«He has lost all hope of paradise, but he clings to the wider hope of eternal damnation»
“Virginia Woolf”
Υπάρχει ένας αδιόρατος φόβος με τη μορφή λεπτής σκόνης και αιωρείται στην ατμόσφαιρα. Συλλογικά και ατομικά όλοι κάτι φοβόμαστε. Τη χρεοκοπία, την απόλυση, το χωρισμό, την κατάρρευση της ζώνης του euro, μην πέσει ο ουρανός στο κεφάλι μας, ακόμα και τον ίδιο μας τον εαυτό πολλές φορές.
Το βιβλίο με τίτλο «Fear: The history of a political idea» του Αμερικανού πολιτικού επιστήμονα και συγγραφέα Corey Robin, μοιάζει να αναφέρεται και στη σημερινή κατάσταση της χώρας, παρόλο που γράφτηκε το 2004, όταν δηλαδή μεσουρανούσε «ο πόλεμος κατά της τρομοκρατίας» και η διεθνής πολιτική υπαγορευόταν από το φόβο για εκδήλωση τρομοκρατικών ενεργειών στις δυτικές χώρες.
Σήμερα τη σκυτάλη στην φοβική ατζέντα παίρνει ο «οικονομικός φόβος». Οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής σε επίπεδο στρατιωτικών δαπανών εγγράφουν υπέρογκα ποσά στον προϋπολογισμό, τα οποία αποτελούν για αυτές «ανελαστικές δαπάνες». Στην Ευρώπη οι πολιτικές ελίτ δεν αντέδρασαν με την ίδια επάρκεια, ταχύτητα και αποφασιστικότητα στη χρηματοπιστωτική καθίζηση του 2008. Η αντίδρασή τους δεν είχε ούτε κατά διάνοια την ίδια ένταση και πυγμή με την οποία οι Ηνωμένες Πολιτείες αντέδρασαν στα χτυπήματα της 11ης Σεπτεμβρίου 2001. Ανάλωσαν πολύ και πολύτιμο χρόνο μέχρι να συνειδητοποιήσουν τις επιπτώσεις του «κραχ» και σε κανένα βήμα της διαδικασίας δεν ξόδεψαν αρκετά χρήματα για να αντισταθμίσουν τα προβλήματα που η κρίση προκάλεσε. Κριτικό λόγο σε αυτή την απραξία άρθρωσαν πολλοί και μεταξύ αυτών ο διάσημος Paul Krugman. Αυτό είναι το κεντρικό επιχείρημα του βιβλίου του συγγραφέα Corey Robin: αν δηλαδή ο φόβος είναι πολιτική κατασκευή, αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι οι φόβοι είναι η γεννιούνται ίσοι. Προφανώς σε κάποιους φόβους δίδεται μεγαλύτερη βαρύτητα από ότι σε άλλους.
«Έχει χάσει κάθε ελπίδα του Παραδείσου, αλλά εμμένει στην ευρύτερη ελπίδα για αιώνια καταδίκη». Έτσι διάλεξα να ξεκινήσω την στήλη μας σήμερα. Έτσι ξεκινάει και ο Corey Robin την εισαγωγή του βιβλίου του. Αναφέρεται στον κάθε ένα από εμάς που μπορεί να είναι ένας εν δυνάμει μάρτυρας, ένας καμικάζι, ένας βομβιστής αυτοκτονίας που δεν έχει τίποτε να χάσει. Ο φόβος είναι το πιο αποτελεσματικό εργαλείο πολιτικής χειραγώγησης. Είναι εκείνο το δηλητήριο που παραλύει τη δράση και την αντίσταση στην επέλαση των επιλογών οποιασδήποτε εξουσίας. Ο Robin υποστηρίζει ότι ο φόβος δεν είναι εποικοδομητικός. Το σημείο εκκίνησης για να νικήσουμε τους φόβους μας, είναι η διανοητική και ηθική κληρονομιά της Αριστεράς, η έμφαση στην ισότητα, στα ανθρώπινα δικαιώματα και στην κοινωνική δικαιοσύνη. Ο φόβος γίνεται καθοριστικός παράγοντας στη δημόσια ζωή, όταν δεν υπάρχει τίποτε άλλο να μας παρακινήσει σε δράση.
Για ασφάλεια κυκλωθήκαμε με τείχη και γίνανε τα τείχη φυλακή μας. Σήμερα που παγώνουν τα πάντα, που στομώνουν τα μαχαίρια της οργής, που αστοχούν τα τόξα του θυμού και τα σπαθιά της απόγνωσης σκίζουν τον αέρα, ας αναρωτηθούμε όλοι αν αξίζει να πεθάνουμε όρθιοι ή να πεθάνουμε από το φόβο μας. Η μάχη έτσι κι αλλιώς θα δοθεί. Χρειάζεται πολλή εγκράτεια, περισσότερη υπομονή και πολλά όνειρα στο λευκό χειμωνιάτικο καμβά της ζωής. Ένα καμβά που εμείς αποφασίσαμε να λερώσουμε. Γιατί τη ζωή μας εν λευκώ σε κανέναν δε την χαρίζουμε….
ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ Κ. ΑΚΟΥΜΙΑΝΑΚΗΣ
ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΑΝΑΛΥΤΗΣ
E-mail: [email protected]
