Η εξουσία είναι πανταχού παρούσα και έχει πάντοτε αποκρουστικό πρόσωπο
Του Μανώλη Σκαρσουλή
Η εξουσία είναι πανταχού παρούσα και έχει πάντοτε αποκρουστικό πρόσωπο. Μπορούμε να την επισημάνουμε σε ολόκληρη την ιστορική πορεία της ανθρωπότητας από τα βάθη των αιώνων ως το σύγχρονο κόσμο, από την απολυταρχία ως τα συνταγματικά και φιλελεύθερα πολιτεύματα. Παντού, ωστόσο, και πάντοτε το πρόσωπο της είναι το ίδιο, απεχθές και μιαρό, αντιλαϊκό και ανήθικο.
Η ευδαιμονία του ανθρώπου προϋποθέτει υπεροχή. Και η υπεροχή εξασφαλίζεται με οποιοδήποτε μέσο, ακόμα και με την βία.
Το δίκαιο του ισχυρότερου, αποτελεί το κυρίαρχο χαρακτηριστικό της εξουσίας. Από την αρχαιότητα ως την εποχή μας. Το μήνυμα της σε όλους τους καιρούς και σε όλους τους τόπους απόλυτο και αμείλικτο: τίποτα δεν αλλάζει, οι ισχυροί θα υπαγορεύουν επ’ άπειρον τη θέληση τους. Με όλα τα μέσα – με τη βία, με τον δόλο και την απάτη.
Υπάρχει στην ανθρώπινη φύση «ένα ακόρεστο πάθος για κυριαρχία που σβήνει με τον θάνατο». Ο άνθρωπος συμπεριφέρεται στον συνάνθρωπό του σαν λύκος. Στην πάλη για επιβίωση του ζωικού βασιλείου επικρατούν τα δυνατότερα άτομα, τα ασθενέστερα πλάσματα εξαφανίζονται. Αυτή η θεωρία – ο «νόμος της ζούγκλας» - μεταφέρεται αυτούσια στον ανθρώπινο βίο, στις κοινωνικές συγκρούσεις, στους οικονομικούς ανταγωνισμούς και τις πολιτικές διαμάχες και γίνεται το ευαγγέλιο του «νεοφιλελεύθερου» καπιταλιστικού συστήματος.
Ακόρεστος ο πόθος της εξουσίας αλλά και αξίωση τυφλής υποταγής. Το εκπαιδευτικό σύστημα των ναζιστών συνοψιζόταν στην εντολή: «Το παιδί πρέπει να διδάσκεται την ανοχή της αδικίας χωρίς να εξεγείρεται». «Αυτό που θέλουν είναι η κυριαρχία του ισχυρότερου και η εκμηδένιση η άνευ όρων παράδοση του ασθενέστερου». Και όσο σκληρότερη η εξουσία, τόσο πιο επιθυμητή! «Απαράλλακτα όπως η γυναίκα που προτιμά να υποταχθεί σε έναν τραχύ άντρα παρά να εξουσιάζει έναν αδύναμο».
Η εξολόθρευση, η υποδούλωση, η καταπίεση και εκμετάλλευση ατόμου του ίδιου γένους αποτελεί επίκτητη ιδιότητα του ανθρώπου, προϊόν ιδιοτέλειας, πάθους και πλεονεξίας, που καλλιεργήθηκαν κάτω από διάφορες συγκυρίες.
Η διαμόρφωση της εξουσίας ακολούθησε τρία στάδια: οικογένεια, κοινωνία, κράτος. Εν αρχή ην ο «οίκος», η οικογένεια, η πρώτη φυσική κοινωνία – «κοινωνία κατά φύσιν» - γράφει ο Αριστοτέλης. Ακολούθησαν η «κώμη» και η «πόλις» που αποτελούν τις πρώτες κοινωνικές ομάδες. Στην οικογένεια και την κώμη, την εξουσία αναλαμβάνει ο γηραιότερος αρχηγός της πατριάς. Τελικά, αυτοί οι αρχηγοί γίνονται βασιλείς.
Η δύναμη της εξουσίας επιτυγχάνεται με την υπακοή των μελών της εθνικής κοινότητας. Όταν ένα κράτος προειδοποιεί κάποιο άλλο με αυστηρή διακοίνωση γνωρίζει ότι διαθέτει όλα τα μέσα για δράση χάρη στην υπακοή των πολιτών. Αυτή η υποταγή στην εξουσία είναι άμεση, αυτόματη και καθολική. Αρκεί μια διαταγή κι ένας ολόκληρος λαός εγκαταλείπει τους αγρούς, τα εργοστάσια τα καταστήματα, τα γραφεία και τρέχει στους στρατώνες.
