Εκτός από το βασικό αίτιο της βλακείας, που είναι η καταναγκαστική επιθυμία της φύσης με τη συνακόλουθή της κληρονομικότητα, για τη συμπληρωματική αποβλάκωση των ανθρώπων συντείνουν και συνεργάζονται:

α. Οι τοπικές κοινωνικοοικονομικές συνθήκες, όπως, εμμονή σε παραδόσεις, ήθη και έθιμα αναντίστοιχα με την πραγματικότητα, ολιγοπωλιακή οικονομία που θυποτάσσει την κοινωνία στους δικούς της κανόνες, εναποθήκευση της μόρφωσης στο χρονοντούλαπο του πολιτισμού, οικογενειοκρατία, παπαδοκρατία, υπερβολικός πλούτος, υπερβολική φτώχεια, εξοντωτική εργασία κ.ά.

β. Οι τοπικές πολιτικές συνθήκες. Όπως, δικτατορία με στόχο την καλλιέργεια της λαϊκής βλακείας, λαοκρατία με τις εσκεμμένες στρεβλώσεις της, αστυνομοκρατία, στρατοκρατία, φαυλοκρατία, υπερεθνικισμός, ρατσισμός, μεγαλοϊδεατισμός κ.ά.

γ. Οι τεχνολογικές εξελίξεις. Όπως, υποκατάσταση της ανθρώπινης ενεργητικότητας από κουμπιά και διακόπτες, διαρκής χρήση κινητών τηλεφώνων, απαγορευτική για την αυτόνομη σκέψη, πτήση σε άλλους πλανήτες για να ξεχνιούνται τα χάλια του δικού μας κ.ά.

δ. Οι ιδιομορφίες του προσωπικού βίου. Όπως ανεξέλεγκτος έρως, θρησκομανία, υπεραφθονία αγαθών, συζυγοκρατία, παιδοκρατία, ταξική υπεροψία, επιστημονική αλαζονεία, λατρεία κατοικίδιων ζώων κ.ά.

Όλοι αυτοί οι δευτερογενείς παράγοντες επενεργούν καταλυτικά στον εγκέφαλο, έστω και αν αυτός δεν είναι από τη φύση του άχρηστος, αδρανοποιώντας τις περιοχές της κρίσης και της λογικής κι εξωθώντας το άτομο, είτε σε εξωπραγματική είτε σε μοιρολατρική θεώρηση προσώπων και πραγμάτων.

Φτάνοντας στον 21ο αιώνα, η έκλειψη των παλιών αξιών, στις οποίες, καλώς ή κακώς, το νεοελληνικό εθνικοκοινωνικό σύνολο είχε βασίσει την ηθική του υπόσταση, δημιούργησε την ανάγκη για νέες. Και, από την άλλη μεριά, η ευεργετική θηριωδία της τεχνολογίας επέβαλε διαφορετικούς τρόπους ζωής, από αφύσικους έως εξωφρενικούς. Παράδειγμα: το θεμελιακό αξιακό τρίπτυχο «πατρίς-θρησκεία-οικογένεια», αφού πριονίστηκε και ξέφτισε, παραχωρεί τώρα τη θέση του (έστω μερικά) σε μια εκτονωτική κλοτσοπατινάδα• και η τεχνολογική καταιγίδα, ασκώντας καταχρηστικά τη δικτατορία της, τείνει ν’ αντικαταστήσει (έστω μερικά) αυτή τούτη την πραγματικότητα (!) με κάποιαν άλλη, την οποία οι μελετητές των παραδόξων βάφτισαν εικονική πραγματικότητα. Εκτονωτική κλοτσοπατινάδα είναι το ποδόσφαιρο και αυτουργός της εικονικής πραγματικότητας είναι η τηλεόραση. Πρόκειται για ένα ιδιόμορφο ζεύγος, αντίστοιχο με τα ηλεκτροπαραγωγά ζεύγη, μόνο που εκείνα παράγουν ηλεκτρισμό, ενώ αυτό παράγει βλακεία.

Έτσι, σήμερα, χάρη στα νέα ήθη κατορθώθηκε το ακατόρθωτο: οτιδήποτε και αν συμβεί, είτε στη χώρα είτε στον κόσμο, σεισμός, καταποντισμός ή παγκόσμιος πόλεμος –που λέει ο λόγος- ο Νεοέλληνας, υπερήφανος, ατάραχος και απτόητος, το μεν απόγεμα θα γευτεί τη θύελλα του γηπέδου, το δε βράδυ θ’ απολαύσει τη γοητεία της τιβής του. (tv).

Του Μανώλη Σκαρσούλη