• Μια καταστροφή που δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως «έκτακτη εξαίρεση».

Οι πρόσφατες πλημμύρες στο Ρέθυμνο άφησαν πίσω τους έναν ανθρώπινο

απολογισμό, ζημιές σε κατοικίες και επιχειρήσεις, πλημμυρισμένες αγροτικές

εκτάσεις, απώλειες στο ζωικό κεφάλαιο, κατολισθήσεις και σοβαρές βλάβες στο

οδικό δίκτυο. Στον Μυλοπόταμο και ειδικά στα Ζωνιανά υπήρξαν σοβαρότατες

ζημιές και οι δρόμοι γέμισαν λάσπες και φερτά υλικά. Στις Καρίνες του Δήμου Αγίου

Βασιλείου ένας ηλικιωμένος κτηνοτρόφος έχασε τη ζωή του, ενώ η ένταση των

φαινομένων οδήγησε σε κλείσιμο σχολείων και περιορισμούς κυκλοφορίας. Ο Δήμος

Αμαρίου και το δυτικό Ρέθυμνο επίσης αντιμετώπισαν σοβαρά προβλήματα.

Η άμεση κινητοποίηση των υπηρεσιών και των ανθρώπων της αυτοδιοίκησης είναι

αναγκαίο να αναγνωριστεί. Όμως η αναγνώριση της προσπάθειας δεν αναιρεί την

πολιτική ευθύνη να περάσουμε από τη διαχείριση της κρίσης στην πρόληψη. Η

κλιματική αλλαγή δεν είναι πια μια μακρινή πρόβλεψη· είναι ένας πολλαπλασιαστής

κινδύνου που συναντά παλιές ελλείψεις: ρέματα χωρίς ολοκληρωμένη οριοθέτηση,

τεχνικά έργα που καθυστερούν, αποσπασματικές παρεμβάσεις, ανεπαρκή συντήρηση

και χρονοβόρες διαδικασίες αποζημίωσης.

Παράδειγμα: Η αξιοπιστία της Πολιτείας κρίνεται και μετά την καταστροφή.

Βρισκόμαστε στο 2026 - 4 ολόκληρα χρόνια μετά τις πυρκαγιές της 15 ης Ιουλίου

2022 και ακόμα παραμένουν σημαντικές εκκρεμότητες για τους δικαιούχους της

Δημοτικής Ενότητας Λάμπης οι αποζημιώσεις δεν έχουν εξοφληθεί. Για το Ροδάκινο,

παρότι είχαν υποβληθεί επανειλημμένα αιτήματα και είχε πραγματοποιηθεί ο

απαιτούμενος έλεγχος, δεν έχει καταβληθεί ούτε η αναγκαία προκαταβολή

επιχορήγησης. Αυτό δεν είναι απλώς διοικητική καθυστέρηση. Είναι πλήγμα στην

εμπιστοσύνη των πολιτών, στην επιβίωση της τοπικής παραγωγής και στην ικανότητα

των οικογενειών να ξαναστήσουν τις εκμεταλλεύσεις τους.

• Η ευρωπαϊκή εικόνα: περισσότερος κίνδυνος, μεγαλύτερο κόστος.

Τα ευρωπαϊκά δεδομένα δεν αφήνουν περιθώριο εφησυχασμού. Σύμφωνα με τον

Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος, τα ακραία καιρικά και κλιματικά φαινόμενα

προκάλεσαν στην Ευρωπαϊκή Ένωση οικονομικές απώλειες περίπου 822 δισ. ευρώ

την περίοδο 1980–2024. Περισσότερα από 208 δισ. ευρώ, δηλαδή το ένα τέταρτο του

συνόλου, καταγράφηκαν μόνο στην τετραετία 2021–2024. Οι πλημμύρες

αντιστοιχούν στο 47% των συνολικών απωλειών. Την περίοδο 1980–2023 στοίχισαν

κατά μέσο όρο 7,8 δισ. ευρώ ετησίως, ενώ μόνο το 2021 το κόστος έφθασε τα 48,2

δισ. ευρώ.

Το Copernicus και ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός επισημαίνουν ότι η

Ευρώπη θερμαίνεται από τη δεκαετία του 1980 περίπου δύο φορές ταχύτερα από τον

παγκόσμιο μέσο όρο και ότι αυξάνεται η ένταση των ακραίων βροχοπτώσεων. Το

2025 η καμένη έκταση και οι εκπομπές από δασικές πυρκαγιές στην Ευρώπη

έφθασαν σε επίπεδα ρεκόρ. Η διαδοχή πυρκαγιάς, απογύμνωσης του εδάφους και

πλημμύρας δημιουργεί έναν ιδιαίτερα επικίνδυνο κύκλο, ιδίως για τη Μεσόγειο και

φυσικά για τη χώρα μας.

• Τι πρέπει να αλλάξει τώρα

1. Ενιαίο σχέδιο αντιπλημμυρικής προστασίας . Η αντιπλημμυρική προστασία

δεν μπορεί να σχεδιάζεται αποσπασματικά ανά δρόμο ή οικισμό. Χρειάζονται

επικαιροποιημένα υδρολογικά μοντέλα, χαρτογράφηση κινδύνου και

ιεράρχηση έργων.

2. Επιτάχυνση των ώριμων έργων. Κάθε έργο πρέπει να διαθέτει

χρονοδιάγραμμα για μελέτη, αδειοδότηση, χρηματοδότηση, δημοπράτηση και

ολοκλήρωση, με σαφή φορέα ευθύνης.

3. Οριοθέτηση και προστασία των ρεμάτων. Η εκκρεμότητα αυτή δεν είναι

γραφειοκρατική λεπτομέρεια. Είναι προϋπόθεση για νόμιμες παρεμβάσεις,

αποτροπή αυθαίρετων στενώσεων και ασφαλή χωροταξικό σχεδιασμό.

4. Συστηματική συντήρηση. Καθαρισμοί, έλεγχος γεφυρών και οχετών,

απομάκρυνση φερτών υλών και επιθεώρηση πρανών πρέπει να γίνονται με

πρωτόκολλα και καταγεγραμμένους ελέγχους, όχι μόνο όταν εκδοθεί έκτακτο

δελτίο.

5. Νέα αποτελεσματικά εργαλεία. Τοπικό δίκτυο βροχομετρικών και

υδρομετρικών σταθμών, αισθητήρες στάθμης, έγκαιρη προειδοποίηση σε

επίπεδο οικισμού, δορυφορική παρακολούθηση καμένων εκτάσεων και

ψηφιακό μητρώο έργων και ζημιών.

6. Φυσικές λύσεις και αποκατάσταση καμένων περιοχών. Μικρά έργα

ανάσχεσης, αναδασώσεις όπου ενδείκνυνται, προστασία εδαφών και

αποκατάσταση της φυσικής κοίτης μειώνουν την απορροή και συμπληρώνουν

τα βαριά τεχνικά έργα.

• Έργα ουσίας και όχι εντυπώσεων: Η θωράκιση του προσήνεμου μόλου: κρίσιμο

έργο για το λιμάνι και την πόλη.

Ιδιαίτερη θέση στον σχεδιασμό ανθεκτικότητας του Ρεθύμνου έχει η θωράκιση του

προσήνεμου μόλου. Το λιμάνι είναι εθνικής σημασίας, μεικτής χρήσης και η βασική

θαλάσσια πύλη του νομού. Εξυπηρετεί εμπορική, επιβατική, τουριστική και αλιευτική

κίνηση, διαθέτει σημαντικές χερσαίες εγκαταστάσεις και βρίσκεται σε άμεση σχέση

με το παραλιακό μέτωπο της πόλης. Επομένως, η προστασία του δεν είναι ένα

απομονωμένο λιμενικό έργο, αλλά παρέμβαση ασφάλειας, οικονομικής λειτουργίας

και προστασίας της παράκτιας ζώνης. Είναι ένα έργο που ξεκινήσαμε να ωριμάζουμε

ως διοίκηση του λιμενικού ταμείου ηδη από το 2016 και δυστυχώς 10 χρονιά μετά

ενώ είναι υπερώριμο αναμένουμε ακόμα τη δημοπράτηση του. Η κριτική εδώ πρέπει

να είναι δίκαιη αλλά σαφής: η εξασφάλιση χρηματοδότησης είναι σημαντική, δεν

αποτελεί όμως ολοκλήρωση έργου. Μετά από πολυετή προετοιμασία, το Ρέθυμνο

δικαιούται δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα, διαφανή παρακολούθηση και ταχεία

υλοποίηση. Οι νέες πλημμύρες και η εντεινόμενη θαλάσσια επικινδυνότητα

καθιστούν κάθε νέα καθυστέρηση επικίνδυνη για τη θωράκιση του παραλιακού μας

μετώπου.

• Ένα συμβόλαιο ανθεκτικότητας για το Ρέθυμνο.

Το Ρέθυμνο δεν χρειάζεται άλλη μία περίοδο εξαγγελιών που θα ακολουθηθεί από

σιωπή μέχρι το επόμενο ακραίο φαινόμενο. Χρειάζεται ένα δημόσιο συμβόλαιο

ανθεκτικότητας με συγκεκριμένα έργα, ορόσημα, προϋπολογισμούς και υπευθύνους:

άμεση αποκατάσταση των ζημιών, ολοκλήρωση των οριοθετήσεων ρεμάτων,

αντιπλημμυρικά έργα στις ευάλωτες λεκάνες, συντήρηση των υποδομών,

αποκατάσταση των καμένων εκτάσεων, επιχειρησιακή αξιοποίηση νέων τεχνολογιών

και επιτάχυνση της θωράκισης του προσήνεμου μόλου.

Η κλιματική κρίση δεν επιτρέπει πλέον να μετράμε την αποτελεσματικότητα μόνο με

την ταχύτητα της αντίδρασης όταν η καταστροφή έχει ήδη συμβεί. Το πραγματικό

μέτρο είναι πόσες ζημιές αποτρέψαμε, πόσα έργα ολοκληρώσαμε εγκαίρως και πόσο

γρήγορα αποκαταστήσαμε τους πληγέντες. Το Ρέθυμνο έχει ανάγκη από συνεργασία

όλων των επιπέδων διοίκησης, αλλά και από λογοδοσία. Όχι για να αναζητηθούν

εύκολοι ένοχοι, αλλά για να μη μετατραπεί η επόμενη προειδοποίηση σε ακόμη μία

χαμένη ευκαιρία.

ΚΟΥΤΣΑΛΕΔΑΚΗ ΕΙΡΗΝΗ

Επικεφαλής της Μείζονος Αντιπολιτεύσεως Δήμου Ρεθύμνης «Μαζί για την Αλλαγή» Πολιτικός μηχανικός