Η σημαντική μεταβολή της εικόνας της Ελλάδας, από μια χώρα που βρέθηκε στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής κρίσης ανεργίας σε μια χώρα που παρουσιάζεται πλέον ως παράδειγμα επιτυχημένου μετασχηματισμού της αγοράς εργασίας, αναδείχθηκε κατά τη διήμερη επίσκεψη της υπουργού Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Νίκης Κεραμέως, στην Ουάσιγκτον.
Στο επίκεντρο της επίσκεψης βρέθηκε το διεθνές συνέδριο που συνδιοργάνωσαν το Peterson Institute for International Economics, η Παγκόσμια Τράπεζα, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και ο ΟΟΣΑ, με αντικείμενο τις αλλαγές που επιφέρουν η τεχνητή νοημοσύνη και οι δημογραφικές εξελίξεις στην παγκόσμια αγορά εργασίας. Η κ. Κεραμως ήταν η μοναδική εν ενεργεία υπουργός που συμμετείχε στις εργασίες του συνεδρίου, παρουσιάζοντας την ελληνική εμπειρία και τις πολιτικές που εφαρμόστηκαν τα τελευταία χρόνια για την ενίσχυση της απασχόλησης, ενώ το πρόγραμμα των επαφών της περιελάμβανε και συζητήσεις στο Πανεπιστήμιο George Washington και το Wilson Center.
Η χώρα που κατά την προηγούμενη δεκαετία κατέγραφε ανεργία που πλησίαζε το 28% και αντιμετώπιζε τη μαζική φυγή νέων και εξειδικευμένων εργαζομένων στο εξωτερικό έχει καταφέρει να ανατρέψει σε μεγάλο βαθμό την εικόνα της αγοράς εργασίας, καταγράφοντας θεαματική αποκλιμάκωση της ανεργίας και σημαντική ενίσχυση της απασχόλησης. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε η υπουργός στην Ουάσιγκτον, η ανεργία έχει υποχωρήσει στο 7,6%, στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων 18 ετών, ενώ από το 2019 έχουν δημιουργηθεί περισσότερες από μισό εκατομμύριο νέες θέσεις εργασίας.
Η πρόκληση, ωστόσο, είναι πλέον διαφορετική. Η ραγδαία ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης, η δημογραφική γήρανση και οι αυξανόμενες ανάγκες για εξειδικευμένο προσωπικό επαναπροσδιορίζουν τις προτεραιότητες των κυβερνήσεων και των διεθνών οικονομικών οργανισμών. Σε αυτή τη νέα πραγματικότητα, η ελληνική εμπειρία αποκτά επιπρόσθετο ενδιαφέρον, καθώς η συζήτηση μετατοπίζεται από την αντιμετώπιση της μαζικής ανεργίας στη δημιουργία ποιοτικότερων θέσεων εργασίας, στην ενίσχυση της παραγωγικότητας και στην προετοιμασία των εργαζομένων για τις μεγάλες τεχνολογικές αλλαγές.
Η πρώτη εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στη Σχολή Διεθνών Υποθέσεων Elliott του Πανεπιστημίου George Washington, όπου η κ. Κεραμέως συνομίλησε με τον καθηγητή Πολιτικής Επιστήμης και Διεθνών Υποθέσεων Χάρη Μυλωνά, παρουσία του πρέσβη της Ελλάδας στις ΗΠΑ, Αντώνη Αλεξανδρίδη, και μελών της ακαδημαϊκής κοινότητας.
Στο επίκεντρο βρέθηκαν οι μεταρρυθμίσεις που εφαρμόστηκαν τα τελευταία χρόνια στην ελληνική αγορά εργασίας και οι νέες προτεραιότητες που διαμορφώνονται μετά τη σημαντική μείωση της ανεργίας. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη σύνδεση της εκπαίδευσης με τις ανάγκες των επιχειρήσεων, στην αναβάθμιση των δεξιοτήτων των εργαζομένων, στη βελτίωση της ποιότητας της απασχόλησης και στην αντιμετώπιση των ελλείψεων εξειδικευμένου προσωπικού.
Η αλλαγή αυτή αποτυπώνεται και στη σύνθεση της ελληνικής αγοράς εργασίας, με κλάδους όπως η πληροφορική, οι κατασκευές, η έρευνα και η εφοδιαστική αλυσίδα να καταγράφουν σημαντική αύξηση της απασχόλησης, την ώρα που οι ελλείψεις εξειδικευμένου προσωπικού αποτελούν πλέον μία από τις βασικές προκλήσεις για την οικονομία.
Ενδεικτική της μεταβολής των συνθηκών είναι και η σταδιακή αντιστροφή του brain drain. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat που επικαλείται το υπουργείο Εργασίας, από τους περίπου 773.000 Ελληνες που μετανάστευσαν κατά την περίοδο της κρίσης, περισσότεροι από 473.000 έχουν επιστρέψει στη χώρα.
Από το πανεπιστημιακό περιβάλλον, η συζήτηση μεταφέρθηκε στο επίπεδο των διεθνών οικονομικών θεσμών, με τη συμμετοχή της κ. Κεραμέως στο διήμερο συνέδριο με τίτλο «Αγορές εργασίας και διαρθρωτικός μετασχηματισμός σε εποχές αλλαγών: Τεχνητή νοημοσύνη και δημογραφικές μεταβολές». Στο πάνελ συμμετείχαν επίσης ο οικονομολόγος του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ και πρώην επικεφαλής του Συμβουλίου Οικονομικών Εμπειρογνωμόνων του Λευκού Οίκου, Τζέισον Φέρμαν, και η Σίνιε Κρόγκστρουπ, μέλος της διοίκησης της Κεντρικής Τράπεζας της Δανίας, υπό τον συντονισμό της Μανουέλα Φρανσίσκο, ανώτατου στελέχους της Παγκόσμιας Τράπεζας.
Η συζήτηση επικεντρώθηκε στις βαθύτερες αλλαγές που αναμένεται να προκαλέσουν η τεχνητή νοημοσύνη και η δημογραφική γήρανση στην παγκόσμια αγορά εργασίας, με βασικό ζητούμενο πώς οι κυβερνήσεις μπορούν να προετοιμάσουν εγκαίρως τους εργαζομένους, να ενισχύσουν την παραγωγικότητα και να διασφαλίσουν ότι η τεχνολογική πρόοδος δεν θα οδηγήσει σε μεγαλύτερες κοινωνικές ανισότητες.
Κεντρικό μήνυμα της παρέμβασης της κ. Κεραμέως ήταν ότι η τεχνολογική πρόοδος, από μόνη της, δεν αρκεί για να διασφαλίσει καλύτερες συνθήκες εργασίας και υψηλότερη παραγωγικότητα, εάν δεν συνοδεύεται από ουσιαστικές επενδύσεις στο ανθρώπινο δυναμικό. «Δύο πράγματα μου έρχονται στο μυαλό. Πρώτον, η επένδυση στην τεχνολογία και, δεύτερον, η επένδυση στους ανθρώπους. Αισθάνομαι ότι κάνουμε πολλά στο πρώτο, αλλά όχι αρκετά στο δεύτερο» ανέφερε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να ενισχύσει τις δυνατότητες των εργαζομένων και να αυξήσει την παραγωγικότητα, υπό την προϋπόθεση ότι θα αποκτήσουν τις κατάλληλες δεξιότητες.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην ανάγκη οι κυβερνήσεις να προβλέπουν τις αλλαγές που θα επιφέρει η τεχνητή νοημοσύνη στα επαγγέλματα και να προετοιμάζουν εγκαίρως τους εργαζομένους, αντί να παρεμβαίνουν μόνο όταν έχουν ήδη χαθεί θέσεις εργασίας. «Οταν μιλώ για επένδυση στους ανθρώπους, δεν εννοώ όταν έχει ήδη επέλθει η απώλεια θέσεων εργασίας, αλλά πριν συμβεί αυτό», υπογράμμισε.
Στο πλαίσιο αυτό, παρουσίασε την ελληνική εμπειρία από τα προγράμματα επαγγελματικής κατάρτισης και αναβάθμισης δεξιοτήτων, καθώς και τις ενεργητικές πολιτικές απασχόλησης που εφαρμόζονται τα τελευταία χρόνια. Η ίδια δήλωσε συγκρατημένα αισιόδοξη για τις επιπτώσεις της τεχνητής νοημοσύνης στην αγορά εργασίας, τονίζοντας ότι η έγκαιρη επένδυση στο ανθρώπινο δυναμικό αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την αξιοποίηση των δυνατοτήτων της.
Η κ. Κεραμέως ανακοίνωσε ότι η Ελλάδα προχωρά την επόμενη εβδομάδα σε νομοθετική ρύθμιση για τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στον εργασιακό χώρο, αποτελώντας, όπως ανέφερε, μία από τις πρώτες χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης που θεσπίζουν σχετικούς περιορισμούς. Στόχος είναι να ενισχυθεί η διαφάνεια στις αποφάσεις που λαμβάνονται μέσω αλγοριθμικών συστημάτων και να διασφαλιστεί η ανθρώπινη εποπτεία σε ζητήματα που επηρεάζουν άμεσα τους εργαζομένους.
«Υπάρχουν εταιρείες στις οποίες κάθε πτυχή της εργασιακής σχέσης καθορίζεται από έναν αλγόριθμο. Ποιος προσλαμβάνεται, πόσο αμείβεται, εάν απολύεται. Τα πάντα γίνονται μέσω ενός αλγορίθμου και κανείς δεν γνωρίζει τι υπάρχει μέσα σε αυτό το μαύρο κουτί», ανέφερε χαρακτηριστικά. Σύμφωνα με την υπουργό, η νέα ρύθμιση θα προβλέπει αφενός μεγαλύτερη διαφάνεια ως προς τα κριτήρια που λαμβάνουν υπόψη οι αλγόριθμοι και αφετέρου υποχρεωτική ανθρώπινη εποπτεία σε κρίσιμες αποφάσεις, όπως οι απολύσεις, ώστε αυτές να μην επαφίενται αποκλειστικά σε αυτοματοποιημένα συστήματα.
Η κ. Κεραμέως στάθηκε ιδιαίτερα στον καθοριστικό ρόλο της εκπαίδευσης, από τη σχολική και την πανεπιστημιακή έως την επαγγελματική κατάρτιση, υπογραμμίζοντας ότι σε μια αγορά εργασίας που μεταβάλλεται διαρκώς η ικανότητα προσαρμογής και συνεχούς μάθησης αποκτά εξίσου μεγάλη σημασία με τις εξειδικευμένες γνώσεις. Σύμφωνα με την ελληνική πλευρά, οι μεταρρυθμίσεις που εφαρμόστηκαν τα τελευταία επτά χρόνια συγκέντρωσαν έντονο ενδιαφέρον από τους συμμετέχοντες στο συνέδριο, αναδεικνύοντας τη μεταβολή της διεθνούς εικόνας της ελληνικής αγοράς εργασίας.
Η δεύτερη ημέρα των επαφών της υπουργού περιελάμβανε συζητήσεις στην Παγκόσμια Τράπεζα και στο Wilson Center. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στις πολιτικές για την αύξηση της συμμετοχής των γυναικών και των νέων στην απασχόληση, στη σύνδεση της επαγγελματικής εκπαίδευσης με τις ανάγκες των επιχειρήσεων και στην εφαρμογή της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας, η οποία, σύμφωνα με τα στοιχεία του υπουργείου, καλύπτει πλέον σχεδόν 2,5 εκατομμύρια εργαζομένους. Στις συζητήσεις περιλαμβάνονταν επίσης ο κοινωνικός διάλογος, οι συλλογικές διαπραγματεύσεις και η ανάγκη συνδυασμού της οικονομικής ανταγωνιστικότητας με την προστασία των εργασιακών δικαιωμάτων.
kathimerini.gr
