Με μια κριτική περιδιάβαση στη βιβλιογραφία και αναζητώντας μοντέλα ανάλυσης
και ιστορικές διαδρομές, χωρίς εστίαση στα «δημοσιογραφικά» κριτήρια, διαπιστώνουμε ότι η εκλογική συμπεριφορά έχει ταυτιστεί μονομερώς στη χώρα μας τα τελευταία χρόνια με την ανάπτυξη των πολιτικών ερευνών γνώμης και των δημοσκοπήσεων. Ασφαλώς, η εκλογική πράξη αποτελεί το συμπύκνωμα μιας πολυσύνθετης διαδικασίας, όπου εμπλέκονται το κοινωνικό και το πολιτικό γίγνεσθαι, βραχυχρόνιοι και μακροχρόνιοι παράγοντες, ατομικά χαρακτηριστικά και συλλογικές εντάξεις και προφανώς ένστικτα και υπολογισμοί στη βάση των ειδικών συμφερόντων ενός εκάστου. Το βέβαιο είναι ότι η εκλογική πράξη αυτή καθεαυτή δεν έχει σταθερό προσανατολισμό στη διάρκεια του εκλογικού βίου του φορέα της. Επηρεάζεται από συγκυρίες, πολιτικές και κοινωνικές συνθήκες, υποχρεώσεις και ανταποδοτικά οφέλη.
Οι βασικές εργασίες του Lazarsfeld στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής το 1944, των Butler και Stokes στη Μεγάλη Βρετανία το 1969 και του Michelat και του Simon στη Γαλλία το 1977, εδώ και δεκαετίες έχουν αναδείξει τους δύο βασικούς πυλώνες της εκλογικής κοινωνιολογίας. Αυτοί είναι: η κοινωνική τάξη και το θρήσκευμα. Αν ορίσουμε ως κοινωνική τάξη τη σχέση των ατόμων με τα μέσα παραγωγής και ανταλλαγής και ως θρήσκευμα την ιδιαίτερη σχέση των ατόμων με μια συγκεκριμένη αόρατη και υπαρκτή ανώτερη δύναμη, μπορούμε να βγάλουμε αρκετά χρήσιμα συμπεράσματα για τα όρια διασποράς της ψήφου σε μια συγκεκριμένη εκλογική αναμέτρηση. Θα ήταν παράλειψη να μην παρατηρήσουμε, ότι στην πλειονότητα των μεγάλων δυτικών δημοκρατιών οι εκλογική συμπεριφορά καθίσταται ολοένα και λιγότερο προβλέψιμη.
Αναφορικά με τις επερχόμενες δημοτικές και περιφερειακές εκλογές ο πρωθυπουργός της χώρας την περασμένη Δευτέρα, απεύθυνε ένα διάγγελμα στους Έλληνες το οποίο -λίγο ως πολύ- χαρακτήριζε τις εκλογές της 7ης Νοεμβρίου ως ψήφο εμπιστοσύνης στην κυβέρνηση. Η συγκεκριμένη πολιτική κίνηση προφανώς είχε και σκοπό και πολιτική κατεύθυνση. Αφενός μεν, τη συσπείρωση των ψηφοφόρων γύρω από τους υποψήφιους που προτείνει η Κυβέρνηση, αφετέρου δε την υπόμνηση του διλήμματος των πρόωρων εκλογών και μάλιστα στο έτος του Μνημονίου. Είναι γεγονός ότι μέχρι πρότινος, το δόγμα ήταν ότι η αυτοδιοίκηση πρέπει να παραμείνει αυτόνομη μακριά από κομματικές εντάξεις και πολιτικά παιχνίδια. Αυτό προφανώς άλλαξε. Και σίγουρα δεν άλλαξε τυχαία.
Η εύκολη ερμηνεία είναι ότι το κυβερνών κόμμα έχει πανικοβληθεί λόγω των δημοσκοπήσεων. Δεν είναι όμως αυτός ο λόγος του διαγγέλματος. Ο πρωθυπουργός ακολούθησε το δίλημμα, το οποίο η αντιπολίτευση με ξεκάθαρο τρόπο έχει θέσει. Ότι, δηλαδή ψηφίζοντας τους υποψήφιους του κυβερνώντος κόμματος, ψηφίζουμε το Μνημόνιο. Η Αριστερά προσθέτει ότι, όχι μόνο δίνουμε ψήφο στο Μνημόνιο με την ψήφο μας στους υποψήφιους της πλειοψηφίας, αλλά προετοιμάζουμε το έδαφος για την έλευση νέων μέτρων και φόρων. Οι εκλογές με λίγα λόγια έχασαν την ουσία τους και παρέκκλιναν του σκοπού για τον οποίο διεξάγονται. Από εκλογές που θα αναδείκνυαν τον Καλλικράτη, έγιναν στοίχημα περαιτέρω παραμονής ενός κόμματος στην εξουσία την οποία ένα χρόνο πριν με εντυπωσιακή πλειοψηφία κατέκτησε. Δυστυχώς η σημαντική τομή του Καλλικράτη, αποστεώθηκε δια στόματος του πρωθυπουργού της χώρας. Από την άλλη ο Αρχηγός της Αξιωματικής αντιπολίτευσης επενδύει στον αγώνα κατά του Μνημονίου, λαϊκίζοντας και τάζοντας θαύματα σε εποχές δύσκολες. Είναι άξιο απορίας αν οι κινήσεις αυτές μπορούν να αλλάξουν την εκλογική συμπεριφορά, που με βάση τα δομικά στοιχεία της αλλάζει μεν, αλλά προφανώς όχι θεαματικά. Θεωρώ ότι είναι εξαιρετικά δύσκολο να γίνουν πρόωρες εκλογές. Ακόμα κι αν οι κυβερνώντες το επιχειρήσουν, δεν πρόκειται να τους αφήσουν. Η προσπάθεια κομματικής στοίχισης πάντως μέσω του διλλήματος, καταγράφεται. Αλήθεια ή ψέματα δεν έχει σημασία. Άλλωστε τα περισσότερα ψέματα οι άνθρωποι τα λένε μετά το κυνήγι, στη διάρκεια του πολέμου και πριν τις εκλογές…
του ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ Κ. ΑΚΟΥΜΙΑΝΑΚΗ, ΠΟΛΙΤΙΚΟY ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΑ
E-mail: [email protected] http://soixantedix.blogspot.com/
