Μόλις αφήσει κανείς πίσω του τη Loggia, το εντυπωσιακό δημιούργημα του Sanmichelli
Του Θοδωρή E. Δουλουμπέκη
Πολιτικού Μηχανικού Ε.Μ.Π.
douloumpekis.blogspot.com
Μόλις αφήσει κανείς πίσω του τη Loggia, το εντυπωσιακό δημιούργημα του Sanmichelli, θα έχει πάρει μαζί του την εικόνα από ένα ιδιαίτερα εντυπωσιακό έργο με τις καλοσχηματισμένες αψίδες του και τις εντυπωσιακές κατασκευαστικέ λεπτομέρειες, όπως αυτής με τις κεφαλές των λιονταριών στις τέσσερις γωνιές του κτηρίου, που θα δηλώνουν την επιμέλεια με την οποία σχεδίαζαν οι βενετοί αρχιτέκτονες τα κτήρια τους.
Αυτό που δεν μπορεί κανείς να πάρει μαζί του, είναι κάτι από την εμβληματική εικόνα και αίγλη του πύργου του ρολογιού. Ένα μικρό κομμάτι από τη βάση του, εντοιχισμένο κι αυτό σε εμπορικό κατάστημα της περιοχής και μια πλάκα με το λιοντάρι του Άγιου Μάρκου στην αυλή της Loggia, που αν δεν βρίσκονταν στην πύλη Guora ήταν μέρος του ρολογιού, θα υποδεικνύουν μόνο τη θέση του και θα μας οδηγούν να δημιουργούμε την εικόνα μιας άλλης εποχής, όπου η κοινωνική ζωή στρέφονταν γύρω του. Αξίζει να σημειωθεί εδώ η ιδιαίτερα σημαντική προσπάθεια ομάδας πολιτών για την ανακατασκευή του βενετσιάνικου ρολογιού.
Ακόμη όμως και αυτός ο πύργος κρύβει ίσως ένα σημαντικό μυστήριο, ικανό να ανατρέψει την επικρατούσα άποψη ότι ο πύργος κατασκευάστηκε για να φέρει ένα ηλιακό ρολόι.. Λαμβάνοντας υπόψη, κυρίως την έρευνα του κυρίου Ηλία Λουλούδη, φαίνεται πολύ πιθανό, το ρολόι να ήταν μηχανικό και προεκτείνοντας τα αποτελέσματα της ερευνάς του, να θεωρήσουμε ότι ο πύργος του ρολογιού προϋπήρχε, πιθανόν και για να εξυπηρετεί άλλες χρήσεις όπως για παράδειγμα να ήταν φάρος και απλά αργότερα οι βενετοί να πρόσθεσαν σε αυτόν ένα μηχανικό ρολόι κατασκευασμένο μάλιστα στη Βενετία, όπως για παράδειγμα το μηχανικό ρολόι του Χάνδακα.
Συνεχίζοντας τη διαδρομή μας στην «Piazzeta των μυστηρίων», καταλήγουμε στην κρήνη Rimondi που οφείλει το όνομά της στο διοικητή της πόλης (ρέκτορα) του Ρεθύμνου την εποχή που αυτή ανά-κατασκευάστηκε (1626) και όχι στον κατασκευαστή της που πιθανόν να ήταν κάποιος τεχνίτης από την οικογένεια των Φραμπενέτων με συμμετοχή και στην κατασκευή άλλων κρηνών όπως της κρήνης Morsini στο Χάνδακα. Η κρήνη αυτή προϋπήρχε και είναι άγνωστου κατασκευαστή, ενώ η αρχική καμία σχέση δεν είχε με τη σημερινή , καθώς εκτός από την «χωρίς δημόσια έξοδα» ανακατασκευή επί Rimondi, αργότερα, κατά την Τουρκοκρατία, προστέθηκαν και τετράγωνοι πεσσοί με σκοπό τη στήριξη τριών οξυκόρυφων τόξων για τη στέγαση της κρήνης. Σήμερα σώζεται τμήμα μόνο από τα τόξα αυτά.
Η περιπλάνηση στην παλιά πόλη του Ρεθύμνου, εκτός από τα έντονα συναισθήματα που προκαλεί, σαγηνεύει και από τον τρόπο που καταφέρνει να σμίξει με τρόπο εύσχημο και σπουδαίο, με τρόπο θεατρικό, αρχιτεκτονικά στοιχεία των λαών που κυριάρχησαν στην πόλη από τα μέσα της προηγούμενης χιλιετίας. Τούρκικα κιόσκια πάνω από βενετσιάνικα θυρώματα, σμιλευμένα άλεμ (μισοφέγγαρα) πάνω από λατινικές επιγραφές και χαμαμ κρυμμένα μέσα σε βενετσιάνικα αρχοντόσπιτα, είναι μερικές μόνο από τις συνθέσεις που προδίδουν την μάχη των πολιτισμών σε αυτό τον υπέροχο καμβά της παλιάς πόλης του Ρεθύμνου.
Το πιο τρανό παράδειγμα αυτής της πολιτισμικής μάχης, είναι η πύλη που οδηγεί στη σημερινή πλατεία μικρασιατών – η ανατολική πύλη του τούρκικου σχολείου. Η πύλη αποτελείται από δύο διαφορετικά θυρώματα, ένα ενετικό και ένα μικρότερο εσωτερικό κατασκευασμένο επί τουρκοκρατίας σε μια προσπάθεια αρχιτεκτονικής και έμμεσα γενικής επιβολής στο νησί και το Ρέθυμνο. Μεταξύ των δύο θυρωμάτων, υπάρχει ένα επιπεδόγλυφο κομμάτι, με μια εντυπωσιακή κληματαριά, ενώ κανείς μπορεί να διακρίνει ως επιστέγασμα της πολιτισμικής μάχης, πάνω σε μια ανάλογη πλάκα, το λιοντάρι του Σαν Μάρκο αλλά και το τούρκικο σύμβολο άλεμ.
Τα εντυπωσιακά θυρώματα, οι κρήνες και ο τρόπος κατασκευής και διακόσμησης των κτηρίων στην παλιά πόλη, τα έργα σημαντικών ζωγράφων που συνέβαλαν στη διαμόρφωση του κτηριακού όγκου, όπως του Γεωργίου Γαληνού, αλλά και στοιχεία από τα περίχωρα της πόλης κυρίως μέσα από περιγραφές περιηγητών, θα αναπτυχθούν ως ιδιαίτερης σημαντικότητας κεφάλαια σε επόμενα κεφάλαια μετά από τη συνέχιση της ιστορικής έρευνας.
