Διεπιστημονική θεώρηση
[Ηράκλειο Κρήτης 2024, σχ. 16ο (17 Χ 12), σσ. 240]
ΚΩΣΤΗ ΗΛ. ΠΑΠΑΔΑΚΗ
www.ret-anadromes.blogspot.com
Ομότιμος Καθηγητής Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης και πρώην Κοσμήτορας της Σχολής Επιστημών Αγωγής, ο κ. Γεώργιος Ε. Κρασανάκης είναι, αναμφίβολα, ο καθ’ ύλην αρμόδιος να προσεγγίσει και να αναλύσει το θέμα της «Διάκρισης», όπως αυτό παρουσιάζεται στον τίτλο του νέου του βιβλίου. Το βιβλίο αυτό αποτελεί καρπό –μαζί με δεκάδες άλλα ψυχολογικά και παιδαγωγικά συγγράμματά του– των πλούσιων και μακρόχρονων σπουδών του σε Πανεπιστήμια της Ελλάδας και του εξωτερικού (Θεσσαλονίκης, Γενεύης, Παρισίων –Σορβόννη Paris V–) καθώς και της μακράς και επιτυχούς διδακτικής του πορείας στα Πανεπιστήμια Κρήτης και Κύπρου.
Πρόκειται για ένα θέμα το οποίο θεωρούμε πρωτότυπο και ίσως και απρόσμενο για την επιστήμη της Ψυχολογίας· ωστόσο, εντάσσεται απολύτως στα ενδιαφέροντά της, ακόμη κι αν από μιαν άλλη σκοπιά, θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι αφορά περισσότερο τη Θεολογία και την Πατερική Διδασκαλία. Γι’ αυτό και ο συγγραφέας εύστοχα συμπληρώνει τον τίτλο του βιβλίου με τον υπότιτλο «Διεπιστημονική θεώρηση».
Η διάκριση, κατά την πατερική θεολογία, και, ιδίως, στη νηπτική παράδοση, θεωρήθηκε ανέκαθεν ως η «πηγή καί ρίζα, ἡ μητέρα καί βασίλισσα πασῶν τῶν ἀρετῶν» που κοσμούν και χαρακτηρίζουν κάθε ολοκληρωμένο άνθρωπο. Ετυμολογικά, από το ρήμα διακρίνω, δηλώνει την ικανότητα του ανθρώπου να ξεχωρίζει το καλό από το κακό, να προφυλάσσεται, να ερμηνεύει και να κρίνει ορθά, με υψηλή ευαισθησία και συνειδησιακή προθετικότητα –ή, θεολογικά θα λέγαμε, με καθαρότητα συνειδήσεως. Περικλείει έτσι όλη την ορθόδοξη πνευματικότητα και σοφία και συνιστά την κορυφή της τελειότητας.
Στο παρουσιαζόμενο βιβλίο ο αναγνώστης μπορεί να βρει πολλά θεωρητικά και εμπειρικά στοιχεία, τόσο από ψυχολογική όσο και από θεολογική άποψη, ικανά να τον βεβαιώσουν ότι πράγματι η διάκριση είναι μια μεγάλη αρετή, ένα ισχυρό πνευματικό φως, χάρη και χάρισμα και δύναμη ικανή να παράγει έργο καλό και αναγκαίο για την ομαλή ατομική και κοινωνική ζωή κάθε ανθρώπου.
Όπως ο συγγραφέας διευκρινίζει, αφορμή και ώθηση προς συγγραφή του παρόντος, για τη «διάκριση», έργου του, έδωσε έρευνά του, σε προηγούμενο βιβλίο του, η οποία βασίστηκε σε «Ερωτηματολόγιο», με θέμα την «Παρρησία». Και πράγματι, η διάκριση –ως σπουδαία και χρήσιμη αρετή– συνδράμει και στην παρρησία, ώστε αυτή να εκφράζεται με ομορφιά και αποδοχή, χωρίς να πληγώνει τον συνάνθρωπο. Αυτό η διάκριση το επιτυγχάνει, διότι είναι ευγενής και συνετή, είναι όραση και ενόραση, αίσθηση και συναίσθηση, διαύγεια πνεύματος και καθαρότητα σκέψης. Όποιος είναι «διακριτικός» κατέχει την ευγένεια στην υψηλότερη μορφή της. Ο Απόστολος Παύλος, στην προς Κολοσσαείς επιστολή του, γράφει χαρακτηριστικά: «Ὁ λόγος ὑμῶν πάντοτε ἐν χάριτι, ἅλατι ἠρτυμένος, εἰδέναι πῶς δεῖ ὑμᾶς ἑνὶ ἑκάστῳ ἀποκρίνεσθα». Αντίστοιχα, ο όσιος Πέτρος ο Δαμασκηνός θα συμπληρώσει. η διάκριση είναι και λέγεται «φως» και γι’ αυτό πριν από κάθε λόγο και έργο έχομε ανάγκη απ’ αυτό το φως, για να μπορούμε να βλέπομε και να θαυμάζομε και για να πορευόμεθα με διαύγεια πνεύματος και καθαρότητα σκέψης.
Ο συγγραφέας, αφού εξετάσει διεξοδικά και διεπιστημονικά το θέμα από κοινωνική, ψυχολογική και θεολογική άποψη, προχωρεί σε μια μικρή εμπειρική έρευνα με τη χρήση ερωτηματολογίου. Στόχος του είναι, πέρα από τη θεωρητική ανάλυση, να καταδείξει και την εφαρμογή της διάκρισης στις καθημερινές ανθρώπινες σχέσεις. Έτσι, το βιβλίο συνιστά έναν επιτυχή συνδυασμό θεωρητικού στοχασμού και εμπειρικής έρευνας. Τα αποτελέσματα της έρευνας μελετώνται σε τέσσερις κατηγορίες και αξιολογούνται ανάλογα:
1. Σε όσους βιώνουν τη θετική μορφή της διάκρισης,
2. σε όσους βιώνουν την αρνητική μορφή,
3. σε όσους βιώνουν τη μικτή, και
4. σε όσους βιώνουν την ουδέτερη.
Για μία ακόμη φορά συγχαίρουμε και ευχαριστούμε θερμά τον εκλεκτό φίλο και συγγραφέα κ. Γεώργιο Ε. Κρασανάκη και του ευχόμαστε δύναμη, ώστε να συνεχίσει τη γόνιμη και δημιουργική του προσφορά στον χώρο της Εκκλησίας και της Επιστήμης, όπου η συμβολή του μέχρι σήμερα είναι ουσιαστική και μεγάλη.
