Ο πρώτος άξονας, επικεντρώνεται στη διαφάνεια, την ιχνηλασιμότητα και την προστασία της αυθεντικότητας του ελληνικού ελαιολάδου, μέσα από τη συνεργασία με την ΑΑΔΕ, τη διαλειτουργικότητα των μητρώων και την εκτεταμένη κωδικοποίηση στην επισήμανση του ελαιολάδου.
Ο δεύτερος, όπως σημείωσε, στην ενίσχυση της ποιότητας και στη διεθνή κατοχύρωση των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών του ελληνικού ελαιολάδου, μέσα από τη συνεργασία του ΥΠΑΑΤ με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Διεθνές Συμβούλιο Ελαιολάδου, με έμφαση στην προσαρμογή των προτύπων ποιότητας ώστε να λαμβάνονται υπόψη τα χαρακτηριστικά των ελληνικών ποικιλιών.
Και ο τρίτος, στην έρευνα, την καινοτομία και την κλιματική ανθεκτικότητα, με τη συμβολή των υπηρεσιών του ΥΠΑΑΤ, του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ, του Ινστιτούτου Ελιάς, Υποτροπικών Φυτών και Αμπέλου, του Μπενάκειου Φυτοπαθολογικού Ινστιτούτου, των ερευνητικών κέντρων και των πανεπιστημιακών ιδρυμάτων όπως το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο.
Το ελαιόλαδο το 2030
Την εικόνα της παγκόσμιας αγοράς και των διεθνών τάσεων στην παραγωγή και κατανάλωση των ελαιοκομικών προϊόντων καθώς και την αναγκαιότητα ποιότητας, παραγωγικότητας και καινοτομίας, παρουσίασε ο επίσημος προσκεκλημένος – εκπρόσωπος του Διεθνούς Ελαιοκομικού Συμβουλίου (IOC-COI) με έδρα την Μαδρίτη, Αναπλ. Εκτελεστικός Διευθυντής, κ. Abderraouf Laajimi.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που ανέφερε, υπάρχει μια ανοδική τάση τα τελευταία χρόνια στην παραγωγή ελαιολάδου, η οποία κυμαίνεται από 1,5 έως 3,4 εκατομμύρια τόνους, τονίζοντας ότι παρόλο που υπήρξε πτώση τα έτη ’22 και ’23, ωστόσο υπήρξε ανάκαμψη το ’24 και ’25.
Οι διεθνείς οργανισμοί εκτιμούν ότι μέχρι το 2030 η παγκόσμια αγορά θα συνεχίσει να αναπτύσσεται, τόσο σε επίπεδο παραγωγής όσο και σε επίπεδο εμπορίου.
Ειδικότερα, όπως ανέφερε με ορίζονται το 2030, αναμένεται μια ανάπτυξη της τάξης του 1,3% μεταξύ 2019 και 2030. Την ίδια στιγμή, το εμπόριο ελαιολάδου, όπως σημείωσε «θα παραμείνει ισχυρό και θα αυξηθεί κατά 4% μέχρι το 2030. Οι εξαγωγές θα αυξηθούν τόσο στις υπάρχουσες όσο και στις νέες αγορές».
Ωστόσο, ο ανταγωνισμός γίνεται πλέον παγκόσμιος. Χώρες όπως η Τυνησία, η Τουρκία, η Αργεντινή και η Βραζιλία αυξάνουν θεαματικά την παραγωγή τους μέσω υπερεντατικών καλλιεργειών και νέων τεχνολογιών.
Επισήμανε δε, στόχος είναι να μετατραπούν οι προκλήσεις σε ευκαιρίες, με πρώτη το πώς θα παράγουμε με έναν πιο βιώσιμο τρόπο και δεύτερη πώς θα υπερασπιστούμε την ποιότητα και την αυθεντικότητα του ελαιολάδου.
Ασφάλεια στην κατανάλωση
Τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο κλάδος του ελαιολάδου επισήμανε στη συνέχεια ο Δημήτρης Κωνσταντόπουλος, βουλευτής του ΠΑΣΟΚ, ενώ στις ευκαιρίες που υπάρχουν ακόμα και σε περιόδους κρίσης, αναφέρθηκε η αντιπρύτανης Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών Ελένη Μήλιου.
Στους ελέγχους για την ασφάλεια στην κατανάλωση του ελαιολάδου, αναφέρθηκε ο πρόεδρος του ΕΦΕΤ Αντώνης Ζαμπέλας, παρουσιάζοντας και τα νέα όρια για τους αρωματικούς υδρογονάνθρακες ορυκτελαίου, που ψηφίστηκαν στις Βρυξέλλες.
116 ποικιλίες ελιάς
Στη δραστηριότητα του ΕΛΓΟ – Δήμητρα στον τομέα του ελαιολάδου από την παραγωγική διαδικασία, την επεξεργασία, την πιστοποίηση και την εμπορία ως την εκπαίδευση των παραγωγών, αναφέρθηκε ο πρόεδρος του Οργανισμού Σπύρος Μάμαλης.
Όπως ανέφερε τα ερευνητικά ινστιτούτα του ΕΛΓΟ – Δήμητρα, διαθέτουν τη μοναδική συλλογή στην Ελλάδα του γενετικού υλικού. Αυτή τη στιγμή η συλλογή διαθέτει 116 ποικιλίες ελιάς, αναγνωρισμένες από το Εθνικό Συμβούλιο Ελαιόλαδου, με τον Οργανισμό να είναι ο βασικός διατηρητής των ποικιλιών της Ελλάδας. «Γιατί είναι αυτό σημαντικό; Γιατί σήμερα το γενετικό υλικό αποτελεί το στοιχείο διαφοροποίησης των προϊόντων στις διεθνείς αγορές», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ιδιαίτερα ενδιαφέρον ήταν και το στοιχείο που παρέθεσε ο πρόεδρος του ΕΛΓΟ – Δήμητρα, καθώς για πρώτη φορά στην Ελλάδα παραδόθηκε σε παραγωγούς πιστοποιημένο προβασικό υλικό για δεκαπέντε ποικιλίες ελιάς, ενώ με το πρόγραμμα βελτίωσης, το οποίο «τρέχει» ο Οργανισμός, γίνονται προσπάθειες για να ενταχθεί στον εθνικό κατάλογο μια νέα ποικιλία ελιάς.
Στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών πραγματοποιήθηκε το 2ο Olive Oil ForumΟι εργασίες του 2ου Olive Oil Forum συνεχίστηκαν με τα μηνύματα από την Antonella Rossetti, εκπρόσωπος του Ευρωπαίου Επιτρόπου Γεωργία και Τροφίμων Κριστόφ Χάνσεν, η οποία έθεσε τη διάσταση της ευρωπαϊκής αγοράς του τομέα, με τα τρέχοντα προβλήματα του αυξημένου κόστους παραγωγής, της αστάθειας των τιμών, της κλιματικής αλλαγής και της δομής του γεωργικού πληθυσμού, αλλά παράλληλα και τις νομοθετικές προτάσεις για την νέα ΚΑΠ 2028-20234.
Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες ήταν και οι ενότητες για το «Κοινοτικό πλαίσιο, Συλλογικοί φορείς, Εθνική Στρατηγική & Βιωσιμότητα», την «Παραγωγή, Έρευνα, Καινοτομία & Εκπαίδευση», την «Υγεία, Επιστήμη, Διατροφή & Έλεγχοι», την «Αγορά: Διάρθρωση, Χρηματοδοτήσεις», το «Branding, Κατανάλωση & Εξωστρέφεια» στις οποίες συμμετείχαν επιστημονικοί, θεσμικοί φορείς και εκπρόσωποι της αγοράς.
ot.gr
