Του γιατρού Γιάννη Γ. Τσουδερού
Περίεργα παιχνίδια που σου παίζει ο νους σου καθώς κοιμάσαι. Το τι αρλούμπες θυμάσαι το πρωί, από το όνειρο που είδες, είναι άλλο πράμα. Σε φουλάρει με εικόνες, όπου πρωταγωνιστής στη δράση είσαι εσύ κι όταν ξυπνήσεις προσπαθείς να καταλάβεις τι θα έπρεπε να έχεις καταλάβει. Άδικος κόπος. Πολλοί καταφεύγουν στους ονειροκρίτες. Και πάλι άδικος κόπος. Δεν κατάλαβες εσύ; Μην προσπαθείς να καταλάβουν οι μεσάζοντες το νου σου. Μόνο άγχος προσθέτεις στον εαυτούλη σου.
Να σας πω τώρα τη σκηνοθεσία του ονείρου μου, γιατί έχει τη σημασία της, τόσο όσο έχει και η σκηνοθεσία σε ένα φιλμ.
Ήρθε κι έκατσε, λοιπόν, στην ταράτσα του σπιτιού μου ένας άγγελος, μισός άσπρος από τη μεριά της καρδιάς και μισός μαύρος από τη μεριά του συκωτιού. Ένα σατανικό χαμόγελο σχηματιζόταν από τα δεξιά του προσώπου του κι ένα άλλο χαρμόσυνο κι αθώο από τα αριστερά του. Ήρθες για να πάμε μαζί τη βόλτα που σου χρωστώ από τότε που γεννήθηκα; ρώτησα. Όχι, ησύχασε, μου είπε. Ήρθα, αν θέλεις, να κουβεντιάσουμε. Έτσι άρχισε η κουβέντα μας.
Να σε ρωτήσω, μου είπε. Κατάλαβες την πολιτική κατάσταση του τόπου σου; Μπορείς να μου την πεις κι εμένα; Ευχαρίστως να σου πω τη γνώμη μου, του είπα, αν και κοιτάζοντας τα χρώματά σου καταλαβαίνω πως το πονηρό και το αθώο είναι και τα δύο μέσα σου, άρα και τα δυο θα είναι και στην ερώτησή σου.
Άκου, πάντως. οι έλληνες είναι ένα έθνος που ζει και επιβιώνει μόνο και μόνο γιατί πιστεύει σε όλα και σε τίποτα. Να τώρα, πως συμβαίνουν και τα δύο ταυτόχρονα. Ο έλληνας έχει βρει αυτόματους συμβιβασμούς μέσα του, όχι κατ’ ανάγκη λογικούς, με τα αντίθετα. Ας πούμε. Όλοι μας λέμε ότι δεν είμαστε ρατσιστές. Συγχρόνως, πιστεύουμε ότι οι ξένοι έρχονται και μας παίρνουν τις δουλειές μας. Το δεύτερο είναι λάθος και το ξέρουμε, αλλά εμείς, όταν μας συμφέρει, το θεωρούμε απόλυτα σωστό. Βλέπεις; Είμαστε κι εμείς, οι έλληνες, εγκεφαλικά δίχρωμοι, αλλά πενταράκι που δίνουμε. Δε μας ενοχλεί καθόλου η εγκεφαλική μας διχρωμία. Πετύχαμε, δηλαδή, να μεταχειριζόμαστε ρητορικά, αδιάκριτα και με άνεση τα αντίθετα. Αν μπορούσα και μπορούσες να συνθέσεις και να συνθέσω τα αντίθετα, τότε δεν θα ήμουνα ένας φανφαρόνος ρήτορας, αλλά ένας διαλεκτικός φιλόσοφος. Δύσκολο, φίλε μου. Αλήθεια, εσύ δεν αισθάνθηκες ποτέ την ανάγκη να αλλάξεις το μισό σου χρώμα στο άλλο μισό; Να συνθέσεις δηλαδή τα αντίθετά σου; Σ’ εμένα, η κατάσταση αυτή, της εγκεφαλικής μου διχρωμίας, με βοηθά να νομίζω ότι έχω αυτόματη πολιτική γνώμη γύρω από το κάθε πολιτικά επιστητό. Γι αυτό σε κάθε πολιτικό πρόβλημα όλοι οι έλληνες και εν ριπή οφθαλμού καταλήγουμε να πούμε τι ακριβώς συμβαίνει. Και μάλιστα, με πολύ στόμφο λέμε το αν ήμουν εγώ σ’ αυτή τη θέση θα έκανα τούτο ή το άλλο.
Καθώς βλέπεις έχουμε ψυχική πολιτική ηρεμία. Εμείς γνωρίζουμε πάντα το σωστό και ξέρουμε, ακόμα, ότι το λάθος το κάνουν πάντα οι άλλοι. Εμείς ποτέ. Βέβαια, δεν καταλήγουμε πάντα στο σωστό, αλλά πολύ που μας νοιάζει. Αυτό, δίχρωμέ μου, θα το διαπιστώσεις αν παρατηρήσεις όλους εκείνους που παρελαύνουν στο γυαλί (λέγε με TV). Αρκεί να τους βγάλουν μόνο και να τους, όλοι ενήμεροι, έμπειροι και σκεπτόμενοι, από ετών μάλιστα, για το θέμα που τους προτείνουν συζητήσουν και να διαχειριστούν, γυάλινα πάντα, μαζί με άλλους γυάλινους. Το τι προκύπτει είναι το λογικό επακόλουθο. Προκύπτει μια χάβρα των ιουδαίων, ή ένα κοτέτσι με όρνιθες που κακαρίζουν, αλλά ποτέ δεν κάνουν το χρυσό αυγό. Στο γυαλί η σύνθεση και παρουσίαση κάποιου συμπεράσματος είναι «άγνωστη γη»(terra incognita).
Δεν πρόλαβα να σταματήσω και να που ο δίχρωμος συνομιλητής μου με ρωτά: Τι έχεις να μου πεις για τα οικονομικά σας στην Ελλάδα και για τις απεργίες που ξεσπούν γι αυτά;
Μα, έχω γράψει πολλές φορές γι αυτά. Τώρα, θα σου πω τι σκέφτομαι για την παγκόσμια οικονομία και τη σχέση της με την εθνική μας οικονομία και το πώς αντιδρούμε εμείς οι έλληνες. Καλό όχημα για να σου εξηγήσω τη σκέψη μου θα είναι οι απεργίες μας. Τα τελευταία χρόνια ανακαλύψαμε ότι το κράτος μας άφησε να εννοηθεί ότι δυστυχώς πτωχεύσαμε. Δεν είναι η πρώτη φορά που την πάθαμε. Σου θυμίζω χρονολογίες πτωχεύσεων: 1827 και 1843. Πτώχευση, επίσης, του 1893. Μετά του 1932. Μετά ακολούθησαν δύο πτωχευτικές κρίσεις, χωρίς να πτωχεύσομε. Σωθήκαμε στο τσακ, αλλά τις συνέπειες των κρίσεων τις φάγαμε στα μούτρα. Είναι η κρίση του 1970 -80 και αυτή που περνάμε τώρα, από το 2009. Πάλι το κράτος μας είναι καταχρεωμένο και βέβαια κατ’ εμάς δεν φταίμε καθόλου εμείς οι ίδιοι καθόλου γι αυτό μας το χάλι. Φταίνε όλοι οι άλλοι. ΟΛΟΙ.
Και τώρα, πάλι, το κράτος μας έγινε φτωχό. Πως έγινε αυτό; Με μια λέξη. Δεν εκσυγχρονιστήκαμε. Δεν εκσυγχρονιστήκαμε στην πραγματική οικονομία που είναι το εμπόριο και η παραγωγή υλικών αγαθών, όπως είναι τα είδη ένδυσης, υπόδησης, οι τροφές, τα είδη life style, κ.τ.λ. Σχεδόν όλα αυτά τα εισάγουμε. Είμαστε, μόνο, τέλεια καταναλωτικά φερέφωνα. Όσο για την εικονική οικονομία, η οποία δημιουργείται και στηρίζεται από τις τράπεζες με τη δανειακή τους πολιτική, εκεί κι αν είμαστε ένθερμοι θιασώτες του δανείζεσαι για να καταναλώνεις πιο πολλά απ’ όσα βγάζεις. Τότε φαλιρίζεις πάλι και επί πλέον χρωστάς.
Άλλη μια αναχρονιστική οικονομική παρανόησή μας, γεννάται από το γεγονός ότι τρελαινόμαστε για τον … τζόγο. Θαυμάζομε κρυφά το … Νικ δη Γκρηκ, το χαρτοπαίχτη. Μας είπαν, λοιπόν, ότι μπορείς να παίξεις στο χρηματιστήριο τα λεφτά σου και να γίνεις πλουσιότατος. Ορμήσαμε στο … σπορ και όπως κάνουν όλες οι χαρτοπαιχτικές λέσχες μας άφησαν στην αρχή να κερδίζουμε για να γλυκαθούμε. Παίζαμε και τα κέρδη φούσκωναν. Αφού, όμως, παραφούσκωσαν … έσκασαν οι κερδοφόρες φούσκες και τότε εμφανίστηκε η πραγματική μας φτώχεια και η υπερχρέωσή μας, όχι μόνο στα άτομα αλλά και στο ίδιο το κράτος. Τώρα κλαίμε πάνω στα οικονομικοπολιτικά συντρίμμια μας, ως άσωτοι υιοί ενός πατέρα που δυστυχώς έχει πεθάνει και δε θα μας δώσει την πατρική συγχώρεση και προστασία.
Σου είπα όλα αυτά για να σου αποδείξω άλλη μια φορά την αμφισημία του χαρακτήρα μας και την αδυναμία μας να συνθέσουμε τα αντίθετα σε μια συνισταμένη.
Μέσα σ’ αυτό το πλαίσιο των αντιθέσεων δεν είναι δύσκολο να καταλάβεις και το θέμα της απεργίας. Τώρα που η οικονομία μας είναι στην πτώχευση και η προσπάθεια μας να φαινόμαστε αυτό που δεν είμαστε, δηλαδή πλούσιοι, είναι αδύνατη, βρήκαμε έναν τρόπο να δικαιολογήσουμε τα πεπραγμένα σφάλματα μας αντιδρώντας με το κατεβείτε στους δρόμους να υπερασπιστούμε τα οικονομικά μας δίκαια. Στην ουσία, τώρα στο δρόμο, υπερασπιζόμαστε και διεκδικούμε να αλλάξουν όλα, όμως χωρίς να αλλάξουμε τίποτα από τα παλιά. Παράδειγμα: οι μισθωτοί του Μετρό ζητάνε να εξαιρεθούν από το ενιαίο μισθολόγιο, γιατί, λένε, δουλεύουν τριάντα μέτρα κάτω από την επιφάνεια της γης και γι αυτό πάσχουν από … λεπτοσπείρωση!!! Να την πάλι την αμφισημία μας. Αυτή κι αν παραμένει σταθερή. Στην ταμπακιέρα των διεκδικήσεών, όμως, μιλιά για μικρότερο και αποδοτικότερο κράτος, αλλά το ίδιο με περισσότερες μόνιμες θέσεις δουλειάς. Το φταίξιμο για την κατάντια μας είναι μόνο η … μασονία, ή ο πλούτος των μεγαλοτοκογλύφων του κεφαλαίου. Μ’ αυτόν τον τρόπο μπερδεύουμε τη φερράρι που τώρα πουλούν για ένα κομμάτι ψωμί οι νεόπλουτοι του χρηματιστηρίου με τις φερράρι των πάμπλουτων, ακόμα και τώρα, εκμεταλλευτών μας, των χρυσών παιδιών (golden boys) των χρηματοπιστωτικών και χρηματιστηριακών παιγνιδιών.
Όσο γι αυτό καθ’ αυτό το φαινόμενο της σύγχρονής απεργίας, που μου ζήτησες να σου πω, δίχρωμε φίλε μου, νομίζω ότι το μέτρο αυτό ίσχυσε ως μέτρο επιβολής των αιτημάτων των λαϊκών εργατικών τάξεων, αλλά ήταν επιτυχής μόνον τότε όταν η κοινωνική διαστρωμάτωση ήταν σαφώς διακριτή και τα ταξικά συμφέροντα ήταν καταφανώς και εμφανώς αντίθετα. Άλλο κολλήγος, δούλος γεωργός κι άλλο γεωργός της σήμερον, με τρακτέρ, αυτοκίνητο και ιδιόκτητο σπίτι. Άλλο ήταν η επανάσταση των σοβιέτ. Τότε υπήρχαν οι μπολσεβίκοι, οι μενσεβίκοι, οι μεγαλοκτηματίες, οι ευγενείς. Όλοι αυτοί ήταν τάξεις ξεχωριστές και διακριτές μεταξύ τους.
Τώρα, σχεδόν όλοι, είμαστε αστοί με διαφορετική μόνον οικονομική διαβάθμιση. Τώρα, υπάρχει μια οικονομική διαπάλη, σε ατομικό επίπεδο, για μια ενδοκοινωνική εισπήδηση από μια κοινωνική βαθμίδα στην αμέσως ανώτερη. Αυτός είναι ο λόγος που δεν καταλαβαίνουμε εναντίον τίνος γίνεται η απεργία σήμερα, εφ’ όσον αναγνωρίζουμε ότι πλήττονται απ’ αυτή συνήθως άλλες ομάδες, ομολόγων μας κοινωνικά, αστών. Λαμπρό παράδειγμα είναι ότι τώρα οι απεργίες ξεκινούν όλες με τη φράση «ζητάμε συγνώμη από τον κόσμο που θα ταλαιπωρηθεί». Αυτό λέγεται τώρα. Δεν συνέβαινε το ίδιο στις απεργίες πριν από έναν αιώνα που η σύγκρουση είχε απαραιτήτως αιματηρά στοιχεία και το κάλεσμα προλετάριοι όλου του κόσμου ενωθείτε δεν ακούγεται πια, γιατί δεν έχει απήχηση, δεν έχει αποδέκτες. Το τωρινό συγνώμη είναι η αναγνώριση ότι στην απεργία ο αντίπαλος είναι φίλος κι όχι καθαρόαιμος εχθρός. Άρα, μέσα στην ίδια σχετικά ομογενοποιημένη οικονομικά κοινωνική τάξη ένα τμήμα της, μια τάση της, όπως λένε τελευταία οι πολιτικοί, απεργώντας συγκρούεται μεν με την εξουσία, αλλά πλήττει ταυτόχρονα και τα συμφέροντα των άλλων κοινωνικών ομάδων. Συγκρούονται, δηλαδή, οι απεργούντες αποκλειστικά με την κυβερνητική αρχή και μόνο. Από το λαό, ήδη από το ξεκίνημά της, η απεργία έχει ζητήσει ντροπαλά-ντροπαλά συγνώμη για την … ενόχληση.
Τώρα, λοιπόν, δεν μπορείς να ξεκινήσεις μιαν επανάσταση αρχίζοντας με απεργία. Αν θέλεις να πετύχεις επαναστατικούς σκοπούς θα πρέπει να συμπεριλάβεις ως αιτούμενο κάτι από θρησκεία (βλέπε επαναστάσεις μουσουλμανικού τόξου), το οποίο να συνδέεις με κάποιο κοινωνικό πολιτικό θέμα. Γυρίσαμε, δηλαδή, πάλι στις πρακτικές του Μεσαίωνα και τις σταυροφορίες, τότε που διοικούσαμε τον κόσμο στ’ όνομα του δικαίου του Σταυρού, ή του φόβου του Μωάμεθ και της σαρίας του. Όμως, τώρα οι θρησκείες επηρεάζουν, αλλά δεν διοικούν.
Κι εκεί που μιλούσα με τον αμφίχρωμο συνομιλητή μου ξύπνησα.
Είδα ένα όνειρο, ολόδικό μου, και κατάλαβα πως έχω κι εγώ ένα όνειρο, τύπου Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, που με βοηθάει να ζω μέσα στην πραγματικότητά μου, αλλά φοβάμαι πως δεν θα δω το όνειρό μου να γίνεται πραγματικότητα όσο ζω. Κρίμα.
