Γιώργος Φρυγανάκης
“Η Νύχτα των Κρυστάλλων”
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα κατά του Φασισμού και του Αντισημιτισμού
Η Παγκόσμια Ημέρα κατά του Φασισμού και του Αντισημιτισμού εορτάζεται κάθε χρόνο στις 9 Νοεμβρίου, σε ανάμνηση του πογκρόμ των Εβραίων που πραγματοποιήθηκε στη ναζιστική Γερμανία τη νύχτα της 9ης προς τη 10η Νοεμβρίου 1938, την περίφημη «νύχτα των κρυστάλλων», όπως επικράτησε ιστορικά να λέγεται, επειδή οι Ναζί έσπασαν τις βιτρίνες χιλιάδων εβραϊκών καταστημάτων.
Πιο συγκεκριμένα, καταστράφηκαν 7.000 εβραϊκά καταστήματα, 1.574 συναγωγές -δηλαδή σχεδόν όλες όσες υπήρχαν στη Γερμανία- και πολλά εβραϊκά κοιμητήρια. Κάποιοι Εβραίοι ξυλοκοπήθηκαν μέχρι θανάτου μπροστά στα μάτια άλλων που εξαναγκάζονταν να παρακολουθούν το απάνθρωπο θέαμα. Περισσότεροι από 30.000 Εβραίοι στάλθηκαν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης, για να αφεθούν οι περισσότεροι ελεύθεροι τους επόμενους τρεις μήνες, με τον όρο να εγκαταλείψουν τη Γερμανία. Οι θάνατοι Εβραίων κατά το διήμερο των αναταραχών ξεπέρασαν τους 90, ενώ οι θάνατοι στα στρατόπεδα συγκέντρωσης το μικρό αυτό διάστημα υπολογίζονται από 2.000 ως 2.500!
Οι επιθέσεις της «νύχτας των κρυστάλλων», που αποτελούν το πρώτο μαζικό πογκρόμ κατά των Εβραίων, εμφανίστηκαν βέβαια ως αυθόρμητες λαϊκές αντιδράσεις! Η Εβραϊκή κοινότητα μάλιστα της Γερμανίας υποχρεώθηκε, να πληρώσει και αποζημίωση για τις «φασαρίες που προκάλεσε»! Η «κρυστάλλινη» όμως αλήθεια ήταν ότι «ενορχηστρώθηκαν» από τη ναζιστική κυβέρνηση και προϊδέασαν για το τι επρόκειτο να ακολουθήσει στη συνέχεια με το «Ολοκαύτωμα», όπως επικράτησε να λέγεται η εξόντωση περίπου 6.000.000 Εβραίων, η πρώτη πανθομολογούμενη απόπειρα γενοκτονίας στην ανθρώπινη ιστορία.
Οι «κρύσταλλοι» δεν προκλήθηκαν βέβαια από... «κεραυνό εν αιθρία». Η ήττα της Γερμανίας στον Α` Παγκόσμιο Πόλεμο και η ταπεινωτική Συνθήκη των Βερσαλλιών προκάλεσαν στους Γερμανούς αισθήματα ξενοφοβίας και εθνικής εκδικητικότητας, ενώ η παγκόσμια οικονομική κρίση του 1929 αποκάλυψε την αδυναμία της δημοκρατικής κυβέρνησης να αντιμετωπίσει την απελπιστική οικονομική κατάσταση της χώρας. Μέσα σ’ ένα τέτοιο περιβάλλον οι Γερμανοί βρήκαν το «θεραπευτικό αντίδοτό» τους στο μύθο της γερμανικής υπεροχής που υπαγόρευε την καθαρότητα της γερμανικής φυλής μέσα από τον... καθαρισμό των αλλοφύλων και αλλοεθνών, ιδιαίτερα των 500.000 Εβραίων, που χρησιμοποιήθηκαν σαν αποδιοπομπαίοι τράγοι για όλα τα δεινά τους.
Έτσι, μετά την εκλογή του κόμματος των Ναζί τον Ιανουάριο του 1933, το καθεστώς του Χίτλερ έθεσε σε ισχύ μία σειρά αντισημιτικών νόμων που αναφέρονταν αρχικά στον αποκλεισμό των Εβραίων από τις δημόσιες υπηρεσίες, έπειτα στη στέρηση της υπηκοότητάς τους αλλά και του δικαιώματός τους να παντρεύονται Γερμανούς και τέλος, το 1938, στην ακύρωση και την πλήρη ανάκληση των αδειών παραμονής για τους αλλοδαπούς, συμπεριλαμβανομένων και των Εβραίων που είχαν γεννηθεί στην Γερμανία. Αυτά τα μέτρα ανάγκαζαν χιλιάδες Εβραίους από τη Γερμάνια και την Αυστρία, να αναζητήσουν καταφύγιο σε άλλες χώρες, χωρίς όμως να γίνονται δεκτοί.
Μέσα σ’ αυτήν την καταχνιά, δεν έλειπε παρά μόνο η αφορμή για το ξέσπασμα της καταιγίδας. Και αυτή δόθηκε την 7η Νοεμβρίου με τη δολοφονία του γραμματέα της Γερμανικής Πρεσβείας στο Παρίσι, από ένα δεκαεφτάχρονο Εβραίο, που η οικογένειά του είχε απελαθεί από τη Γερμανία και είχε υποστεί φριχτές ταλαιπωρίες.
Αυτό το δράμα το ’χουμε ξαναδεί να παίζεται με άλλα σκηνικά και πρόσωπα, άλλα πάντα με το ίδιο σενάριο στις βασικές γραμμές του: κρατική βία με το μανδύα των αυθόρμητων λαϊκών αντιδράσεων, βάφτισμα των αφορμών στην κολυμπήθρα των αιτίων, αναζήτηση αποδιοπομπαίων τράγων για να καλύψουν τις...πομπές τους οι πραγματικά υπεύθυνοι ή ρατσιστικός-εθνικιστικός παραλογισμός!...(Αναπόφευκτα οι συνειρμοί μας παραπέμπουν και στη «νύχτα των Κρυστάλλων του Ελληνισμού της Κωνσταντινούπολης», το διήμερο της 6ης και 7ης Σεπτεμβρίου του 1955) Και θα συνεχίσει να παίζεται όσο το “Ποτέ ξανά!” δεν είναι η αποφασιστική απάντηση, «λόγω και έργω», στη με όποια πρόφαση και μορφή φασιστική πρακτική.
Εξάλλου, αυτό το «Ποτέ ξανά» πρέπει να είναι το καταστάλαγμα και της σκληρής αυτοκριτικής. Γιατί ο καλύτερος εκτροφέας του τέρατος του φασισμού είναι η κακή λειτουργία της δημοκρατίας, που αναλύεται στο τρίπτυχο: δημαγωγία-διαφθορά πολιτικών, αδιαφορία πολιτών και αδυναμία της πολιτείας να αυτοπροστατευτεί από τους εχθρούς της δημοκρατίας. Ο καλύτερος πάλι εκτροφέας του τέρατος του αντισημιτισμού είναι η τερατώδης συμπεριφορά του ίδιου του Ισραήλ απέναντι στους Παλαιστινίους, με πιο πρόσφατη εκδήλωση την αιματηρή επέμβασή του στη νηοπομπή με την ανθρωπιστική βοήθεια για την αποκλεισμένη και ματωμένη Γάζα, το σύγχρονο γκέτο της παγκόσμιας ντροπής.
Έχουμε πολλά τέρατα μέσα μας και έξω μας να παλέψουμε!...
Η κατανόηση της «νύχτας των κρυστάλλων» προσφέρεται για την αποκρυστάλλωση αυτών των αυτονόητων.
