Στέκουν για χρόνια στις πλαγιές της Κρήτης, πολλές φορές μακριά από χωριά και δρόμους – Τα μιτάτα δεν ήταν απλώς καταφύγια, αλλά κομμάτι μιας ολόκληρης κτηνοτροφικής ζωής
Όποιος έχει κινηθεί στα ορεινά της Κρήτης και ιδιαίτερα στον Ψηλορείτη, είναι πολύ πιθανό να έχει συναντήσει μικρά πέτρινα κτίσματα που μοιάζουν σχεδόν να αποτελούν μέρος του ίδιου του βουνού.
Είναι τα περίφημα μιτάτα, κατασκευές άμεσα συνδεδεμένες με την κτηνοτροφική παράδοση του νησιού.
Δεν βρίσκονταν τυχαία τόσο ψηλά, ούτε δημιουργήθηκαν απλώς για να έχουν οι βοσκοί ένα μέρος να κρυφτούν από τη βροχή.
Ένα «σπίτι» μέσα στο βουνό
Τα μιτάτα εξυπηρετούσαν τις ανάγκες των κτηνοτρόφων κατά την παραμονή τους στα ορεινά βοσκοτόπια.
Στον Ψηλορείτη συναντάμε χαρακτηριστικά θολωτά κτίσματα από ξερολιθιά, δηλαδή πέτρες τοποθετημένες με τέτοιο τρόπο ώστε η κατασκευή να στέκεται χωρίς τη χρήση κονιάματος.
Η τεχνική απαιτούσε γνώση και εμπειρία, καθώς οι πέτρες έπρεπε να τοποθετηθούν έτσι ώστε το κτίσμα να αντέχει στις δύσκολες συνθήκες του βουνού. Η UNESCO περιγράφει το παραδοσιακό μιτάτο ως θολωτή κατοικία βοσκών από ξερολιθιά, που μπορούσε να προσφέρει προστασία από βροχή και χιόνι, ενώ το εσωτερικό του παρέμενε σχετικά δροσερό.
Δεν ήταν μόνο μέρος για ύπνο
Γύρω από το μιτάτο οργανωνόταν μεγάλο μέρος της καθημερινότητας του βοσκού.
Εκεί μπορούσε να ξεκουραστεί, να προστατευτεί από τον καιρό και να ασχοληθεί με εργασίες που συνδέονταν με την κτηνοτροφία και την παραγωγή τυριού.
Για οικογένειες κτηνοτρόφων, η παραμονή στο βουνό μπορούσε να διαρκεί μήνες. Χαρακτηριστική είναι μαρτυρία που καταγράφει η UNESCO από οικογένεια κτηνοτρόφων του Ψηλορείτη, η οποία χρησιμοποιούσε το μιτάτο κατά την περίοδο της βόσκησης για περίπου έξι μήνες τον χρόνο.
Γι’ αυτό τα μικρά πέτρινα κτίσματα που σήμερα μπορεί να μοιάζουν απλώς με ένα όμορφο στοιχείο του κρητικού τοπίου ήταν στην πραγματικότητα εργαλεία επιβίωσης και εργασίας.
Και αρκετά από αυτά εξακολουθούν να θυμίζουν έναν τρόπο ζωής που για γενιές ολόκληρες εξελισσόταν ψηλά στα βουνά της Κρήτης.
cretaone.gr
