Τι είναι, πότε ενδείκνυται, πού πρέπει να πραγματοποιείται και ποιοι είναι οι κίνδυνοι
Με αφορμή τη δημόσια συζήτηση που έχει αναπτυχθεί το τελευταίο διάστημα σχετικά με τη θεραπευτική πλασμαφαίρεση, ο Ιατρικός Σύλλογος Ρεθύμνου θεωρεί απαραίτητο να ενημερώσει υπεύθυνα τους πολίτες για τη συγκεκριμένη ιατρική πράξη, τις ενδείξεις της, τις προϋποθέσεις ασφαλούς διενέργειάς της και τους πιθανούς κινδύνους.
Τι είναι η θεραπευτική πλασμαφαίρεση;
Η θεραπευτική πλασμαφαίρεση ή Therapeutic Plasma Exchange (TPE) είναι εξειδικευμένη εξωσωματική θεραπευτική διαδικασία. Κατά τη διάρκειά της το αίμα του ασθενούς διέρχεται από ειδικό μηχάνημα, διαχωρίζεται το πλάσμα από τα κύτταρα του αίματος και το πλάσμα απομακρύνεται και αντικαθίσταται με κατάλληλο υγρό αντικατάστασης, ανάλογα με την πάθηση και το θεραπευτικό πρωτόκολλο.
Σκοπός είναι η απομάκρυνση από την κυκλοφορία παθολογικών αντισωμάτων, ανοσοσυμπλεγμάτων, πρωτεϊνών ή άλλων ουσιών που συμμετέχουν στην πρόκληση ή επιδείνωση συγκεκριμένων νοσημάτων.
Η πλασμαφαίρεση δεν είναι μέθοδος γενικού “καθαρισμού” του οργανισμού, αποτοξίνωσης, αναζωογόνησης ή αντιγήρανσης. Η Ελληνική Νεφρολογική Εταιρεία, στο Δελτίο Τύπου της 11ης Σεπτεμβρίου 2026, τονίζει ότι πρόκειται για εξειδικευμένη θεραπευτική πράξη που πρέπει να εφαρμόζεται μόνο όταν υπάρχει συγκεκριμένη και τεκμηριωμένη ιατρική ένδειξη.
Σε ποιες περιπτώσεις εφαρμόζεται;
Η θεραπευτική πλασμαφαίρεση χρησιμοποιείται σε συγκεκριμένες σοβαρές παθήσεις, όταν τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα και τα αντίστοιχα θεραπευτικά πρωτόκολλα τεκμηριώνουν όφελος.
Ανάλογα με την πάθηση, μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε επιλεγμένα αιματολογικά, νευρολογικά, νεφρολογικά και ανοσολογικά νοσήματα. Ενδεικτικό παράδειγμα αποτελεί η θρομβωτική θρομβοπενική πορφύρα, για την οποία το θεραπευτικό πρωτόκολλο του Υπουργείου Υγείας προβλέπει άμεση έναρξη θεραπευτικής πλασμαφαίρεσης μετά τη διάγνωση.
Η απόφαση για τη διενέργειά της πρέπει να λαμβάνεται από την αρμόδια ιατρική ομάδα, με βάση τη διάγνωση, τη βαρύτητα της νόσου, τις ενδείξεις και αντενδείξεις και τα ισχύοντα επιστημονικά και θεραπευτικά πρωτόκολλα.
Πού πρέπει να πραγματοποιείται;
Η θεραπευτική πλασμαφαίρεση είναι σύνθετη ιατρική διαδικασία και δεν αποτελεί πράξη που μπορεί να πραγματοποιείται σε οποιοδήποτε ιατρείο.
Η Ελληνική Νεφρολογική Εταιρεία επισημαίνει ότι απαιτούνται κατάλληλα εκπαιδευμένοι επαγγελματίες υγείας, εξειδικευμένος εξοπλισμός, συνεχής παρακολούθηση και οργανωμένο νοσοκομειακό περιβάλλον με δυνατότητα άμεσης αντιμετώπισης πιθανών επιπλοκών.
Το θεσμικό πλαίσιο της αιμοδοσίας προβλέπει, μεταξύ άλλων, ότι η θεραπευτική πλασμαφαίρεση μπορεί να πραγματοποιείται με την ευθύνη ειδικού αιματολόγου/ιατρού της Αιμοδοσίας, σύμφωνα με τις ισχύουσες επιστημονικές διατάξεις, ενώ η σχετική διαδικασία απαιτεί εξειδικευμένο προσωπικό και κατάλληλο εξοπλισμό.
Ποιοι είναι οι κίνδυνοι;
Όπως κάθε σύνθετη εξωσωματική θεραπεία, η πλασμαφαίρεση δεν είναι απολύτως ακίνδυνη.
Ανάλογα με την κατάσταση του ασθενούς και τον τρόπο διενέργειας της θεραπείας, μπορεί να εμφανιστούν πτώση της αρτηριακής πίεσης, διαταραχές των ηλεκτρολυτών –ιδίως του ασβεστίου–, διαταραχές της πήξης, αιμορραγικές επιπλοκές, αλλεργικές ή αναφυλακτικές αντιδράσεις, καθώς και επιπλοκές που σχετίζονται με την αγγειακή προσπέλαση ή την εξωσωματική κυκλοφορία.
Η Ελληνική Νεφρολογική Εταιρεία επισημαίνει ότι, λόγω της πιθανότητας σοβαρών επιπλοκών, απαιτούνται συνεχής ιατρική και νοσηλευτική παρακολούθηση και δυνατότητα άμεσης αντιμετώπισης μιας επείγουσας κατάστασης, συμπεριλαμβανομένης, όταν απαιτηθεί, υποστήριξης των ζωτικών λειτουργιών.
Το μήνυμα του Ιατρικού Συλλόγου προς τους πολίτες
Η θεραπευτική πλασμαφαίρεση αποτελεί σημαντική και αποτελεσματική θεραπευτική επιλογή όταν εφαρμόζεται στη σωστή ιατρική ένδειξη και με τις συγκεκριμένες προϋποθέσεις ασφάλειας που αναφέρθηκαν.
Δεν αποτελεί όμως θεραπεία ευεξίας, αποτοξίνωσης ή γενικής πρόληψης για υγιή άτομα.
Η ασφάλεια του ασθενούς, η τεκμηριωμένη ιατρική ένδειξη και η τήρηση του ισχύοντος θεσμικού και επιστημονικού πλαισίου πρέπει να αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για κάθε θεραπευτική πλασμαφαίρεση
