Στο προηγούμενο άρθρο είχαμε μιλήσει για το στιλ Gothic. Τώρα θα εξηγήσουμε ένα άλλο στιλ το οποίο έχει ορισμένα κοινά χαρακτηριστικά με το Gothic (Γοτθικό), το Baroque (Μπαρόκ), ένα από τα σημαντικότερα καλλιτεχνικά στιλ. Με το προηγούμενο άρθρο αρχίσαμε ένα ταξίδι στην Ιστορία της Τέχνης και της Αρχιτεκτονικής, από τον 15ο έως και τον 16ο αιώνα. Σε αυτό το άρθρο, θα προχωρήσουμε στον 17ο και 18ο αιώνα, μετά την Αναγέννηση και τον Μανιερισμό. Το Baroque (Μπαρόκ) πηρέ την ονομασία του πιθανότατα, από την πορτογαλική λέξη ‘barocco’, που σημαίνει ‘το ακανόνιστο μαργαριτάρι’ και ως επίθετο δηλώνει γενικά την έννοια του ‘ασυνήθιστου ή παράδοξου’. Το ύφος του Baroque δημιούργησε έναν νέο τρόπο έκφρασης, ο οποίος γεννήθηκε στην Ρώμη (Ιταλία) και εξαπλώθηκε σχεδόν σε όλη την Ευρώπη, κυρίως στην Γαλλία, την Ισπανία, την Αυστρία, την κεντρική Γερμανία και την Ρωσία, ενώ δεν κατάφερε να διεισδύσει στην Αγγλία και την Ολλανδία, λόγω του προτεσταντικού κινήματός τους.
Μεγάλο ρόλο στην ανάπτυξη του Baroque έπαιξε και η Καθολική Εκκλησία, η οποία το χρησιμοποίησε κυρίως το δραματικό του ύφος κατά μεγάλο βαθμό σε αναπαραστάσεις θρησκευτικών θεμάτων, που προκαλούσαν την συναισθηματική συμμετοχή του θεατή. Επιπλέον, η αριστοκρατία της εποχής και η βασιλική εξουσία ευνοήθηκε από το επιβλητικό ύφος του Baroque, για την κατασκευή ανάλογων κτιρίων ή παλατιών που ενίσχυσαν το κύρος της. Σκοπός του μπαρόκ είναι πρωτίστως να εντυπωσιάσει καθώς και να εξυψώσει τον άνθρωπο μέσα από τα πάθη και τα συναισθήματα του. Σε αντίθεση με τις ιδεολογικές αρχές του ρομαντικού κινήματος, ο άνθρωπος δεν εκλαμβάνεται ως μονάδα αλλά ως μέρος ενός συνόλου.
Σαν κύρια χαρακτηριστικά, το Baroque αναγνωρίζεται από την έντονη και επιβλητική διακοσμητική διάθεση, το πομπώδες ύφος, τα υπερπολυτελή υλικά, το δραματικό φωτισμό, τις καμπύλες γραμμές, τους πολύπλοκους πλεγμένους όγκους, την αυστηρή ιεράρχηση των χώρων, την απόδοση της κίνησης και με την δημιουργία έντονων αντιθέσεων, είτε με τη μορφή εσοχών στην αρχιτεκτονική, είτε μέσω έντονων φωτοσκιάσεων στην ζωγραφική. Οπότε καταλαβαίνουμε ότι το Baroque, είναι τελείως αντίθετο με τον μινιμαλισμό, διότι το πρώτο εκπροσωπεί το Maximal και το δεύτερο το Minimal. Άρα για να δημιουργήσουμε ένα Baroque Design στον χώρο μας θα πρέπει να φανούμε πολύ γενναιόδωροι και γενικά τολμηροί χωρίς ενστάσεις και φόβους.
Τα βήματα που πρέπει να ακολουθήσουμε για να δημιουργήσουμε το συγκεκριμένο στιλ είναι πολλά, γι’ αυτό θα δώσουμε βάση σε μερικά από αυτά. Πρώτον θα πρέπει να δώσουμε έμφαση στα δάπεδα, είτε με μάρμαρα, είτε με ξύλινη φυσική δρυς με την τεχνική του ψαροκόκαλου (κλασσικό παρκέ), είτε με τον συνδυασμό των δυο και βέβαια με την υποστήριξη από πλαίσια και μπορντούρες για συνθέσεις σαν έργα τέχνης. Δεύτερον θα πρέπει να προσέξουμε κυρίως τις γύψινες διακοσμήσεις στο ταβάνι, αλλά και στους τοίχους, τα οποία βάφονται σε χρυσό χρώμα. Τρίτον θα πρέπει να δώσουμε ένα δραματικό φωτισμό, το οποίο το επιτυγχάνουμε με πολυελαίους, απλίκες και με επιδαπέδια ή επιτραπέζια φωτιστικά. Τέταρτον θα πρέπει να έχουμε έπιπλα σε classic γραμμή με κυρίαρχο στοιχείο της φόρμας τους, την καμπύλη. Συνήθως τα βρίσκουμε βαμμένα με την τεχνική της πατίνας, αλλά και με τα σκουρότερα λουστραρισμένα έπιπλα, στα οποία υπάρχει η τεχνική της ένθεσης στο ξύλο. Πέμπτον να δώσουμε βαρύτητα στα υφάσματα για κουρτίνες κτλ., με φλοράλ, ριγέ και γεωμετρικά μοτίβα. Έκτον να δημιουργήσουμε ζωγραφικά έργα τέχνης μεγάλων διαστάσεων είτε σε πίνακες, είτε απευθείας στους τοίχους με την βοήθεια της προοπτικής για να δώσουμε μια τεχνική οφθαλμαπάτης (όπως βλέπουμε και στους πίνακες της εποχής του Baroque), η οποία βοηθά και στους χώρους διότι τους μεγαλώνει. Έβδομον να τοποθετήσουμε στον χώρο γλυπτά, ανάγλυφα, βάζα και αγγεία πάλι και αυτά σε μεγάλες διαστάσεις.
Με όλα τα παραπάνω μπορούμε να δώσουμε στον χώρο μας, ένα αέρα υπερπολυτέλειας και μεγαλειότητας, με ένα από τα σημαντικότερα καλλιτεχνικά ύφη που πέρασαν από την ιστορία της ανθρωπότητας, χαρίζοντας μας μεγάλα έργα στην αρχιτεκτονική, τη γλυπτική, τη μουσική, τη ζωγραφική αλλά και στην λογοτεχνία, από μεγάλους καλλιτέχνες όπου τα έργα τους κοσμούν τα μεγαλύτερα μουσεία στις μητροπόλεις του κόσμου. Διότι και το Baroque δημιουργήθηκε για τον άνθρωπο είτε ήταν βασιλιάδες, είτε ήταν αστοί, τους ενοποιούσε και τους τοποθετούσε σε μια ομάδα, του δέους και του θαυμασμού.
Γρηγόριος Στ. Λαγουδάκης
Αρχιτέκτονας Εσωτερικών Χώρων & Διακόσμησης
