Οι στίχοι από τον Θούριο, του Ρ. Φεραίου «καλύτερα μιας ώρας ελεύθερη ζωή…», υποδηλώνει ακριβώς την αρχαιοελληνική αντίληψη της διαφοράς, ανάμεσα στο «εύ ζείν» και στο απλό «ζείν». Η προτίμηση του ενός ή του άλλου είναι θέμα προσωπικού γούστου. Όταν, όμως, κάποιος από δειλία ή καιροσκοπισμό προτιμάει την υποτέλεια, δεν δικαιούται να χαρακτηρίζει ηλίθιο εκείνον που προτιμάει το ρίσκο της ελευθερίας από την υποτέλεια, δεν δικαιούται να χαρακτηρίζεται ηλίθιο εκείνον που προτιμάει το ρίσκο της ελευθερίας από την υποτέλεια, όποια και αν είναι αυτή.
Ο Βρετανός φιλόσοφος Τόμας Χομπς, αυτός που επηρέασε όσο λίγοι τον σύγχρονο θεσμό του κράτους – έθνους, στο κλασικό έργο του Λεβιάθαν, υποστηρίζει ότι ο άνθρωπος είναι από τη φύση του κακός. «Ο άνθρωπος για τον άνθρωπο είναι λύκος και στην ανθρώπινη κοινωνία ισχύει το «πόλεμος όλων εναντίον όλων». Γι’ αυτόν, ακριβώς, τον λόγο και για να «τεθεί τέρμα σε αυτόν τον πόλεμο όλων εναντίον όλων, πρέπει να κρατηθούν όλοι μέσα στον φόβο».
Τις απόψεις αυτές τις υιοθέτησαν πολλοί φιλόσοφοι, νομικοί και πολιτειολόγοι, μέχρι σήμερα. Πολλοί τις υιοθέτησαν ανοιχτά και περισσότεροι τις πιστεύουν , αλλά δεν τολμούν να τις εκφράσουν δημοσίως. Οι πρώτοι, ανήκουν κυρίως στον φασιστικό – ολοκληρωτικό χώρο και οι δεύτεροι, στον χώρο της φιλελεύθερης κοινοβουλευτικής δημοκρατίας, οι οποίοι σε αντίθεση με τον Λεβιάθαν υιοθέτησαν, αντί της βίας, τα λεγόμενα «σωτήρια ψεύδη» του Πλάτωνα.
Για τον Γάλλο φιλόσοφο Ζ. Ντεριντά, η κυρίαρχη αντίληψη σήμερα, είναι, πως «οι φτωχοί δεν είναι φτωχοί, όπως τον 19Ο αιώνα, επειδή δεν αποταμίευαν και δεν ήταν εγκρατείς, αλλά επειδή είναι ηλίθιοι, διανοητικά ανίκανοι και βλάκες. Με λίγα λόγια, δεν έχουν παρά αυτό που τους αξίζει, ως προς τη μόρφωσή τους».
Η θέση ότι «οι φτωχοί είναι φτωχοί, γιατί τους αξίζει», μπορεί να υποκρύπτει ρατσιστικές αντιλήψεις, αλλά έχει τις ρίζες της στο «οι δούλοι είναι δούλοι γιατί τους αξίζει». Από εσένα εξαρτάται, αν προτιμάς να ζήσεις σαν δούλος, υποκύπτοντας στη βούληση των άλλων ή ως ελεύθερος άνθρωπος, κύριος του εαυτού σου.
Η απόλυτη πίστη, πως η επίγεια ζωή είναι ένας σταθμός, διάλειμμα καθ’ οδόν προς την αιώνια ζωή, αποτελεί το μεγαλύτερο «σωτήριο ψεύδος», που έχει ειπωθεί ποτέ, αφού οδηγεί αναπόφευκτα στη μοιρολατρία και στην αδράνεια. Τραγικό παράδειγμα ήταν η πτώση της Κωνσταντινούπολης. Μέχρι λίγες ώρες πριν την πτώση της Πόλης, χιλιάδες νέοι μοναχοί, αντί να βρίσκονται στις επάλξεις, τριγύριζαν στους δρόμους, διαλαλώντας πως η πόλη θα πέσει, μόνον αν είναι θέλημα του Θεού. Το «συν Αθηνά και χείρα κίνει», ήταν γι’ αυτούς, ήδη, βλασφημία. Και σήμερα ακόμη ακούς από, κατά τα άλλα ευφυείς ανθρώπους «αν το θέλει ο θεούλης, θα κερδίσει η ομάδα μας». Λες και ο Θεός δεν έχει άλλες δουλειές. Ο απόλυτος εξευτελισμός των θείων και της κοινής λογικής.
ΣΟΓΙΑ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ
