Τιμή και μνήμη στους ανθρώπους που έδωσαν τη ζωή τους για την ελευθερία
Σε κλίμα βαθιάς συγκίνησης και ιστορικής μνήμης πραγματοποιήθηκε την Κυριακή στα Σακτούρια, η εκδήλωση για την 82η επέτειο από την εκτέλεση των 15 Σακτουριανών Εθνομαρτύρων, οι οποίοι στις 16 Σεπτεμβρίου 1944 οδηγήθηκαν από τις φυλακές της Αγιυάς Χανίων στο εκτελεστικό απόσπασμα.
Ο χρόνος πέρασε, όμως η μνήμη δεν έσβησε. Οι μορφές των 15 πατριωτών παραμένουν ζωντανές στη συλλογική μνήμη των Σακτουριανών και ολόκληρης της Κρήτης. Η θυσία τους δεν αποτελεί μόνο μια σελίδα της τοπικής ιστορίας. Είναι ένα κομμάτι της μεγάλης ιστορίας του ελληνικού λαού και της διαρκούς προσπάθειας για ελευθερία, αξιοπρέπεια και εθνική ανεξαρτησία.
Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε παρουσία εκπροσώπων της Αυτοδιοίκησης, φορέων, αρχών και πλήθους κόσμου, αποτέλεσε έναν ακόμη κρίκο στη μεγάλη αλυσίδα της μνήμης. Μια μνήμη που δεν κοιτά μόνο πίσω, αλλά καλεί και τις νεότερες γενιές να κατανοήσουν το κόστος της ελευθερίας.
Στο ιστορικό της επετείου αναφέρθηκε ο ομιλητής της εκδήλωσης, Χαράλαμπος Χαραλαμπάκης, φωτίζοντας τα γεγονότα που οδήγησαν στην τραγωδία των Σακτουρίων και στην εκτέλεση των 15 κατοίκων του χωριού.
Όπως ανέφερε, όλα ξεκινούν από την περίοδο της γερμανικής εισβολής στην Κρήτη, τον Μάιο του 1941, όταν ξεκίνησε η επιχείρηση «Ερμής» για την κατάληψη του νησιού. Παρά τη σθεναρή αντίσταση των Κρητικών και των Συμμάχων, οι γερμανικές δυνάμεις κατάφεραν, έπειτα από σκληρές μάχες, να καταλάβουν την Κρήτη.
Οι Σακτουριανοί από τις πρώτες ημέρες της Κατοχής συμμετείχαν ενεργά στην Αντίσταση. Σύμφωνα με τις ιστορικές μαρτυρίες που παρουσιάστηκαν, στο χωριό λειτουργούσε κρυφός ασύρματος, μεταδίδονταν πληροφορίες προς τις συμμαχικές δυνάμεις της Μέσης Ανατολής, ενώ κάτοικοι των Σακτουρίων παρείχαν τρόφιμα και εφόδια σε αντάρτες και συνέβαλαν στη διαφυγή Συμμάχων προς τη Μέση Ανατολή από την περιοχή του Αγίου Παύλου. Η δράση αυτή είχε βαρύ τίμημα.
Το ξημέρωμα της 3ης Μαΐου 1944 τα Σακτούρια περικυκλώθηκαν από γερμανικές δυνάμεις. Ακολούθησε η σύλληψη των κατοίκων, η καταστροφή του χωριού και η πυρπόληση και ανατίναξη κατοικιών, εκκλησιών και του δημοτικού σχολείου. Οι άνδρες οδηγήθηκαν αρχικά στην περιοχή του Αγίου Κυρίλλου και στη συνέχεια ακολούθησαν οι συλλήψεις και οι μεταγωγές τους.
Τα γυναικόπαιδα εκτοπίστηκαν από το χωριό και βρήκαν προσωρινό καταφύγιο στην Μονή Αρσανιου και στα χωριά της περιοχής, Λούτρας, Πηγής και Άδελε ενώ οι άνδρες οδηγήθηκαν στις φυλακές στην Φορτέτζα Ρεθύμνου. Μέσα σε λίγες ημέρες τα Σακτούρια είχαν πληρώσει βαρύ φόρο αίματος και καταστροφής.
Από τους κρατούμενους που μεταφέρθηκαν τελικά στις φυλακές της Αγυιάς Χανίων, δεκαπέντε Σακτουριανοί επιλέχθηκαν στις 16 Σεπτεμβρίου 1944 και οδηγήθηκαν στην εκτέλεση μαζί με άλλους Κρητικούς πατριώτες.
Για τα ακριβή αίτια της εκτέλεσης έχουν διατυπωθεί διαφορετικές ιστορικές εκτιμήσεις. Έχει υποστηριχθεί ότι οι εκτελέσεις συνδέονταν με αντίποινα για τη Μάχη των Ποταμών στο Αμάρι, ενώ άλλες εκτιμήσεις τις εντάσσουν σε ένα ευρύτερο γερμανικό μέτρο τρομοκρατίας και αντιποίνων στην Κρήτη κατά το τελευταίο διάστημα της Κατοχής. Οι διαφορετικές αυτές προσεγγίσεις δεν αλλάζουν την ουσία της ιστορικής μνήμης: δεκαπέντε άνθρωποι οδηγήθηκαν στον θάνατο επειδή βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή της αντίστασης ενός λαού που δεν αποδέχθηκε την υποταγή.
Οι 15 Σακτουριανοί δεν είναι απλώς δεκαπέντε ονόματα σε ένα μνημείο.
Είναι δεκαπέντε ζωές που διακόπηκαν βίαια. Δεκαπέντε οικογένειες που γνώρισαν τον πόνο. Δεκαπέντε άνθρωποι που δεν πρόλαβαν να επιστρέψουν στα σπίτια τους, στις οικογένειές τους, στα χωράφια τους, στο χωριό τους.
Και όμως, η θυσία τους δεν πήγε χαμένη.
Γιατί η ελευθερία που σήμερα θεωρούμε αυτονόητη δεν χαρίστηκε. Κατακτήθηκε με αγώνες, με στερήσεις, με εξορίες, με φυλακίσεις και, πολλές φορές, με το αίμα ανθρώπων που γνώριζαν ότι μπορεί να μην επιστρέψουν ποτέ.
Οι 15 Σακτουριανοί ανήκουν σε αυτή τη γενιά των Ελλήνων που, μέσα στις πιο σκοτεινές στιγμές της ιστορίας, κράτησαν όρθια την αξιοπρέπεια του τόπου τους.
Η μνήμη τους, επομένως, δεν είναι μια τυπική επετειακή υποχρέωση. Είναι χρέος.
Χρέος απέναντι στους ίδιους, στις οικογένειές τους και στις επόμενες γενιές.
Και ίσως το μεγαλύτερο μνημόσυνο προς εκείνους να είναι να μη θεωρήσουμε ποτέ την ελευθερία δεδομένη. Να διαφυλάξουμε την ειρήνη, τη δημοκρατία, την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και την ενότητα της κοινωνίας μας.
Γιατί οι νεκροί των Σακτουρίων δεν ζητούν από εμάς να ζούμε μέσα στο παρελθόν.
Μας ζητούν να θυμόμαστε το παρελθόν, ώστε να μπορούμε να υπερασπιζόμαστε καλύτερα στο μέλλον.
Χαιρετισμό στην εκδήλωση απέστειλε, λόγω ανειλημμένων υποχρεώσεων, ο πρώην υπουργός και Βουλευτής κ. Γιάννης Κεφαλογιάννης.
Στην εκδήλωση παρέστησαν ο Δήμαρχος Αγίου Βασιλείου κ. Ιωάννης Ταταράκης, ο εκπρόσωπος της Περιφέρειας κ. Νίκος Μπιμπάκης, ο Αντιδήμαρχος Κισσάμου κ. Βασίλειος Γλαμπεδάκης, ο Πρόεδρος της Τοπικής Κοινότητας Σακτουρίων κ. Ελευθέριος Ταβερναράκης, η Αντιδήμαρχος Πολιτισμού κ. Ευαγγελία Γλαμπεδάκη, ο Δημοτικός Σύμβουλος και πρώην Αντιδήμαρχος κ. Εμμανουήλ Τσιριντάνης, ο Δημοτικός Σύμβουλος και εκπρόσωπος του ΚΚΕ κ. Θανάσης Χαριτάκης, ο Πρόεδρος της Τοπικής Κοινότητας Πολυρρήνιας Κισσάμου κ. Νικόλαος Μαθιουδάκης, ο Πρόεδρος του Επιμελητηρίου Ρεθύμνου κ Γεώργιος Γιακουμάκης, εκπρόσωποι του Λιμενικού και της Πυροσβεστικής, ο πρώην Αντιδήμαρχος Πολιτισμού κ. Ιωάννης Νεκτάριος Χαραλαμπάκης καθώς και εκπρόσωποι πολιτιστικών και τοπικών φορέων.
Παρόντες ήταν επίσης ο πρώην Πρόεδρος της Ομοσπονδίας Πολιτιστικών Συλλόγων Αθηνών «Ο Πρέβελης» κ. Αντώνης Παπαδομιχελάκης, ο εκπρόσωπος του Παραρτήματος της Ένωσης Αποστράτων Αξιωματικών Πολεμικής Αεροπορίας Χανίων–Ρεθύμνης Σμήναρχος ε.α. κ. Εμμανουήλ Γαραντωνάκης, καθώς και οι Πρόεδροι των Πολιτιστικών Συλλόγων Προβολής Κισσάμου « η Γραμβούσα» κ. Δημήτρης Γρυμπαουδακης, Κρύας Βρύσης κ. Μαρία Λαμπάκη, Αγκουσελιανών–Παλαιολούτρων κ. Γεώργιος Κουρμούλης, Ατσιπάδων κ.Εμμανουήλ Χριστοφοράκης και ο Πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου Σακτουριων κ. Απόστολος Χαραλαμπάκης.
Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε μέσα σε κλίμα συγκίνησης, με τους παρευρισκόμενους να αποτίουν φόρο τιμής στους 15 Σακτουριανούς Εθνομάρτυρες.
82 χρόνια μετά, τα Σακτούρια θυμούνται.
Και όσο θυμούνται, οι 15 δεν έφυγαν ποτέ πραγματικά.
