Βυθιζόμενο πλοίο, η Ελλάδα. Από τότε που η χώρα κινδυνεύει να πάει αύτανδρη σπεύδουν αναρίθμητοι ναυαγοσώστες να τη σώσουν: ευρωδιασώστες, ελλαδοδιασώστες, μεσσίες, σωτήρες, λυτρωτές, ευεργέτες, προστάτες και πάει λέγοντας. Οι συνταγές τους ποικίλουν. Σίγουρο είναι όμως, ότι εκείνες που εφαρμόστηκαν μέχρι τώρα ήταν το αντίθετο από σωτήριες. Λίγη τέτοια διάσωση ακόμα, και το ναυάγιο θα είναι πλήρες.
Κάθε εναλλακτική πρόταση, που βάζει μπροστά τα συμφέροντα της πλειοψηφίας των πολιτών, καταγγέλλεται ως ουτοπική. Και αυτό δεν πρόκειται να σταματήσει σύντομα: όσο κυβερνά στη Γερμανία η Ανγκελα Μέρκελ και στην Ευρωπαϊκή Ενωση οι Νεοφιλεύθεροι, κάθε απόκλιση από τις επιταγές του μνημονίου θα χαρακτηρίζεται αιρετική, κάθε αντίλογος ουτοπία.
Το υπόλοιπο είναι μετακύλιση ευθυνών. Μεγάλος μέρος των Ευρωπαίων τις μετακυλούν στους Ελληνες. Και όχι μικρό μέρος των Ελλήνων, τις φορτώνουν στους πρόσφυγες από την Ασία και την Αφρική. Αντί να τα βάζουν με τους πρωταίτιους της κρίσης, τους τραπεζίτες και τους κερδοσκόπους, ξεσπάνε σε εκείνους που δεν φταίνε σε τίποτα γι αυτή.
Μέσα σε αυτό το μίζερο σκηνικό, στο οποίο συνεχώς «βοήθεια» ακούγεται και βοήθεια δεν βλέπεται, η πρωτοβουλία του Τζορτζ Σόρος για την κατασκευή «οίκων αλληλεγγύης» στην Ελλάδα αποτελεί την πρώτη αξιόλογη «ανθρωπιστική» πρωτοβουλία από το εξωτερικό.
Τα σπίτια αυτά, όπως εξήγησε ο ίδιος κατά την παρουσίαση της πρωτοβουλίας του την περασμένη Τρίτη στο Βερολίνο, θα λειτουργούν ως «κοινωνικά κέντρα» που θα παρέχουν βοήθεια τόσο στους ντόπιους, όσο και στους ξένους - «τρόφιμα και σκηνές» στους τελευταίους και εν ανάγκη και προσωρινό κατάλυμα.
Πρόκειται για έξυπνη και καλοζυγισμένη κίνηση, που λαμβάνει υπόψη της την ελληνική πραγματικότητα. «Μια πρωτοβουλία που θα περιοριζόταν στους μετανάστες θα ενδυνάμωνε τον ανερχόμενο εξτρεμισμό και την την ξενοφοβία στην Ελλάδα» είπε. Γι αυτό, πρόσθεσε, και η προσφορά του έχει διπλό στόχο: από τη μια, οι Ευρωπαίοι να βοηθήσουν τους Ελληνες. Και από την άλλη, οι Ελληνες να βοηθήσουν τους ξένους. Οχι διάσπαση και διχόνοια, αλλά βοήθεια στη βάση των κοινών συμφερόντων.
Το μοτίβο του: σε καμιά άλλη χώρα δεν έχει προξενήσει η κρίση τόσες πολλές πληγές, όσο στην Ελλάδα. Εκεί πρέπει να αρχίσει λοιπόν και η επούλωσή τους.
Δεν πρόκειται για λόγια. Ο γνωστός μεγαλοεπενδυτής εξήγγειλε ήδη ότι θα διαθέσει ένα σεβαστό ποσό γι αυτήν. Πόσο; - σε ανάλογη πρωτοβουλία του πριν από καιρό στο Σαράγεβο η συμβολή του έφτασε τα 60 εκατομμύρια δολάρια. Ο ίδιος είναι σίγουρος, ότι θα βρει πολλούς πλούσιους συγχρηματοδότες σε όλη την Ευρώπη αρχίζοντας με τη Σουηδία και τη Νορβηγία, από όπου εδρεύει η πρωτοβουλία.
Ενδιαφέρον είναι και το οργανωτικό σχήμα της: τα «σπίτια αλληλεγγύης» θα διευθύνονται από φορείς της «κοινωνίας των πολιτών», ήτοι μη κυβερνητικές, ή άλλες ανεξάρτητες οργανώσεις που δραστηριοποιούνται ήδη στη βοήθεια ντόπιων και ξένων. «Σκοπεύω να στείλω σύντομα μια ομάδα ειδικών στην Ελλάδα, που θα καταγράψει τις ανάγκες και θα έρθει σε επαφή με τις ανθρωπιστικές οργανώσεις και τις Αρχές με στόχο την εκπόνηση ενός επιχειρησιακού σχεδίου» είπε. Ο απώτερος σκοπός του, πρόσθεσε, είναι, η χρηματοδότηση να αναληφθεί έως το 2014 από την Ευρωπαϊκή Ενωση, δεδομένου ότι η τελευταία μπορεί να διαθέσει πολύ περισσότερα χρήματα από ότι οποιαδήποτε ομάδα πλούσιων ιδιωτών.
Φιλανθρωπία; Σίγουρα. Αλλά και πολύ περισσότερο: αλληλεγγύη. Η πρώτη στηρίζεται, ως γνωστό, στη συμπόνια και έχει πυροσβεστικό χαρακτήρα - καλύπτει στιγμιαίες ανάγκες. Η αλληλεγγύη, αντίθετα, βασίζεται στην αντίληψη μιας κοινής μοίρας και του κοινού συμφέροντος και έχει μόνιμες δομές, καθώς και διαρκή και συστηματική λειτουργία. Και το ακόμα πιο πολύτιμο σε αυτήν είναι ότι θα στηρίζεται στην αυτενέργεια και αυτοοργάνωση των πολιτών, όχι στις γραφειοκρατικές σακαράκες του Γιάννη Βούρτση, ή του Νίκου Δένδια.
Για την Αθήνα και τους εταίρους της στις Βρυξέλλες, ή το Βερολίνο, η πρωτοβουλία αυτή θυμίζει βέβαια μάλλον εφιάλτη. Κι αυτό επειδή αποκαλύπτει ότι υπάρχει κι ένας άλλος, πρακτικός και ανθρώπινος τρόπος λύσης του «μεταναστευτικού» μέσω του συγκερασμού των συμφερόντων ντόπιων και ξένων - και όχι μέσω της οικοδόμησης φρακτών, τύπου Χρήστου Παπουτσή, κατασκευής στρατοπέδων «συγκέντρωσης», τύπου Μιχάλη Χρυσοχοΐδη, διασυρμού των οροθετικών, τύπου Ανδρέα Λοβέρδου, ή μαζικών συλλήψεων, λογοκρισίας της ΝΕΤ και μετατροπής των εγκαταστάσεων της ΕΤ1 σε γραφεία «διαχείρισης» των ξένων.
Ταυτόχρονα ξεσκεπάζει και το πραγματικό πρόσωπο της ελληνικής και ευρωπαϊκής «καλής τάξης» που ακριβώς την ώρα της μεγάλης ανθρωπιστικής καταστροφής δεν ακούει, δεν βλέπει, και δεν κάνει τίποτα. Και πάνω από όλα φυσικά δεν βάζει το χέρι στην τσέπη της.
Είναι όμως να εμπιστεύεται κανείς έναν χρηματιστικό καρχαρία, που δεν έχει μόνο υπεξαιρέσει μέσω του τζόγου δισεκατομμύρια δολάρια από πολλές χώρες, αλλά ευθύνεται, έμμεσα τουλάχιστον - ως εκ των βασικών παικτών του παγκόσμιου καζίνου - και για την κατάντια της Ελλάδας;
Ως τζογαδόρο όχι. Ως άτομο όμως που παίρνει τη συγκεκριμένη πρωτοβουλία - γιατί όχι; Με αυτήν δίνει, δεν παίρνει. Τα ψυχολογικά του κίνητρα - υστεροφημία, τύψεις, μετάνοια, κλπ. - είναι άγνωστα, αλλά εδώ και παντελώς αδιάφορα. Εκείνο που μετρά είναι το αποτέλεσμα. Κι αυτό είναι για πολλούς σωτήριο. Πρόκειται για ένα κλασικό παράδειγμα της «πονηριάς της ιστορίας» του Χέγκελ, με την έννοια ότι η ιστορία χρησιμοποιεί ενίοτε τα πιο «αμαρτωλά» άτομα για να επιτύχει τους πιο ιερούς σκοπούς.
Το ερώτημα που εγείρεται ωστόσο είναι: Πως θα υποδεχθούν οι πολιτικές και κοινωνικές δυνάμεις της χώρας αυτή την πρωτοβουλία; Θα δούμε τον κ. Δένδια - όντως πιο πονηρό από την ιστορική πονηριά - να μεταβαπτίζει τα στρατόπεδα «φιλοξενίας» σε «σπίτια αλληλεγγύης»; Την Εκκλησία να διακρίνει πίσω από τον κ. Σόρο τον Αντίχριστο; Το ΚΚΕ να καταγγέλλει τον ίδιο ως πράκτορα του σιωνισμού; Τον ΣΥΡΙΖΑ να δυσανασχετεί, επειδή η πρωτοβουλία δεν εντάσσεται 1:1 στο αντιμνημονιακό μέτωπο; Ή την τρικομματική κυβέρνηση να δηλώνει ότι η κατασκευή των «οίκων αλληλεγγύης» είναι, ως η πρώτη μεγάλη ξένη επένδυση από χρόνια, η απόδειξη της επιτυχίας της πολιτικής της και τον Αντώνη Σαμαρά να βγάζει εμπνευσμένο λόγο (ενώπιον χιλιάδων ξένων φυσικά) στα εγκαίνια ενός εξ αυτών;
Οπως και να' ναι: Ο κ. Σόρος είναι ήδη άγιος για τους άστεγους και κυνηγημένους μετανάστες στην Ελλάδα. Μεσοπρόθεσμα δεν αποκλείεται να δώσουν και οι Ελληνες το όνομά του - «Οδός Τζορτζ Σόρος» - σε δρόμο της Αθήνας και άλλων ελληνικών πόλεων. Ισως και «Οδός Πατέρας Τζορτζ» κατά το «Μητέρα Τερέζα»; Ανθρώπινα και ιστορικά θα είναι πάντως όλα δικά του. Και μόνο η πονηριά θα μείνει στον κ. Δένδια.
Χειλάς Νίκος
