Την παραμονή του Αϊ-Γιαννιού, οι ανύπαντρες κοπέλες μαζεύονται σε ένα από τα σπίτια

Της Κατερίνας Βοτζάκη

Την παραμονή του Αϊ-Γιαννιού, οι ανύπαντρες κοπέλες μαζεύονται σε ένα από τα σπίτια του χωριού, όπου αναθέτουν σε κάποιο μέλος της συντροφιάς, συνήθως σε μια "Μαρία", της οποίας ζούν και οι δύο γονείς , να φέρει από το πηγάδι ή την πηγή το "αμίλητο νερό"Η ονομασία αυτή οφείλεται στο γεγονός ότι η εν λόγω κοπέλα και η συνοδεία της πρέπει να φέρουν σε πέρας την αποστολή , χωρίς να πούν λέξη με απόλυτη σιωπή και που τις περισσότερες φορές γίνεται προσπάθεια με διάφορα πειράγματα να παραβιαστεί αυτό . Επιστρέφοντας στο σπίτι, αδειάζουν το νερό σ ένα πήλινο αγγείο (κιούπι) , στο οποίο η κάθε κοπέλα ρίχνει ένα μήλο ή ένα προσωπικό αντικείμενο, δαχτυλίδι ,σκουλαρίκι ή ότι άλλο συχνά μάλιστα πολύτιμο. Στη συνέχεια, το δοχείο σκεπάζεται με κόκκινο ύφασμα, το οποίο δένεται γερά με ένα κορδόνι (κλειδώνεται)ενώ λέγονται και οι σχετικές μαντινάδες στην Κρήτη . Στη συνέχεια τοποθετείται σ΄ανοιχτό χώρο. Εκεί μένει όλη τη νύχτα . Οι κοπέλες γυρίζουν στα σπίτια τους. Λέγεται ότι τη νύχτα αυτή θα δουν στα όνειρά τους το μελλοντικό τους σύζυγο.

Το βράδυ αυτό πρέπει να καούν όλοι οι '' Μάηδες'' που έχουν συγκεντρωθεί κοντά στο σπίτι που είναι ο κλήδονας . Καθένας πρέπει να περάσει πάνω τη φωτιά τρείς φορές

Ανήμερα του Αϊ-Γιαννού, πριν βγει ο ήλιος η "Μαρία" φέρνει μέσα στο σπίτι το κιούπι Το μεσημέρι, ή το απόγευμα, μαζεύονταιπάλι οι απάντρευτες κοπέλες, αλλά και συγγενείς και γείτονες .Καθισμένη στο κέντρο της συντροφιάς, η "Μαρία" βγάζει ένα-ένα από το αγγείο τα αντικείμενα, που αντιστοιχούν στο "ριζικό" κάθε κοπέλας, ενώ η υπόλοιπη παρέα λέει μαντινάδες .Η μαντινάδα που αντιστοιχεί στο αντικείμενο της κάθε κοπέλας θεωρείται ότι προμηνύει το μέλλον της και σχολιάζεται από τους υπόλοιπους, που προτείνουν τη δική τους ερμηνεία σε σχέση με την ενδιαφερόμενη. Ο Κλήδονας είναι ένα έθιμο που έχει τις ρίζες του στην αρχαιότητα. Στην εποχή του Ομήρου, χρησιμοποιούσαν τη μαγεία του Κλήδονα για να μαντέψουν τα μελλούμενα. Στα χρόνια του Βυζαντίου συναντάμε το έθιμο σαν λατρεία του Ήλιου. Φωτιές ανάβονται και ο λαός πηδά πάνω απ'αυτές για να εξαγνίσει το κακό, όπως και σήμερα. Παρά την αρνητική στάση της Εκκλησίας, το έθιμο του κλήδονα επιβιώνει μέχρι σήμερα, όμως με κάποιες παραλλαγές σε σχέση με τα βυζαντινά δρώμενα. Ο Κλήδονας χάνει το χαρακτήρα της γενικής μαντικής και περιορίζεται στους ερωτικούς χρησμούς. Η θεά Κλήδονα αποσύρεται σιωπηλά και δίνει τη θέση της στον Αϊ Γιάννη, του οποίου τη χάρη επικαλείται ο λαός.Ο Κλήδονας όπως προείπα ήταν ένα είδος λαϊκής μαντείας ,μαντικές φωνές ή κραυγές δηλαδή σύμφωνα με την ερμηνεία της λέξης . Οι Φωνές - Κραυγές αυτές είχαν θέση χρησμών για ορισμένες περιστάσεις για τους αρχαίους Έλληνες. Ήταν οι μικροί παιδιάστικοι χρησμοί, σε αντιδιαστολή με τους μεγάλους χρησμούς των μαντείων.

Οι χρησμοί αυτοί με την πάροδο του χρόνου ξεθώριασαν και δεν είχαν σημασία. Έγιναν παραμύθια. Έτσι, είναι γνωστή η λαϊκή φράση που λέει: «Αυτά είναι λόγια του Κληδόνου δεν έχουν δηλαδή βαρύτητα ,αξία είναι παραμύθια. Από τα Ομηρικά χρόνια μέχρι και σήμερα το έθιμο διατηρείται ,σιγά σιγά όμως όπως και τόσα άλλα άρχισε να ξεφτίζει . Τώρα όμως και αρκετά χρόνια οι πολιτιστικοί Σύλλογοι και άλλοι φορείς προσπαθούν και αναβιώνουν το έθιμο αυτό γιατί διαπίστωσαν πως στο όνομα της παγκοσμιοποίησης χάσαμε την ταυτοτητά μας .Κι ένας λαός όπως όλοι γνωρίζουμε χωρίς εθνική συνείδηση χωρίς τα ήθη και τα έθιμά του γίνεται πολύ εύκολα βορρά στα στόματα των λύκων . Γι' αυτό σιγά - σιγά γίνεται μια προσπάθεια απ΄ότι βλέπουμε να επαναφέρουμε κάποια πράγματα από το παρελθόν .

Τα στοιχεία είναι από το ίντερνετ.