Ζαχαρίας Δ. Αντωνάκης, ιστορικός-φιλόλογος

«Διότι μπορείς να λες ότι είσαι πολιτισμένος, αλλά στο τέλος κρίνεσαι από τη χωματερή σου.

Εμείς οι Έλληνες περάσαμε πολύ απότομα στην εξέλιξη, που διευκόλυνε τη ζωή μας μέχρις ολοκληρωτικής απώλειας κάποιων πατροπαράδοτων, σωτήριων για το

περιβάλλον, συνηθειών. Και, αδιάφοροι για τα αποδέλοιπα της κατανάλωσης σε μια τριτοκοσμικής οργάνωσης χώρα, πνιγήκαμε στο σκουπίδι.» Τασούλα Καραΐσκάκη, «Είμαστε αυτό που πετάμε», i-diadromi.blogspot.com

Σε έναν κόσμο γεμάτο αναλήθειες δεν μπορεί παρά και το μερικό να αποτελεί μέρος της ιδεολογίας του γενικού, που ως τέτοιο έχει την ικανότητα να συσκοτίζει τα πράγματα και να μην αφήνει να φανεί η αλήθεια. Η αλήθεια είναι ότι αυτή ως έννοια καθ’ εαυτή δεν κρύβεται στους τόνους σκουπιδιών, που αλλάζουν ακόμη και τη γεωμορφία ενός τόπου σηκώνοντας λόφους σκουπιδιών, μα στην ευρύτερη συνήθεια που θέλει να αγνοούμε τα βαθύτερα οικολογικά προβλήματα, τα οποία προφανώς και δεν είναι στην άμεση θέα μας. Το ότι δεν τα βλέπουμε δε σημαίνει πως δεν υπάρχουν, απλά η οικονομία δεν είναι σε θέση να κάνει κάτι με αυτά, κυρίως, γιατί είναι εκείνη που τα δημιουργεί. Ως οικονομία εννοώ την υπολογιστική σκέψη που υποτάσσεται στο άμεσα δεδομένο, σε αυτό που φαίνεται, ενώ, όσο παίρνει πίστωση χρόνου, αγνοεί αυτό που δεν αποδεικνύεται ως άμεσα βλαβερό, αν και είναι τελικά.

Η ιδεολογία του δυτικού κόσμου μπορεί να κάνει το διαχωρισμό ανάμεσα σε οικολογικά προβλήματα που απαιτούν μεγάλης κλίμακας αλλαγές, όπως, για παράδειγμα η αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη, και σε αυτά που εντάσσονται στην πράσινη ανάπτυξη που στόχο έχει να κινήσει την οικονομία χωρίς να αλλάξει τη λογική της. Για παράδειγμα, η μετατροπή της ηλιακής ενέργειας σε ηλεκτρική με τη χρήση φωτοβολταϊκών, βλέπουμε να είναι κάτι το επιθυμητό, δεν ξέρουμε, όμως, σε ποιο βαθμό συμβάλλει σε μια παγκόσμιας κλίμακας αλλαγή προς το καλύτερο, όταν η θερμοκρασία της γης συνεχίζει να αυξάνεται, μαζί με το λιώσιμο των πάγων. Δεν είναι λίγες οι φορές που η ιδεολογία απευθύνεται σε πολύ αληθινά προβλήματα που πολλές φορές τα μπερδεύει, τα κρύβει. Φαίνεται να προωθεί λύσεις θεμιτές για την προστασία του περιβάλλοντος χωρίς, όμως, να αγγίζει τις γενικότερες αναλήθειες μέσα στις οποίες και η ίδια επιβιώνει. Το συμπέρασμα είναι απλό. Αν η σκέψη του ανθρώπου δεν πάψει να είναι υπολογιστική, ανταγωνιστική, πρωτίστως οικονομική, η αισιοδοξία για την πορεία των οικολογικών προβλημάτων δεν θα μπορεί να πορευτεί μαζί με την αισιοδοξία για την πορεία των κοινωνικών προβλημάτων. Δυστυχώς η αλήθεια βρίσκεται πέρα από αυτό που βλέπουμε και που ακόμη και για λόγους αισθητικής ίσως θελήσουμε να αλλάξουμε. Το πρόβλημα, λοιπόν, δεν είναι μόνο οι χωματερές. Το πρόβλημα είναι γενικότερο και αφορά το τι κοινωνίες θέλουμε να χτίσουμε και τι σχέσεις σε αυτές θέλουμε να καλλιεργήσουμε… Εγώ θέλω να πιστεύω πως δεν είμαστε αυτό που πετάμε. Εσείς;