Οι οικογένειες των θυμάτων του τροχαίου θρηνούσαν πότε βουβά – πότε γοερά, ενώ περίμεναν εναγωνίως στον χώρο αναμονής των επειγόντων. Ακόμα ένα ατύχημα έδωσε φωτιά στο ήδη εξαρχής τεταμένο και φορτισμένο τοπίο. Η ώρα περασμένη, εντούτοις παρά την κούραση, την ένταση, την κρισιμότητα και την έκταση του περιστατικού, οι εντολές δίδονταν και εκτελούνταν αποφασιστικά, ψύχραιμα και γρήγορα. Γιατροί, νοσοκόμοι, τραυματιοφορείς, όλοι, μια παραπάνω φορά, πρόσφεραν κάθε απόθεμά τους.
Για τους συγγενείς των τραυματιών και των ασθενών, αυτά ήταν πρωτόγνωρα. Μέσα τους, ενδόμυχα ευχόντουσαν, και παρότρυναν γιατρούς και νοσηλευτές να τρέξουν, να τα δώσουν όλα για τον άνθρωπό τους. Για το ιατρονοσηλευτικό προσωπικό ήταν ακόμα μια μέρα, ακόμα μια νύχτα αντίξοης και ενδεχόμενα άνισης μάχης. Συστρατευμένοι στην προσπάθεια προκειμένου να απαλύνουν τον ανθρώπινο πόνο, να ενημερώσουν, να συμβουλεύσουν, να επουλώσουν όποιες πληγές. Αν και οι χαμηλοί μισθοί, οι ελλείψεις σε ανθρώπινο δυναμικό, οι θεόρατες απαιτήσεις των περιστάσεων, οι δυσκολίες των καιρών υπάρχουν και συχνά κυριαρχούν, δεν έχουν χάσει το ήθος τους, την κατανόηση του ασθενή και τον αλτρουισμό τους. Αντιπαλεύουν σθεναρά με κάθε ικμάδα που διαθέτουν.
Από την άλλη πλευρά, το κράτος και όλοι εμείς που ζητάμε τη βοήθεια τους στο νοσοκομείο, απαιτούμε να αντιδρούν αστραπιαία στην ανάγκη μας και να εξασφαλίζουν ότι ο άνθρωπός μας θα γυρίζει σπίτι αρτιμελής, υγιής, με ασφάλεια, αλλιώς μπορεί και να βρεθούν κατηγορούμενοι.
Πράγματι χρειάζεται να είναι ευγενικοί και ανεκτικοί απέναντι σε κάθε είδους συμπεριφορές ασθενών, ή όσων τους συμπαρίστανται, που ποικίλουν από πιεστικοί, δύσκολοι έως επιθετικοί. Οι ιατροί και οι νοσηλευτές αισθάνονται όντως πιεσμένοι στην προσπάθειά τους να βοηθήσουν τους αρρώστους ή τους συγγενείς και φίλους των πασχόντων.
Γνωρίζουν πολύ καλά ότι η ασθένεια διαταράσσει τη ζωή κάθε ανθρώπου, τον κάνει να υποφέρει, να αγωνιά, να συνειδητοποιεί το πόσο ευάλωτος είναι και κάποιες φορές μάλιστα, τη ματαιότητα της ίδιας της ύπαρξής του.
Όταν τώρα, για να αντιμετωπιστεί η ασθένεια απαιτείται να εισαχθεί στο νοσοκομείο, τότε όλα τα παραπάνω συναισθήματα γίνονται πιο έντονα, καταπιεστικά και δυσβάστακτα. Ο ασθενής φεύγει από το περιβάλλον του και καλείται να συμβιώσει με αγνώστους σε ένα άγνωστο και πολύ ενοχλητικό μέρος, όπου όχι μόνον οι επιλογές του, μα και η ίδια του η ζωή, ξαφνικά, ακατανόητα δεν ορίζονται από αυτόν τον ίδιο, αλλά από τον γιατρό που «αναλαμβάνει την ευθύνη του», όπως λέγεται και στην ιατρική γλώσσα. Όλα αυτά συμβαίνουν υπό ατμόσφαιρα πόνου, αγωνίας και αβεβαιότητας.
Ορισμένοι από τους ασθενούντας συνανθρώπους, δεν μπορούν να εμπιστευθούν την τύχη τους σε κάποιον τρίτον έστω και αν για την περίπτωση, είναι ο απολύτως ειδικός. Βιώνουν την ασθένεια ή το δυστύχημα σαν μια μεγάλη, άμεση απειλή και τον γιατρό με το νοσοκομείο παραδόξως, σαν τα σωτήρια, ύστατα καταφύγια, όμως, συγχρόνως και σαν εχθρικά. Έτσι συμπεριφέρονται αναλόγως.
Σήμερα ο γιατρός παρουσιάζεται λιγότερο ανίσχυρος απέναντι στις ασθένειες, σε σχέση με λίγες δεκαετίες πριν. Έχει εφοδιαστεί με περισσότερες γνώσεις, εμπειρίες, μέσα, υποδομές. Παρά το γεγονός ότι γνωρίζει καλύτερα από τους ασθενείς του, πως τα πράγματα μερικές φορές, αναπόφευκτα δεν είναι ρόδινα, οι προσδοκίες του για ουσιαστική βοήθεια προς αυτούς είναι μεγαλύτερες, αυξημένες σε σχέση με το παρελθόν. Αναγνωρίζουν φυσικά ότι η σχέση ιατρού – ασθενούς διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην προσπάθειά τους να δώσουν βοήθεια.
Ο ασθενής και ο γιατρός συναντώνται σε καθεστώς που διαμορφώνεται από το εκάστοτε σύστημα Υγείας. Τα προσδιοριζόμενα, προ-καθορισμένα του συστήματος, συνήθως, συνοψίζονται στο «να είναι όλοι ευχαριστημένοι, μαζί να μην ξοδεύονται χρήματα». Αυτό επιδρά σοβαρά, με διάφορους τρόπους στην εμφάνιση δυσκολιών στη σχέση ιατρού – ασθενούς.
Είμαι μεταξύ αυτών που πιστεύουν ότι η συνολική δαπάνη υγείας, η δημόσια και η προσωπική εκάστου, μπορεί να μειωθεί δραστικά με ταυτόχρονη αναβάθμιση των υπηρεσιών. Όμως δεν μπορούν να πραγματοποιηθούν αν δεν αναθεωρήσουμε ριζικά τις απόψεις σχετικά με τον ρόλο της δημόσιας υγείας, των δικαιωμάτων, - μην ξεχνάμε- και των υποχρεώσεών μας. Ένα ανθρωποκεντρικό σύστημα υγείας που λειτουργεί με στόχο και γνώμονα κύρια την ίαση στα νοσήματα, προς όφελος των πολιτών, με αναδιάρθρωση της επείγουσας φροντίδας (ΤΕΠ), έναν νέο ρόλο για την πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας. Η τελική και συνολική πρόταση καθίσταται η αναθεώρηση του τρόπου με τον οποίο αντιμετωπίζουμε την υγεία, δηλαδή ως αποκλειστικά κοινωνικό αγαθό και όχι ως θέση απασχόλησης ή προσπορισμού εισοδημάτων, κύρους, καταξίωσης κ.λ.π. Και στο Ρέθυμνο υπάρχει και τηρείται μια μακρά παράδοση των υπηρετούντων το λειτούργημα να πασχίζουν να μην τα παρατούν, ειδικά όταν υπάρχει ανάγκη.
Χρειαζόμαστε περισσότερους νοσηλευτές και οργάνωση που θα εξοντώσει τάχιστα και εντελώς τα τρωκτικά και τα πιράνχας που απετέλεσαν το βολικό άλλοθι μιας πολιτικής και διοικητικής γραφειοκρατίας και στασιμότητας, χωρίς έμπνευση και με ελαστική κάποτε ηθική. Ένα σύστημα υγείας που δεν απορροφά, δεν αποστερεί τους χρήσιμους πόρους που χρειάζονται για τις πολλαπλές κοινωνικές ανάγκες ειδικά σήμερα ή για επενδύσεις, αλλά μετατρέπεται, μετουσιώνεται σε κέντρο αριστείας στην τοπική και ευρύτερη περιοχή. Ο ρόλος του κράτους, όπως συμβαίνει και σε πολλές Ευρωπαϊκές χώρες, πρέπει να είναι ρυθμιστικός και κανονιστικός. Η κατακερματισμένη κοινωνία με τις, οθωμανικές καταβολές, της οποίας τα σωθικά, άτομα και ενώσεις ατόμων ανέκαθεν επιδιώκουν ατομικά και κλαδικά συμφέροντα σε βάρος της κοινωνίας, έφθασε στη χρεοκοπία. Αν η χώρα θέλει να συνεχίσει να υπάρχει και, το κυριότερο, να αναβιβασθεί στο επίπεδο που αρμόζει στα πλεονεκτήματα που προσφέρει η γεωγραφική της θέση, η ιστορία και η ποιότητα του πολιτισμού της, οφείλει να αλλάξει. Δίχως καθυστερήσεις και πισωγυρίσματα, συστηματικά, εξυγιαντικά, αισιόδοξα, ανατρεπτικά, αποφασιστικά, χωρίς δισταγμούς, χωρίς παρωχημένες προκαταλήψεις. Να ανατινάξει εκ θεμελίων το κακό παρελθόν και να οικοδομήσει αυτό που αξιώνουν οι σκληρές συγκυρίες, η ανελέητη πραγματικότητα, οι γκρεμοί τούτων των καιρών. Η φυσική δημιουργικότητα του Έλληνα πρέπει δυναμικά και ακαριαία, με αντίστροφη ροή, τολμηρά να απελευθερωθεί από τα δεσμά του κρατισμού, και να προσαρμοσθεί επιτυχημένα στις απαιτήσεις ενός σύγχρονου κοινωνικού κράτους.
Να ξεφύγουμε της περιδίνησης και αστάθειας. Να ασφαλτοστρώσουμε μόνοι μας τις ευθείες λεωφόρους της δικής μας γενιάς και των επερχομένων. Φτάνει πια. Φαλκιδεύσαμε το παρόν και το μέλλον μας. Φτάνει. Αντεπίθεση στο στραβό, το χαλαρό, το ιδιοτελές.
Μπορούμε. Το αξίζουμε.
Πρώτιστα στον τομέα της υγείας, της περίθαλψης, της νοσηλείας, της ιατρικής συνολικά.
ΞΥΠΟΛΥΤΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ
Διοικητής Γ.Ν.Ρεθύμνου
