Γράφει η Μαρίζα Γκαβογιαννάκη-Ματσοπούλου
M.Ed. & M.Sc.
Σχολική Ψυχολόγος
Η καινούρια χρονιά αρχίζει και τα συναισθήματα των γονέων που το παιδί τους θα πάει στην Α΄ Δημοτικού είναι ανάμεικτα. Κάποιοι γονείς αισθάνονται περήφανοι που το παιδί τους μεγάλωσε και θα ξεκινήσει τη σχολική του πορεία. Κάποιοι ίσως αγωνιούν για το πώς το παιδί τους θα ανταποκριθεί στα νέα δεδομένα και πώς και οι ίδιοι θα προσαρμοστούν στις αλλαγές που φέρνει η μετάβαση αυτή. Κάποιοι ίσως αναρωτιούνται πώς και πόσο θα μπορέσουν να βοηθήσουν το παιδί τους στο νέο αυτό ξεκίνημα. Όποια και να είναι τα συναισθήματα σας ως γονέα είναι απολύτως φυσιολογικά. Εκείνο όμως που θα πρέπει να έχουμε όλοι οι γονείς στο μυαλό μας είναι ότι τα συναισθήματα μας επηρεάζουν άμεσα το παιδί μας γιατί επηρεάζουν όσα λέμε ή δε λέμε και όσα κάνουμε ή δεν κάνουμε για το παιδί. Επομένως, ένα πρώτο βήμα προετοιμασίας απέναντι σ’ αυτή τη νέα αλλαγή είναι να έρθουμε σε επαφή με τον εαυτό μας για το πώς εμείς βιώνουμε αυτή την αλλαγή και στη συνέχεια να δράσουμε μεθοδικά προκειμένου αυτή η μετάβαση να είναι όσο το δυνατόν πιο επιτυχημένη.
Εφόσον λοιπόν συνειδητοποιήσουμε πώς εμείς οι ίδιοι αισθανόμαστε, θα πρέπει να προσπαθήσουμε να ελέγξουμε τα αρνητικά συναισθήματα που συχνά έχουμε οι περισσότεροι γονείς όπως το άγχος και η αγωνία για τις απαιτήσεις της νέας χρονιάς. Πολλές φορές το άγχος των γονέων είναι αρκετά έκδηλο που είναι σίγουρο ότι μεταφέρεται και στο παιδί, το οποίο επιφορτίζεται επιπλέον.
Μερικές φορές οι γονείς δείχνουν το άγχος τους με τα σχόλια που κάνουν είτε στο παιδί είτε σε τρίτους. Για παράδειγμα, μια έκφραση που συχνά οι γονείς λένε είναι: «Άσε φέτος αρχίζουμε σχολείο και μας περιμένει δύσκολη χρονιά». Επίσης, πολλές φορές οι γονείς προσπαθώντας να προετοιμάσουν το παιδί για τις νέες αλλαγές καταλήγουν σε υπερβολικές δηλώσεις που όμως δημιουργούν αρνητικό κλίμα. Για παράδειγμα: «Φέτος τέρμα αυτά που ήξερες, ούτε τηλεόραση, ούτε παιχνίδι, φέτος άλλαξαν τα πράγματα θα έχεις διάβασμα και υποχρεώσεις». Όλα αυτά και άλλα παρόμοια σχόλια προκύπτουν από την απολύτως φυσιολογική αγωνία των γονέων, όμως σίγουρα δε βοηθάνε το παιδί να δει τη νέα χρονιά με μεγάλη αισιοδοξία. Θα πρέπει λοιπόν να προσέχουμε τι λέμε μπροστά στο παιδί και τι μηνύματα περνάνε μ’ αυτά που λέμε.
Είναι λοιπόν σημαντικό το παιδί να πάρει από εμάς την αίσθηση ότι πιστεύουμε σ’ αυτό και ότι θεωρούμε πως θα τα καταφέρει. Χωρίς βέβαια αυτό να σημαίνει ότι θα είμαστε υπερβολικοί και θα τα παρουσιάσουμε όλα εύκολα και απλά. Επομένως με κάθε ευκαιρία θα πρέπει να το ενημερώνουμε για τα νέα δεδομένα, όπως οι απαιτήσεις και οι υποχρεώσεις του, αλλά με μία αισιοδοξία και πίστη ότι θα τα καταφέρει. Για παράδειγμα, «Φέτος θα είναι διαφορετικά τα πράγματα από πέρυσι, αλλά θα μάθεις πολλά καινούρια πράγματα και θα είμαι πολύ περήφανη/ος για σένα. Και αν σε κάτι χρειάζεσαι βοήθεια εγώ μπορώ να σε βοηθάω».
Στο σημείο αυτό θα ήθελα να τονίσω ότι είναι πολύ σημαντικό από την πολύ αρχή να περάσετε το μήνυμα στο παιδί ότι το σχολείο είναι δική του υπόθεση και ότι εσείς θα είστε δίπλα του όταν και αν σας χρειαστεί. Προσπαθήστε να ελέγξετε το πρόσωπο που χρησιμοποιείτε και να αποφεύγετε εκφράσεις όπως: «Έχουμε διάβασμα, έχουμε σχολείο, έχουμε τεστ», γιατί μ’ αυτόν τον τρόπο η ευθύνη για τις σχολικές απαιτήσεις μοιράζεται ανάμεσα στο παιδί και τους γονείς με αποτέλεσμα το παιδί να θεωρεί ότι κάποια πράγματα είναι δουλειά του γονέα (π.χ. να μάθει τι έχουν για την άλλη μέρα, συλλέξει πληροφορίες για ένα θέμα που του ανέθεσε η δασκάλα). Αυτό έχει σας αποτέλεσμα να δημιουργείται σύγχυση και συχνά το παιδί να αποποιείται την ευθύνη του θεωρώντας πιο εύκολο και βολικό να αναλάβει ο γονέας κάτι που κανονικά είναι δική του δουλειά, πράγμα που συχνά καταλήγει σε σύγκρουση.
Επιπλέον, εκείνο που είναι εξαιρετικά σημαντικό να καταλάβουμε ως γονείς είναι ότι θα πρέπει το σχολείο να είναι μια θετική εμπειρία για το παιδί μας, καθώς είναι καθοριστικό για την μετέπειτα πορεία του. Θα πρέπει λοιπόν να είμαστε πολύ προσεχτικοί και να κάνουμε τις κατάλληλες κινήσεις ώστε να επιτύχουμε αυτό το στόχο. Μια από τις βασικές κινήσεις προς αυτή την κατεύθυνση είναι να ενθαρρύνουμε και να επιβραβεύουμε το παιδί για κάθε μικρή ή μεγάλη επιτυχία του, δίνοντάς του το μήνυμα ότι τα καταφέρνει. Στην περίπτωση βέβαια που το παιδί μας δυσκολεύεται, τότε θα πρέπει να είμαστε όσο βοηθητικοί και ταυτόχρονα ενθαρρυντικοί χρειάζεται κρατώντας μια ισορροπία ότι το σχολείο εξακολουθεί να είναι δική του υπόθεση. Αν βέβαια η δυσκολία του παιδιού είναι πολύ μεγάλη, τότε θα πρέπει να απευθυνθούμε σε κάποιον ειδικό προκειμένου η δυσκολία του παιδιού να αντιμετωπιστεί κατάλληλα.
Τέλος, εκείνο που θα πρέπει να έχουμε όλοι οι γονείς στο μυαλό μας είναι ότι για να πιστέψει το παιδί μας στον εαυτό του και να επιτύχει ό,τι προσπαθεί θα πρέπει πρώτα εμείς να πιστέψουμε σ’ αυτό και να το υποστηρίξουμε όταν το χρειάζεται προκειμένου να χτίσει το αυτοσυναίσθημά του και να πετάξει όσο πιο ψηλά μπορεί.
