Η υστεροφημία και οι μνήμες που αφήνει ένας άνθρωπος όταν ταξιδέψει στην αιωνιότητα, είναι αυτά που χαρακτηρίζουν το μέγεθος της προσωπικότητάς του. Η αγάπη του κόσμου και η θλίψη για την αποχώρησή του είναι εκείνα που επισφραγίζουν το μεγαλείο της ύπαρξής του.
Ο Σπύρος Σηφογιωργάκης, ο τιμημένος μεγάλος λυράρης μας, από τους τελευταίους θρύλους της παραδοσιακής κρητικής μουσικής, ταξίδεψε προς την αιωνιότητα.
Και κει ψηλά στο περιβόλι του ουρανού, αφού τον καλοδέχτηκαν τα αδέλφια του ο Μουντάκης, ο Μανιάς, ο Σκορδαλός, και τόσοι άλλοι γίγαντες της μουσικής μας, έστησαν ένα τρικούβερτο γλέντι με όλους εκείνους τους αγαπημένους σκοπούς τους.
Όμως κι αν ταξίδεψε για να συναντήσει άλλες παρέες, θα μείνει αθάνατος στις συνειδήσεις μας για το έργο που πρόσφερε στη μουσική μας, τη λεβεντιά της ψυχής του, την περηφάνια του που γεννήθηκε κρητικός, την παλληκαριά, την αξιοπρέπεια, το ασυγκράτητο πάθος του για την παράδοση, την ιστορία και τα ήθη του τόπου μας.
Το μέγεθος του ταλέντου του, ο αλώβητος χαρακτήρας του, η γνησιότητα της προσωπικότητάς του, τον καθιέρωσαν και τον καταξίωσαν στο καλλιτεχνικό στερέωμα της κρητικής μουσικής.
Αγαπημένος λυράρης, καταξιωμένος δημιουργός, στα πενήντα χρόνια της καριέρας του, υπηρέτησε με ευλάβεια το γνήσιο πατροπαράδοτο κρητικό τραγούδι και μουσική.
Πληθωρικός στα συναισθήματα, στην ανθρωπιά και στο κέφι που μετέδιδε στους θαυμαστές του, κατάφερε με το μαγικό του δοξάρι να διατηρήσει και να γνωρίσει τις μελωδίες και τους σκοπούς της μουσικής μας σε όλη σχεδόν την οικουμένη.
ΛΥΡΑ ΣΥΜΙΣΑΚΗ ΚΑΙ ΑΠΟ ΣΦΑΚΑ
Ο Σπύρος Σηφογιωργάκης γεννήθηκε το 1930 στου Αγαλιανού Αγίου Βασιλείου, σε μια αγροτική οικογένεια με πολλά παιδιά. Τα πρώτα του μουσικά ακούσματα τα είχε σε ηλικία 14 ετών, από το Βασίλη το Γρηγοράκη από τις Βρύσες και στη συνέχεια από το Νίκο Σαβοργιανάκη και το Γιώργη Ανυφαντάκη.
Παθιασμένος και αυτοδίδακτος λοιπόν, και όπως ο ίδιος απεκάλυψε σε συνέντευξή του το 2001 στην «Ρ», η πρώτη του λύρα ήταν από …σφάκα και την πλήρωσε ακριβά.
« Είχαμε πάει, μικρά παιδιά τότε , με τον παπά- Κωστή Πετυχάκη σε ένα βουνό, στην τοποθεσία «Γούλα», στ’ Αγαλιανού. Εκεί βρήκαμε μια μεγάλη σφάκα, την κόψαμε κα την πήγαμε σε κάποιο Μιχάλη Μιχαλάκη ή «Μαυρούλιος», ο οποίος «κουτσόπαιζε» λύρα, για να μας φτιάξει μια δική μας, συμισακή. Εγώ του αλώνευα ένα ολόκληρο καλοκαίρι και αυτός καθόταν κάτω από μια ελιά και πελεκούσε τη λύρα. Κανόνισε δε και ήταν η λύρα έτοιμη όταν αποαλώνεψα.» Η λύρα βεβαίως ήταν μισή-μισή με τον παπά Κωστή. Την είχαμε κάνει βδομάδες. Όμως ο Κωστής ήταν αριστερόχειρας και έτσι τη βδομάδα που την είχε εκείνος αλλάζαμε την πρώτη χορδή. Κάποια στιγμή μου λέει: «Σπύρο χαλάλι σου η λύρα». Όμως μια λύρα από σφάκα, με καπάκι από τάβλα, κολλημένη με σακίζι, δεν παίζει όπως πρέπει.»
Το 1947 σε ένα πανηγύρι του προτείνει ο Αλέκος Καραβίτης να πάει στην Αθήνα για να του μάθει λύρα. Πηγαίνει πράγματι την Αθήνα, αλλά όμως ο αγώνας και η βιοπάλη δεν του επιτρέπει τέτοιες πολυτέλειες. Το 1949 επιστρέφει πάλι στο χωριό του όπου εκεί με τη λύρα που είχε μάθει μετά από δικές του προσπάθειες, παίζει σε διάφορες εκδηλώσεις με πασαδόρο του το Σταύρο Παπαδάκη που έπαιζε μαντολίνο.
Το 1951 κατά τη διάρκεια της στρατιώτικής του θητείας είχε την τύχη να γνωρίσει και να παίξει με μεγάλους Μεσσαρίτες οργανοπαίκτες εκείνης της εποχής, όπως τον Σπανάκη, τον Καμπουράκη, τον Φουστάνη, κ.α.
Η ΛΥΡΑ ΤΟΥ ΑΚΟΥΣΤΗΚΕ ΣΕ ΟΛΟ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ
Ο Σπύρος Σηφογιωργάκης τίμησε επάξια την κρητική παραδοσιακή μουσική, διαφυλάττοντας ακέραια τη γνησιότητα και το μεγαλείο της έτσι όπως ονειρεύτηκε και στόχευσε, προσφέροντας τις δικές του δημιουργίες, διακρινόμενος μεταξύ των μεγάλων της Μεγαλονήσου, μεσουρανώντας στο κρητικό μουσικό στερέωμα.
Απεχώρησε από την ενεργό δράση το 1990, και όπως ο ίδιος λέει, του δόθηκε η ευκαιρία σταματώντας τα ταξίδια να μείνει κοντά στην οικογένειά του. Γνώρισε καλύτερα τη γυναίκα και τα παιδιά του. Εξ άλλου όπως υποστήριζε « ο καλλιτέχνης πρέπει να αφήνει τον κόσμο του πριν τον αφήσει εκείνος. Το πάλκο θέλει μαύρα μαλλιά.»
Οι γνωστές αγαπημένες μελωδίες της λύρας του ακούστηκαν σ’ όλο τον κόσμο. Από το Χάλιφαξ του Καναδά μέχρι το Βανκούβερ. Από το Κέιπ-Τάουν μέχρι την Τυνησία. Από το Χόλιγουντ μέχρι τη Νέα Υόρκη. Από το Ελσίνκι της Φιλανδίας μέχρι το Λονδίνο και όλη την Ευρώπη, Ρωσία και Αυστραλία όπου και ανακηρύχθηκε επίτιμος δημότης της Καμπέρα.
Το 1962 σε διαγωνισμό στο Ελσίνκι της Φιλανδίας, απέσπασε το πρώτο παγκόσμιο βραβείο Λαϊκής Παράδοσης, παίζοντας λύρα. Είχε δώσει κατά καιρούς πολλές συνεντεύξεις και είχαν γραφτεί πολλά θετικά σχόλια σε πολλά περιοδικά και εφημερίδες. Το 1969 εμφανίστηκε στην εκπομπή του Φρέντυ Γερμανού «Αλάτι και πιπέρι», ενώ είναι σε όλους γνωστή η συμμετοχή του στην ταινία «Η Νεράιδα και το Παλικάρι» με πρωταγωνιστές την Α. Βουγιουκλάκη και το Δ. Παπαμιχαήλ, καθώς και στην ταινία «Ζορμπάς» με τον Άντονυ Κουίν και την Ειρήνη Παπά.
Επίσης μεγάλες προσωπικότητες παρευρέθηκαν και παρακολούθησαν συναυλίες του και άλλες εκδηλώσεις, όπως ο Ντε Γκωλ, Ο Κρούτσεφ, Ο Ωνάσης κ.α.
Συνεργάστηκε με πολλούς καταξιωμένους μουσικούς όπως το Γιάννη και Βαγγέλη Μαρκογιαννάκη, το Γιάννη και Γιώργη Μαράκη, το Γιώργη Θυμιατζή, το Σταύρο Παπαδάκη, το Λουκά Παχουντάκη, τον Κωστή Τσουκνάκη, τον Αντώνη Σκευάκη κ.α.
Η ΜΟΥΣΑ ΤΟΥ
Ο μεγάλος λυράρης όμως διέπρεψε και σαν τραγουδοποιός και μαντιναδολόγος.
Μερικά από τα τραγούδια του που άφησαν εποχή είναι το «Γράμμα», «Ο φάρος», «Ο άτυχος», «Ήθελα να ήμουνα βουνό», «Δεν έχω άλλα δάκρυα», « Η κολασμένη μου ψυχή», «Το τραγούδι της μάνας», « Μην κλαις εσύ», «Ολόκληρή μου ή ζωή» και τόσα άλλα.
Πηγή έμπνευσής του ήταν περισσότερο ο έρωτας. Τις μεγαλύτερές του όμως επιτυχίες τις έγραψε όταν γνώρισε και αργότερα παντρεύτηκε τη συνοδοιπόρο και σύντροφο της ζωής του Χρυσούλα Σηφογιωργάκη, την όμορφη καλλιτέχνιδα με την εκπληκτική φωνή.
Γνωρίστηκαν σε ένα γάμο στους Βόρους, όπου έπαιζε λύρα ο Σηφογιωργάκης.
Η κα Σηφογιωργάκη έχει αποδώσει μοναδικά τον «Ερωτόκριτο» και πολλά ριζίτικα. Από τη φωνή της μαγεύτηκε και ο Γιάννης Μαρκόπουλος ο οποίος και της πρότεινε συνεργασία, που όμως δεν πραγματοποιήθηκε.
ΕΠΙΛΟΓΟΣ
Μπορεί στη ζωή του Σπύρου Σηφογιωργάκη να γράφτηκε επίλογος. Ποτέ όμως στη μνήμη και στο έργο του. Η προσφορά του στην αμιγώς παραδοσιακή κρητική μουσική είναι τεράστια και θαυμαστή. Υπήρξε από τις μεγάλες μορφές που άφησε παρακαταθήκη στον τόπο του και πλούτισε με ξεχωριστά κομμάτια το παραδοσιακό μας τραγούδι. Σεβάστηκε την παράδοση, τη διατήρησε και την κληροδότησε στα κρητικά νιάτα. Διασκέδασε και γλέντησε άπειρους χορευτές. Έκανε γνωστή την κρητική μουσική και ακούστηκαν οι γλυκόλαλες κοντυλιές του στα πέρατα του κόσμου. Η γοητεία, το πάθος και η λεβεντιά του του δώρισαν αμέτρητους θαυμαστές.
Η γνησιότητα και η καθαρότητα του χαρακτήρα του αγαπημένους φίλους.
Τα ακούσματά του τον τοποθέτησαν στο βάθρο της αιωνιότητας.
Σπύρο Σηφογιωργάκη, δεν έφυγες, πουθενά δεν πήγες, αυτό το ξέρουμε όλοι. Πήγες μόνο να ξεκουραστείς στων αθανάτων το περιβόλι. Καλή σου ξεκούραση.
