Γράφει η Κατερίνα Βοτζάκη

« Μια βολάέζιε στο φαράγγι του χωργιού μας, μια μάισσα…. Άλλοι λέγανε πως ήτονε κακή κι’ άλλοι πως ήτονε καλή. Σε άλλους έκανε καλό και σε άλλους κακό, ανάλογα πως θα τσηφαίρουντο ο καθαγής… Όντε ν-ήτονε ολάκερο το φεγγάρι, σκυλομουργούντανε και τη ν-ακούανε μέχρι επά στο χωργιό. Κιανείς δε ν-έβγαινε από το σπίτι ντου ετότεσας, τρυπώνανε μέσα οσάτζη μ-ποντικούς… Μια τέθοιανυχθιά, λέγανε οι παλιοί μας, τση κλέψανε τα κοπέλια τζη, και από τότεσας  κλαίει και τα  αναζητά, όντε ν-έχει φεγγάρι. Κιανείς δε κάτεχε, ποιος τση τα ‘κλεψενε, άλλος έλεγε πως είχε δυο αδερφές που τηνεζηλεύγανε, άλλοι πως ένας άρχοντας που τη ν-αγάπανετση τα πήρε για να τηνεκδικηθεί, που δε ντο ν-ήθελενε…

Όντε ν-είχενε, σκοτίδι, επαρακάτσευγε, μέσα από το σπηλιάριτζη, ποιος νυχτοβάτηςτσηχάλιενε τη ν-ησυχία τζη και άμα τσηγέμιζενε το αμάτιτζη, τονεβοήβιενε και του δείχνενε το δρόμο να πορίσει από το φαράγγι. Άμα όμως κιανέναςτσηκανε το μ-παληκαρά, δε ντο νε ξαναθώργιεκιανείς να ΄ναι στα σύγκαλά ντου… Αλαφροίσκιωτος, εγύριζε στο χωργιό, και επετράδιζε…

Τη νη-μέρα δε ν-έβγαινε από το σπήλιο τζη, και όσοι είχανε δουλειές στο φαράγγι, εξανίγανε να τση κάμουνε πρι βασιλέψει ο ήλιος… Ετσά κι ο Δημητρός, ένας λούμακας, λέγανε μέχρις εκειέ απάνω, εβραδιάστηκε στο φαράγγι και δε ν-επρόκαμε να βγεί… Ξαφνικά τη ν-είδενε μπροστά ντου, τη ξάνοιξε στα μάθια και κείνονατονε…. Εξέχασε πως είχενε εδικούς και σπίτι… Τα μαλλιά τζη, ήτονε ολόχρυσα και αγγίζανε στο χώμα και τα μάθιατζημπάβα σα ντη θάλασσα…

Για μέρες τονε ψάχνανε τα αδέρφια ντου, μα πράμα ο Δημητρός…

Γέλια από κοπέλια και φωνές ακούγανε όντε ν-έπεφτενε ο ήλιος, από το φαράγγι κι’ εδά και δέκα χρόνια που χάσανε το Δημητρό, κι όποιος επέρνα μα μέρα μα νύχτα, δε τζηξαναπείραξε η μάισσα…

Πολλοί χωργιανοί το ν-είχανε δει και του μιλούσανε, μα δε τζι γνώριζε, δε θυμούντανε πράμα, ούτε μάνα ούτε αδέρφια και ήτονε ο ίδιος, δε ν-είχενε γεράσει καθόλου… και παντού κοπελάκια, μικιά μεγάλα, με χρυσά μαλλιά και μπλάβα μάθια… και η  μάισσα, έκλεγε, μα  από χαρά αυτή τη βολά και τα δάκρυα τζη γινότανε, λέει, πετράδια και τα χάριζε στ’ αθρώπους που περνούσανε…

Μια ν-ταχινή το λοιπός, το ν-είδανε να βγαίνει από το φαράγγι, νέος όπως τότε κι ας είχανε περάσει δεκαπέντε χρόνοι, από τότες που τονε χάσανε… Τονεμίλιε λες και τση ‘χενε δει τη μ-προηγούμενη νη-μέρα και δε ν-εκαταλάβαινεγιάντα  ούλοι το ν-αγκαλιάζανε και κλέγανε…

Όλη  τη ν-ημέρα έκανε τση δουλειές του και ήτονε γελαστός και χαρούμενος, μα σα ενύχτωνε, τονε  νε θωρρούσανε να χάνει τη χαρά ντου…γλακιχτός χανότανε μέσα στο φαράγγι και κάθε πρωί ανέβαινε στο χωργιό και αυτό γινότανε, μέχρι που μια μέρα μετά από πολλά πολλά χρόνια δε ν-εξαναγιάυγε, έμεινε για πάντα με τη ν-αγαπημένη ντου μάισσα και τα κοπελάκιαντονε που είχανε γεμώσει το φαράγγι, που ήτονε λέει, τόσονα καλά κι αγαπούσανε ούλο το κόημο…Καιζήσανε καλά και εμείς καλύτερα…. είπε η γιαγιά Ανεζίνα και φίλισε γλυκά τα εγγονάκια της…

ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΒΟΤΖΑΚΗ

Οι μαντινάδες και οι στίχοι που στείλατε με τη λέξη, τσάχαλος, τσαχαλητό:

Λεώνης Γιάννης (Αθήνα)

Παίζουν τα φύλλα  φτερακιές και τσάχαλοςγροικάται

τάξε πως είναι  τση καρδιάς, όντεσ΄αναστοράται.

Λεουνάκης Νεκτάριος (Συρίλι Χανιά)

Πέρασες απ’ τσ’ αγάπης μου, τη στράτα, μα φοβούμαι

το τσάχαλο που μ’ άφηκες, πράμ’ άλλο δε θυμούμαι.

Χατζόπουλος Ι.Δημήτριος (Λείβαδος Ρεθύμνης)

Η μουσική ντωςτσάχαλο, τ’ αυθιά μου με πονούνε

πράμα δε λεν’ τα λόγια ντως, πράμα δε ν-ταγουδούνε.

Κιουρτσιδάκη Νίκη (Φρατζεσκιανά Μετόχια Ρέθεμνος)

Τσάχαλ’ ακούς τριγύρω σου, η σκέψη μου ‘ναι μόνο

αφού μου απαγόρεψες, κοντά σου να σιμώνω.

Αραπλή Βούλα (Ρέθεμνος)

Ξερά κλαδιά ‘ναι όπου περνά, η χαρά τσ’ ελπίδας μόνο

κι’ ο τσάχαλος  που βγάνουνε, θαρρείς και τη ζυγώνω.

ΣκουντριδάκηςΣήφης (ΚουρνάςΑποκορώνου  Χανιά)

Με τσάρχαλο  στο όνειρο, εχάθηκες  χαρά μου

ξυπάστηκα και φκέρεσες από τη ν-αγκαλιά μου.

Σηφάκης Λευτέρης (Αθήνα)

Γροικώ στο μπέτητσάχαλο και  ‘κεινο να με σφάζει

πρέπει πως ντάκαρ’ η καρδιά, παράπονα να βγάζει.

Πολιτάκη Χαρούλα (ΚάλυβοςΜυλοποτάμουΡέθεμνος)

Όντε γροικώ τσαχαλητό, με πιάνει και ξυπούμαι

να μη φανούν αναποδιές, στη ζήση μου φοβούμαι.

Νικηφόρος Νικόλαος ( ΑξόςΜυλοποτάμουΡέθεμνος)

Όντε θ’ ακούσω τσάχαλο, προβέρνω στο μπαλκόνι

και τη θωρώ καβρουλιστή, στη μ-πόρτα και σιμώνει

Σπυριδάκης Μιχάλης (Άγιοι Δέκα Μεσσαράς Ηράκλειο)

Όντεντη βάνω μες στο νου, τα δυό μου μάθια, κλειώτα

και μ’ ενοχλεί κι’ ο τσάχαλος, που θ’ ακουστει στη μ-πόρτα.

Παπαδάκη Κωνσταντίνα (Μεγαλόπολη Αρκαδίας)

Ρέγομαι πάντα τω βουνώ, τσι μυρωδάτους τόπους

και τα γλυκά τσαχαλητά, μακρά από τσ’ αθρώπους.

Γαριπαντώνης (ΝύβριτοΜεσσαράς Ηράκλειο)

Άμα θ’ ακούσεις  τσάχαλο, βράδυ στη γ-κοιμηθειά σου

είν’ η δική μου πεθυμιά, να μπει στη ν-αγκαλιά σου.

Πυρουνάκης Μιχάλης (Αθήνα)

Σα ν-του Ρωτόκριτου κρατώ, κρυφό το σμίξιμό μας

κι’ ένα άτυχο τσαχαλητό, θα ‘φερνε το χαμό μας.

Γλυνιαδάκη Δήμητρα (Χανιά)

Πώς να μπορέσω πέστε μου, τσάχαλο να μη γ-κάνω

αφού μου στρώνει στ’ άχερα, να κοιμηθώ απάνω.

Μυντιλάκη Μαρία (Χανιά)

Αιτία να μη σ’ αγαπώ και αφορμή να σ’ έχω

τσαχαλητό τ’ ονείρου μου, αυτό δε ντο αντέχω.

Μπακιρτζής Δημήτρης – Τζανοδημήτρης (ΠεμόνιαΑποκορώνου Χανιά)

Τση ζήσης μ’ η πορπατηξά, τσαχαλητό δε ν-έχει

γιατί η καρδιά μου όντε μ-πονεί, να χώνει το αντέχει.

Κουκλινός Αντώνης (Ασήμι Μονοφατσίου Ηράκλειο)

Μεγάλο τσάχαλο γροικώ, ειςτ΄αποπήθαρά σου

και θα το φάνε το τυρί, οι μ-ποντικοί και ξά σου.

ΒαρδιδάκηΕρήνη (ΑλώνεςΡέθεμνος)

Σα ν-έρθεις κάνε σκόπιμα, κάτι να τσαχαλίσει

να μη θαρρώ πως είν’ κι’ αυτό, όνειρο και θα σβήσει.

Βαρδιδάκη Ελένη (ΑλώνεςΡέθεμνος)

Κάθε που θέτω τσάχαλο, γροικώ και λέω,Θέ μου

να είν’ αυτός και να μου πει, δε ν-έφυγα, ποτέ μου.

Μηναδάκη Μαρία (Κάτω Ασίτες Ηρακλείου)

Μόνο βουβή, τη σκέφτομαι τη μοναξάμακρυά σου

μα βγάνει ένα τσάχαλο, σα με σκεφτώ κοντά σου.

Ψαθόπουλος Λεωνίδας (Αθήνα)

Τσάχαλοεπροκάλεσες, στη ν-εδική μου σκέψη

κι’ όνειρα ξύπνησες στο νου, απού ‘χανε μισέψει.

Τσιτσιγιάννης Γιάννης (Βόλος)

Τα’ αέρα το τσαχαλητό, για μένα αναμνήσεις

σα ν-έγερνες στο ν-ώμο μου, να σιγοψιθυρίσεις.

Μελαμπιώτης  Μιχάλης ( Μελβούρνη Αυστραλία)

Στσι μύτες τω μ-ποδιώ περνώ, απ’ το σπίτι σου κερά μου

να μη γροικάς το τσάχαλο, που κάνει η καρδιά μου.

Μουλουδάκης Γιώργης (ΑλόιδεςΜυλοποτάμουΡέθεμνος)

Όποτε ‘κουσωτσάχαλο, τρουλόνουνται τ’ αυθιά μου

ανοίγω και τα μάθια μου, μπας κι’ έρχεσαι κερά μου.

Φανουράκης Ηλίας (Αγιοι Δέκα Μεσσαράς Ηρακλείου)

Πατώ στσι μύτες τω μ-ποδιώ, κάθε π’ ανταμωθούμε

για να μη γ-κάνω τσάχαλο και ξεφανερωθούμε.

Πρικάκη Μαρία (Φιλιατρά Μεσσηνίας)

Όρθιοι πεταγόμαστε, τσάχαλο σαν ακούμε

κλέφτες τα σπίθια  ‘νοιγουνε, μ’ αυτό το φόβο ζούμε.

Βοτζάκη Κατερίνα (Ρέθεμνος)

Στη  φεύγα σου μ’ απόμεινε, το σύρσιμο στη μ-πόρτα

σα  τσάχαλο που κάνουνε, οι  όφιδες στα χόρτα.

Για τη μνήμη του Σπύρου Σηφογιωργάκη, έγραψε ο Γαριπαντώνης:

Εβγαλε πάλι η παρασσά, το χάρο ‘πο τη Κρήτη

κι’ έσβυσ’ ο φάρος που ‘φεγγε, πάνω στο Ψηλορείτη.

Η μουσική εφτώχανε κι ορφάνεψε η Κρήτη

κι εδά πετούνε τα πουλιά, μαύρα στο Ψηλορείτη.

Άνοιξη σ’ έπηρ’ ο Θεός που ‘ν’ ανθισμένη η φύση

πρέπει πως τη παράδεισο, ήθελε να στολίσει.

Το επόμενο μας θέμα και μετά από επιθυμία του Ελληνικού Σπηλαιοντολογικού συλλόγου, μας έχουν δώσει κάποια θέματα τα οποία θα μπουν στο αρχείο τους και θα αναρτηθούν στον τοίχο, για να διαβάζονται από το κοινό. Όσοι θέλετε, το πρώτο θέμα είναι σταλαχτίτης ή σταλαγμίτης και το επόμενο, νυχτερίδα ή σπήλαιο – σπήλιο (αν και το σπήλιο-σπηλιάρι το έχουμε ξαναβάλει ως θέμα). Όσοι θέλετε στείλτε στα γνωστά τηλέφωνα: 6981572714… 6977185491.