Η επέκταση νότια και δυτικά της Κρήτης που, σύμφωνα με τον Κωνσταντίνο Φίλη, έχει ωριμάσει

Η συζήτηση για την επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια επανέρχεται στο προσκήνιο, με την κυβέρνηση να επαναλαμβάνει ότι αποτελεί δικαίωμα που απορρέει από το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας και μπορεί να ασκηθεί μονομερώς από την Ελλάδα, στον χρόνο και με τον τρόπο που η ίδια θα επιλέξει.

Ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης επανέλαβε την Τετάρτη στον ΣΚΑΪ ότι «η Ελλάδα δεν έχει απεμπολήσει το συγκεκριμένο δικαίωμα», όπως άλλωστε το άσκησε το 2021 στο Ιόνιο και μέχρι το ακρωτήριο Ταίναρο. Δεν έδωσε, ωστόσο, χρονοδιάγραμμα για το επόμενο βήμα.

Τι σημαίνουν όμως πρακτικά τα περίφημα «12 μίλια»;

Τα χωρικά ύδατα – ή αιγιαλίτιδα ζώνη – είναι η θαλάσσια ζώνη στην οποία το παράκτιο κράτος ασκεί κυριαρχία, όπως ακριβώς στην επικράτειά του.

Η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (1982) προβλέπει ότι κάθε παράκτιο κράτος έχει το δικαίωμα να καθορίσει το εύρος της χωρικής του θάλασσας έως τα 12 ναυτικά μίλια από τις γραμμές βάσης. Η κυριαρχία αυτή εκτείνεται όχι μόνο στη θάλασσα, αλλά και στον εναέριο χώρο πάνω από αυτήν, καθώς και στον βυθό και το υπέδαφος.

Η Ελλάδα αυτήν τη στιγμή έχει γενικά χωρικά ύδατα 6 ναυτικών μιλίων.

Ένα ναυτικό μίλι αντιστοιχεί σε 1.852 μέτρα. Άρα:

6 ν.μ. = 11,1 χιλιόμετρα

12 ν.μ. = 22,2 χιλιόμετρα

Με μια επέκταση στα 12 μίλια, επομένως, το όριο της ελληνικής κυριαρχίας στη θάλασσα μετακινείται έως περίπου 11 χιλιόμετρα προς τα έξω από τις σημερινές γραμμές.

Είναι δικαίωμα της Ελλάδας ή χρειάζεται άδεια από την Τουρκία;

Το άρθρο 3 της Σύμβασης για το Δίκαιο της Θάλασσας ορίζει ότι «κάθε κράτος έχει δικαίωμα να καθορίσει χωρική θάλασσα έως τα 12 ναυτικά μίλια».

Η ίδια θέση αποτυπώνεται ρητά και στην επίσημη ελληνική επιχειρηματολογία: το υπουργείο Εξωτερικών χαρακτηρίζει την επέκταση έως τα 12 ναυτικά μίλια «κυριαρχικό δικαίωμα» που μπορεί να ασκηθεί μονομερώς.

Αυτό δεν σημαίνει, βεβαίως, ότι η άσκηση του δικαιώματος δεν έχει γεωγραφικές και πρακτικές συνέπειες, ιδιαίτερα σε κλειστές ή ημίκλειστες θάλασσες όπως είναι το Αιγαίο.

Γιατί δεν έχουμε ήδη 12 μίλια παντού;

Σε περιοχές όπου οι ακτές δύο κρατών βρίσκονται απέναντι ή γειτονικά και η απόσταση μεταξύ τους δεν επιτρέπει δύο ζώνες των 12 μιλίων να αναπτυχθούν πλήρως, χρειάζεται οριοθέτηση.

Το άρθρο 15 της Σύμβασης για το Δίκαιο της Θάλασσας προβλέπει ως γενικό κανόνα τη μέση γραμμή μεταξύ των δύο ακτών, εκτός εάν υπάρχουν συμφωνία, ιστορικοί τίτλοι ή ειδικές περιστάσεις που οδηγούν σε διαφορετική οριοθέτηση. Στο Αιγαίο, η πυκνή παρουσία νησιών και η εγγύτητα των ελληνικών και τουρκικών ακτών δημιουργούν ένα πολύ πιο σύνθετο γεωγραφικό περιβάλλον.

Η Κρήτη είναι διαφορετική περίπτωση από αρκετά σημεία του Αιγαίου

Η συζήτηση έχει ιδιαίτερη σημασία για τη θαλάσσια περιοχή νότια και ανατολικά της Κρήτης, όπου η επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων συνδέεται ευρύτερα με τη χάραξη θαλάσσιων ζωνών στην Ανατολική Μεσόγειο.

Τι σχέση έχουν τα 12 μίλια με την ΑΟΖ;

Στα χωρικά ύδατα το παράκτιο κράτος ασκεί κυριαρχία στη θάλασσα, στον βυθό και στον υπερκείμενο εναέριο χώρο, υπό τους περιορισμούς που προβλέπει το Δίκαιο της Θάλασσας.

Στην ΑΟΖ, αντίθετα, το κράτος έχει ειδικά κυριαρχικά δικαιώματα για την εξερεύνηση, εκμετάλλευση, διατήρηση και διαχείριση των φυσικών πόρων. Η ΑΟΖ μπορεί να φτάσει έως τα 200 ναυτικά μίλια, αλλά όταν υπάρχουν απέναντι ή γειτονικά κράτη, τα όρια πρέπει να οριοθετηθούν.

Με απλά λόγια:

12 μίλια = κυριαρχία

ΑΟΖ = οικονομικά κυριαρχικά δικαιώματα

Τι αλλάζει για τη ναυσιπλοΐα;

Η επέκταση των χωρικών υδάτων δεν σημαίνει ότι τα ξένα πλοία απαγορεύεται να περνούν από αυτά. Το Δίκαιο της Θάλασσας κατοχυρώνει το δικαίωμα της αβλαβούς διέλευσης για τα πλοία όλων των κρατών μέσα από τα χωρικά ύδατα. Άρα η αύξηση από τα 6 στα 12 μίλια δεν σημαίνει ότι η Ελλάδα «κλείνει» τη θάλασσα στα ξένα πλοία. Σημαίνει ότι η θαλάσσια ζώνη στην οποία η Ελλάδα ασκεί κυριαρχία διευρύνεται.

skai.gr