Ομότιμος Καθηγητής της Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης ο κ. Γεώργιος Ε. Κρασανάκης και πρώην Κοσμήτορας της Σχολής Επιστημών Αγωγής διαθέτει αναμφίβολα τα επιστημονικά εχέγγυα για τη συστηματική επεξεργασία ενός τέτοιου λεπτού και απαιτητικού θέματος, όπως αυτό που δηλώνεται ήδη στον τίτλο τού βιβλίου: «Η Ενσυναίσθηση- Διεπιστημονική θεώρηση». Το έργο εντάσσεται στο ευρύτερο επιστημονικό corpus του συγγραφέα και συγκαταλέγεται ανάμεσα σε δεκάδες ψυχολογικά και παιδαγωγικά βιβλία, τα οποία αποτυπώνουν τις πολύχρονες και συστηματικές σπουδές του σε Πανεπιστήμια της Ελλάδας και του εξωτερικού (Θεσσαλονίκης, Γενεύης, Παρισίων – Σορβόννης, Paris V), καθώς και τη μακρά πανεπιστημιακή του διδασκαλία στην Κρήτη και την Κύπρο.
Ο υπότιτλος «διεπιστημονική θεώρηση» δηλώνει εύστοχα ότι, μέσα από τις σελίδες του βιβλίου, διατυπώνεται λόγος τεκμηριωμένος και σαφής από διαφορετικά επιστημονικά πεδία. Γλωσσολόγοι, φιλόσοφοι, ψυχολόγοι, θεολόγοι και Πατέρες της Εκκλησίας –όπως ο Ιωάννης ο Σιναΐτης και οι Νηπτικοί Πατέρες– καθώς και η ίδια η Αγία Γραφή, συνδιαλέγονται δημιουργικά γύρω από το φαινόμενο της ενσυναίσθησης. Ο συγγραφέας εξετάζει την εν λόγω ψυχική λειτουργία μέσα από εκτενή αναδίφηση της σχετικής γλωσσολογικής, ψυχολογικής, ηθικής και θεολογικής βιβλιογραφίας, επιδιώκοντας τη συγκέντρωση όσο το δυνατόν περισσοτέρων επιστημονικών δεδομένων που θα συμβάλουν στη σαφέστερη κατανόησή της.
Ο κ. Κρασανάκης έχει ασχοληθεί και στο παρελθόν με συγγενή ψυχολογικά θέματα, όπως η ειλικρίνεια, η πραότητα, η διάκριση και η παρρησία. Με τη μελέτη, σήμερα, της ενσυναίσθησης στρέφεται σε ένα ζήτημα ιδιαίτερα ενδιαφέρον και, σε κάποιο βαθμό, πρωτότυπο, το οποίο διαφοροποιείται από τα προηγούμενα, χωρίς να παύει να εντάσσεται στον πυρήνα των προβληματισμών της ψυχολογικής επιστήμης.
Ο άνθρωπος είναι φύσει κοινωνικό ον. Η διαπίστωση αυτή σημαίνει ότι δεν μπορεί να ζήσει απομονωμένος, αλλά πάντοτε σε σχέση με άλλους ανθρώπους, προσφέροντας και λαμβάνοντας αγαθά σε ένα πλαίσιο αμοιβαιότητας. Συμμερίζεται τα προβλήματα του συνανθρώπου του, τα καθιστά εν μέρει δικά του και προσπαθεί να φανεί χρήσιμος, εκπληρώνοντας έτσι το χρέος του ως κοινωνικό και συνυπάρχον ον. Αυτή ακριβώς η στάση συνιστά την ενσυναίσθηση. Πρόκειται για μια διαδικασία κατανόησης και συναισθηματικής συμμετοχής στην ψυχική κατάσταση του άλλου. Μέσω αυτής, οι δύο υπάρξεις προσεγγίζονται και ταυτίζονται σε επίπεδο βιώματος. Ο φορέας της ενσυναίσθησης βιώνει όσα βιώνει ο συνάνθρωπός του, χωρίς να απεκδύεται τη δική του προσωπική εμπειρία. Συμμερίζεται τις δυσκολίες τού άλλου και, με την παρουσία του, επιχειρεί να σταθεί όσο το δυνατόν πιο υποστηρικτικός. Στην ψυχική αυτή λειτουργία εμπλέκονται και άλλες βασικές λειτουργίες του ανθρώπου, όπως η νοημοσύνη, το συναίσθημα, η ηθική και η βούληση.
Η ενσυναίσθηση αποτελεί έναν σχετικά νεοφανή όρο, έναν νεολογισμό, ο οποίος σε άλλες γλώσσες αποδίδεται ως empathie (γαλλικά) και empathy (αγγλικά). Πολλοί Έλληνες ψυχολόγοι θεωρούν ότι ο ελληνικός όρος «ενσυναίσθηση» αποδίδει με μεγαλύτερη ακρίβεια το περιεχόμενο της έννοιας. Και πράγματι, όπως εύστοχα επισημαίνει και ο κ. Κρασανάκης, ο όρος αυτός εκφράζει με εννοιολογική πληρότητα το φαινόμενο, όπως αυτό ορίστηκε παραπάνω. Η πρόθεση συν στη λέξη «συναίσθηση» και η πρόθεση εν στη λέξη «ενσυναίσθηση» ενισχύουν το στοιχείο της αλληλεπίδρασης και της εσωτερικής συμμετοχής που λαμβάνει χώρα κατά τη συνάντηση δύο ανθρώπων: του προσφέροντος και του δεχόμενου πνευματικά αγαθά.
Η ενσυναίσθηση θα μπορούσε, περαιτέρω, να θεωρηθεί ως μια λειτουργική στάση ζωής, ως ένα όμορφο και δυναμικό συναίσθημα ικανό να απελευθερώνει δυνάμεις που ανυψώνουν την ανθρώπινη ύπαρξη και συνδέεται με δείκτες ψυχικής ευημερίας, ελπίδας και πληρότητας. Για τον λόγο αυτόν εντάσσεται και στο πεδίο της Θετικής Ψυχολογίας, η οποία μελετά τα θετικά συναισθήματα και τους παράγοντες που μειώνουν τα εμπόδια της ζωής, συμβάλλοντας σε μια πιο ποιοτική, ευτυχισμένη και φωτεινή καθημερινότητα.
Πρόκειται, συνεπώς, για μια σημαντική και πλούσια ψυχολογική μελέτη του αειθαλούς και αειφόρου –αν και πλέον συνταξιούχου– Καθηγητή. Το βιβλίο στηρίζεται πρωτίστως στην ψυχολογική επιστήμη, χωρίς να παραλείπει φιλοσοφικά, φιλολογικά, ερμηνευτικά και θεολογικά στοιχεία, με συχνές αναφορές στην αρχαία πλατωνική και αριστοτελική σκέψη.
Στην κατακλείδα του έργου ο συγγραφέας παραθέτει τις παρατηρήσεις και τα συμπεράσματά του από «μια μικρή έρευνα», όπως ο ίδιος τη χαρακτηρίζει, γύρω από το ζήτημα της ενσυναίσθησης, προσδίδοντας έτσι στη μελέτη του, πέρα από θεωρητικό, και εμπειρικό χαρακτήρα. Το δείγμα ήταν τυχαίο και περιλάμβανε 175 άτομα (90 άνδρες και 85 γυναίκες), ηλικίας 14 ετών και άνω. Η έρευνα διεξήχθη με τη μέθοδο του ερωτηματολογίου και ακολούθησε συστηματική ανάλυση των απαντήσεων, από την οποία προέκυψαν τα σχετικά συμπεράσματα.
Το βιβλίο «Η Ενσυναίσθηση–Διεπιστημονική θεώρηση» συνιστά μια τεκμηριωμένη και συστηματική συμβολή στον σύγχρονο επιστημονικό διάλογο γύρω από μιαν έννοια καίριας σημασίας για την ψυχολογική επιστήμη και τις ανθρωπιστικές σπουδές ευρύτερα. Με τη διεπιστημονική του προσέγγιση, την εννοιολογική σαφήνεια και τη σύνδεση θεωρίας και εμπειρικής έρευνας, το έργο απευθύνεται τόσο στον ειδικό όσο και στον ευρύτερα καλλιεργημένο αναγνώστη, επιβεβαιώνοντας τη διαχρονική αξία της ενσυναίσθησης ως θεμελιώδους ανθρώπινης και κοινωνικής λειτουργίας.
Ευχαριστούμε τον εκλεκτό Καθηγητή και φίλο κ. Γεώργιο Ε. Κρασανάκη ο οποίος εξακολουθεί να υπηρετεί με συνέπεια και επιστημονική ευθύνη τον χώρο της ψυχολογίας και της παιδαγωγικής σκέψης. Με τη μακρά ακαδημαϊκή του διαδρομή στο Πανεπιστήμιο Κρήτης και τη συνεχή παρουσία του στον επιστημονικό διάλογο, ο συγγραφέας τιμά όχι μόνο το γνωστικό του αντικείμενο, αλλά και τον τόπο μας, προσφέροντας έργα ουσίας που ενισχύουν τον πνευματικό και πολιτιστικό του ιστό.
