Η υπόθεση του θανάτου του Γιώργου Μαζωνάκη έχει επαναφέρει στο προσκήνιο τη συζήτηση για την ασφάλεια των ασθενών, τα όρια της ιατρικής πράξης και την ευθύνη των επαγγελματιών υγείας. Με αφορμή και τις εξελίξεις των τελευταίων ημερών, η πρόεδρος του Ιατρικού Συλλόγου Ρεθύμνου Αναστασία Καπελέρη μιλά για τον ρόλο των Ιατρικών Συλλόγων στους ελέγχους των ιδιωτικών ιατρείων, τις πράξεις που επιτρέπεται να πραγματοποιεί κάθε γιατρός, αλλά και τις νέες μορφές θεραπειών και αισθητικών παρεμβάσεων που προβάλλονται όλο και περισσότερο στο διαδίκτυο.
Συνέντευξη: Σταύρος Ρακιντζής
Τι ελέγχουν οι Ιατρικοί Σύλλογοι;
«Από 1.1.2012, οι Ιατρικοί Σύλλογοι στην Ελλάδα δίνουν βεβαιώσεις λειτουργίας για τα ιδιωτικά Ιατρεία. Μέχρι τότε, η έκδοση των αδειών ίδρυσης και λειτουργίας των ιδιωτικών Ιατρείων και πολυιατρείων, όπως και διαγνωστικών Ιατρείων, γινόταν αποκλειστικά από τις κατά τόπους περιφέρειες, τις πρώην νομαρχίες δηλαδή. Οι σύλλογοι εκδίδουν βεβαίωση λειτουργίας. Για να την εκδώσουν αυτή γίνεται ο απαραίτητος έλεγχος των τεχνικών προδιαγραφών, της νομιμότητας των εγγράφων που χρειάζεται να έχουν από Ειδική Επιτροπή του Συλλόγου. Ο νόμος προβλέπει στις επιτροπές έναν μηχανικό που θα ελέγξει τις τεχνικές προδιαγραφές και έναν γιατρό. Εμείς έχουμε δύο γιατρούς σε κάθε επιτροπή.
Έχουμε μία επιτροπή για τα κλινικά ιατρεία και μία επιτροπή για τα διαγνωστικά εργαστήρια και κέντρα. Ο έλεγχος γίνεται δειγματοληπτικά και οπωσδήποτε μετά από καταγγελία. Δηλαδή, οι επιτροπές των ιατρικών συλλόγων, έχουν την ευθύνη και της εποπτείας του κέντρου, του ιατρείου που έχουν αδειοδοτήσει. Ο νόμος ορίζει ότι πρέπει να προβαίνουν σε δειγματοληπτικό έκτακτο έλεγχο του 10% των φορέων που εδρεύουν στην περιοχή της χωρικής αρμοδιότητας κατ' έτος. Όλοι οι χώροι πρέπει να έχουν ελεγχθεί τουλάχιστον μια φορά εντός πενταετίας.
Δηλαδή πάντα αυτοί οι έλεγχοι είναι αυτοί που ορίζει ο νόμος. Όμως αυτό ενέχει κινδύνους. Δηλαδή ο έλεγχος είναι στιγμιαίος. Η επιτροπή πάει. Τα βρίσκει όλα καλά. Την άλλη μέρα ποιος θα το ελέγξει;
Εν τω μεταξύ και χωρίς να πάει η Επιτροπή ο γιατρός είναι υποχρεωμένος να ενημερώνει το σύλλογο για κάθε μεταβολή που θα υπάρξει στο χώρο του.
Θέλουμε με την πληροφορία. Μπορεί να χρειαστεί και καταγγελία. Εδώ έχει να κάνει με το πώς το χειρίζεται ο κάθε σύλλογος. Εμείς δεν έχουμε τέτοια δραστηριότητα. Δηλαδή δεν έχουμε καταγγελίες για τέτοιες πράξεις, τόσο σοβαρές.
Στα αδειοδοτημένα ιατρεία μπορούν να γίνουν κάποιες μικρές επεμβατικές, χειρουργικές πράξεις. Είναι συγκεκριμένες και αφορούν αυτό που ο γιατρός έχει ειδικευτεί και εξειδικευτεί,
Εμείς επενδύουμε στη σωστή ενημέρωση και σε μια σχέση εμπιστοσύνης που μπορούμε να έχουμε με τους γιατρούς μας και με τους πολίτες. Για τους γιατρούς μας, δεν αρκούμαστε σε μια επίσκεψη στο ιατρείο. Αυτή μπορεί να είναι τυπική. Τους καλούμε ανά ειδικότητα στο Σύλλογο, ενημερώνουμε για την υπάρχουσα νομοθεσία, ενημερώνουμε για τον κώδικα ιατρικής δεοντολογίας και συζητάμε και όλα τα άλλα προβλήματα που μπορεί να τους αφορούν. Επίσης, ενημερώνουμε τους πολίτες. Ο Ιατρικός Σύλλογος και το έχει αποδείξει, ότι αυτό που θέλει να καταλάβει ο πολίτης είναι ότι πρέπει να έχει τη σωστή ενημέρωση για να μπορεί να μην πέφτει θύμα κάποιων επιτήδειων που δραστηριοποιούνται στο χώρο της υγείας. Προσπαθούμε ο πολίτης να είναι ενήμερος και να απευθύνεται στον γιατρό που εμπιστεύεται.
Εδώ στο Ρέθυμνο, οι περισσότεροι γιατροί του συλλόγου μας, είναι κοντά στον ασθενή τους και έχουν κερδίσει την εμπιστοσύνη του, γιατί έχει δει πώς αντιμετωπίζουν τα προβλήματα υγείας που παρουσιάζονται. Να τονίσουμε ότι χρειάζεται πάρα πολύ μεγάλη προσοχή στην ενημέρωση από την τεχνητή νοημοσύνη, διότι υπάρχουν πάρα πολλά λάθη στα ιατρικά ζητήματα που ένας πολίτης δεν μπορεί να τα διακρίνει. Άρα να ρωτάει τον γιατρό του.
Επειδή υπάρχει μια ανάγκη του κόσμου για την αισθητική ιατρική, πρέπει να καταλάβουν ότι δεν μπορούν να απευθύνονται οπουδήποτε και οι ασθενείς γενικότερα δεν πρέπει να περιμένουν θαύματα ή μια πλήρη μεταμόρφωση της εμφάνισής τους. Η ιατρική δεν μπορεί να λειτουργεί με όρους μόδας, διαφήμισης, lifestyle. Αλλά στη βάση επιστημονικών δεδομένων, πρωτοκόλλων και ασφάλειας ασθενούς. Πρωτίστως ασφάλειας ασθενούς. Επειδή υπάρχει μια μεγάλη ανάπτυξη, σε ότι αφορά την αντιγήρανση, την αναζωογόνηση, τη μακροβιότητα, πρέπει να δείχνουμε μεγάλη προσοχή. Το πεδίο εδώ είναι γκρίζο, νομοθετικά δεν υπάρχει συγκεκριμένο πλαίσιο. Άρα λοιπόν οι διαφημίσεις αυτές που υπόσχονται θαύματα είναι παραπλανητικές. Να σας πω λίγα πράγματα για την ιατρική διαφήμιση βασικά, γιατί απαγορεύεται ρητώς από τον κώδικα Ιατρικής Δεοντολογίας. Δεν μπορούν να κάνουν όλοι αισθητικές πράξεις, είναι συγκεκριμένοι. Αναφερόμαστε στο botox και στα υαλουρονικά. Η εφαρμογή υαλουρονικού οξέος και botox αποτελεί καθαρά ιατρική πράξη. Για αισθητικούς σκόπους. Επιτρέπεται σε εκείνους που έχουν ειδικευτεί σε πλαστική αισθητική, επανορθωτική χειρουργική, δερματολογία, στοματική και γναθοπροσωπική χειρουργική και σε ΩΡΛ. Για θεραπευτικούς σκοπούς σε νευροχειρουργική, νευρολογία, οφθαλμολογία, ΩΡΛ και σε οδοντίατρους.
Επίσης, οι ορθοπεδικοί μας μπορούν να κάνουν για θεραπευτικούς σκοπούς πάντα, ενδαρθρικές εγχύσεις υαλουρονικού κορτιζόνης πλάσματος και εννοείται με τη συναίνεση του ασθενή, έχοντας εξοπλισμό που είναι πιστοποιημένος και δηλωμένος στον ιατρικό σύλλογο. Εμείς, αυτά τα επικαιροποιούμε κατά διαστήματα. Γιατί δεν μπορεί ο ιατρικός σύλλογος να έχει κάποιους που ασχολούνται με την ανεξέλεγκτη ιατρική διαφήμιση. Προσπαθεί λοιπόν να έχει ανοιχτές πόρτες στον κόσμο. Γνωρίζουν οι ρεθυμνιώτες που έχουν απευθυνθεί ότι έχουν βρει ανταπόκριση. Δηλαδή, κάθε καταγγελία και η προφορική, διερευνάται. Ενημερώνουμε σαφέστατα τον γιατρό που εμπλέκεται στην καταγγελία αυτή. Πρέπει να ενημερωθούμε και από τις δύο πλευρές και αναλόγως και με τη γνώμη και του νομικού μας συμβούλου, διαχειριζόμαστε την καταγγελία. Έχουμε καταγγελίες.»
Οι καταγγελίες τι αφορούσαν;
«Όχι παραβατική ιατρική συμπεριφορά, αφορούσαν περισσότερο προβλήματα συμπεριφοράς. Αυτό μπορεί να υπάρξει. Για παράδειγμα έγινε μία παρανόηση, σε άλλες περιπτώσεις νόμιζαν ότι δεν έχει γίνει ο απαιτούμενος έλεγχος, ήταν μία γνώμη των συγγενών, δεν επιβεβαιώθηκε.»
Μπορεί ένας γιατρός να κάνει ιατρική πράξη εκτός της ειδικότητάς του;
«Εμείς αδειοδοτούμε συγκεκριμένη ειδικότητα η οποία κάνει τις πράξεις που ορίζονται από το τι έχει διδαχθεί στην ειδικότητά του και αυτά που ορίζει το ΚΕΣΥ, το Κεντρικό Συμβούλιο Υγείας. Δεν αδειοδοτούμε τίποτε άλλο.»
Στην πράξη δεν μπορεί κάποιος γιατρός να κάνει ιατρική εκτός ειδικότητας;
«Όχι βέβαια και μάλιστα το Υπουργείο Υγείας προανήγγειλε την υποχρεωτική τοποθέτηση QR code στην είσοδο του ιατρείου, ώστε με ένα σκανάρισμα να πληροφορείται ο ασθενής για ποιες πράξεις είναι αδειοδοτημένος ο χώρος.»
Τι συμβαίνει με τις εναλλακτικές θεραπείες, ακούμε ολιστική ιατρική, κβαντική ιατρική και άλλες.
«Η κβαντική ιατρική δεν υφίσταται. Η Ένωση Ελλήνων Φυσικών έδωσε την απάντηση ότι δεν υπάρχει αυτό. Ένας γιατρός κάνει αυτά που του επιτρέπει η ειδικότητά του να κάνει.»
Η ομοιοπαθητική είναι αναγνωρισμένη ιατρική ειδικότητα για παράδειγμα;
«Ειδικότητα όχι. Απλώς έχουν δοθεί κάποιες οδηγίες ότι είναι προτιμότερο να ασκείται από γιατρούς, γιατί δυστυχώς και στο χώρο της ομοιοπαθητικής εμπλέκονται κι άλλοι. Αυτό που έχω εγώ αυτή τη στιγμή να σας επικαιροποιήσω είναι η νομοθεσία η οποία καθιστά το βελονισμό η ιατρική πράξη.
Σύμφωνα με απόφαση 270/6-7-18 της ολομέλειας του Κεντρικού Συμβουλίου Υγείας ο βελονισμός αναγνωρίζεται ως θεραπευτική μέθοδος που εφαρμόζεται μόνο από γιατρούς. Με βάση την υπ’ αριθμόν απόφαση 1191/80, απόφαση του Υπουργείου Υγείας, ο βελονισμός πρέπει να εκτελείται από πτυχιούχους ιατρούς που διαθέτουν την απαραίτητη εκπαίδευση και άδεια ασκήσεως επαγγέλματος. Πρέπει λοιπόν για να εφαρμόσει κανείς το βελονισμό στην Ελλάδα να είναι πτυχιούχος ιατρικής σχολής, να διαθέτει άδεια ασκήσεως επαγγέλματος, να είναι μέλος του Ιατρικού Συλλόγου και να έχει ολοκληρώσει 300 ώρες εκπαίδευσης στον Ιατρικό Βελονισμό σε αναγνωρισμένο εκπαιδευτικό κέντρο και να είναι μέλος της Ελληνικής Ιατρικής Εταιρείας Βελονισμού. Αυτή είναι νομοθεσία που καθιστά το βελονισμό ιατρική πράξη. Εμείς αυτές τις νομοθεσίες τις επικαιροποιούμε ανά διαστήματα στους πολίτες με δελτία τύπου και αυτό θα εξακολουθήσουμε να κάνουμε. Αλλά παρακαλώ, τους πολίτες, κοντά στους γιατρούς τους, έχουμε ελευθεροεπαγγελματίες κλινικούς γιατρούς και εργαστηριακούς, εξαιρετικούς, οι οποίοι είναι κοντά στους ασθενείς, είναι ενημερωμένοι έχουν αποδείξει χρόνια τώρα την επάρκειά τους.»
Για τους κρατικούς ελεγκτικούς μηχανισμούς;
«Το 2001 είχε ιδρυθεί το σώμα Επιθεωρητών Υπηρεσιών Υγείας και Πρόνοιας που ήταν ο κεντρικός εκλεκτικός μηχανισμός της Ελλάδας για το χώρο της δημόσιας και ιδιωτικής υγείας. Είναι αυτοί που τους λέγανε ράμπο της υγείας, οι οποίοι καταργήθηκαν το 2019. Εμείς έχουμε στείλει στην Εθνική Αρχή Διαφάνειας που αφορούσε κάποια θέματα που έγιναν την περίοδο της πανδημίας κι ακόμα δεν έχουμε πάρει βέβαια απάντηση. Δεν αρκούν οι έλεγχοι. Ο έλεγχος είναι στιγμιαίος, αυτό που χρειάζεται είναι οι πολίτες με τους γιατρούς να είναι σε επικοινωνία και να μαθαίνουν τι πρέπει να κάνουν και πριν δοκιμάσουν μία θεραπεία να ρωτούν πρώτα τον γιατρό που εμπιστεύονται. Τα άλλα τώρα κέντρα, τα Ινστιτούτα Αισθητικής, τα αδειοδοτεί η Διεύθυνση Υγείας Πρόνοιας και κάποια άλλα ο Δήμος. Να απευθύνονται εκεί, στα οποία αυτοί που θέλουν να κάνουν κάτι περισσότερο και όχι να φτιάξουν τα νύχια τους ας πούμε, μπορούν να τους πληροφορήσουν για το τι έχει αδειοδοτηθεί ο κάθε χώρος.»
Πρέπει να αλλάξει η νομοθεσία;
«Εννοείται ότι πρέπει να αλλάξει και όσον αφορά την ιατρική διαφήμιση πρέπει να γίνει ένας εκσυγχρονισμός του κώδικα ιατρικής δεοντολογίας, γιατί προφανώς είναι πλέον αναχρονιστικός και ξεπερασμένος. Για εμάς μπορεί να δημιουργηθεί και μια εθνική αρχή ιατρικής επικοινωνίας και διαφήμισης, επίσης μπορεί να δημιουργηθεί ένα παρατηρητήριο νέων θεραπειών και ο ίδιος ο Υπουργός εξήγγειλε ότι θα συγκροτηθεί μια νομοπαρασκευαστική επιτροπή από εξειδικευμένους γιατρούς και νομικούς για τη δημιουργία ενός συγκροτημένου θεσμικού πλαισίου, για το πως οι καινούριες θεραπείες και τα κέντρα μακροβιότητας αναζωογόνησης και λοιπά στην Ελλάδα οφείλουν να λειτουργούν.»
Η υπόθεση του θανάτου του Γιώργου Μαζωνάκη, όπως την παρακολουθήσατε από τα ρεπορτάζ, τι εντύπωση σας προκάλεσε;
«Η εντύπωση είναι οδυνηρή, δεν μπορώ να φανταστώ πως ένας άνθρωπος έχει εκθέσει σε τέτοιο κίνδυνο τη ζωή ενός άλλου ανθρώπου και ειδικά όταν είναι γιατρός. Αυτό με ξεπερνά. Αυτό θα την κρίνει η ελληνική δικαιοσύνη, δεν είναι δική μου αρμοδιότητα, αλλά εγώ σαν πολίτης και γιατρός είμαι βαθύτατα λυπημένη και οργισμένη. Μπαίνει και ένα άλλο θέμα, μπαίνει και η εκπαίδευση κάθε επαγγελματία υγείας σε πρώτες βοήθειες. Δεν είναι δεδομένο, ξέρετε. Εδώ βέβαια έχουμε, μια συμπεριφορά παραβατική από άλλες απόψεις, αλλά ένα σοβαρό θέμα που ανακύπτει από αυτή την υπόθεση είναι ότι ο καθένας πρέπει να γνωρίζει πρώτες βοήθειες και γι' αυτό το λόγο ο Ιατρικός Σύλλογος είναι πάρα πολύ ευαισθητοποιημένος και εδώ. Επί τέσσερα χρόνια, γίνονται μαθήματα πρώτων βοηθειών από τους παιδιάτρους μας, από την κυρία Πελαγία Νεονάκη, η οποία είναι πιστοποιημένη στις πρώτες βοήθειες και έχει εκπαιδεύσει γονείς παιδιών που πάνε τα παιδιά τους σε παιδικούς, φοιτητές στο Πανεπιστήμιο, έχει εκπαιδεύσει δασκάλους σχολείων για πρώτες βοήθειες σε μικρά παιδιά. Επίσης ο Ιατρικός Σύλλογος, με υπεύθυνο τον κύριο Στεφανάκη, που είχε ξεκινήσει την δράση αυτή από το 2019 και σταμάτησε λόγω της πανδημίας, έχουμε σκοπό και την προηγούμενη χρονιά το καταφέραμε, να εκπαιδεύσουμε τους μαθητές της πρώτης λυκείου όλων των σχολείων, γιατί θέλουμε να δημιουργήσουμε υπεύθυνους πολίτες και να περάσουμε ένα μήνυμα σε όλα τα παιδιά ότι είμαστε κοντά τους, ότι τα νοιαζόμαστε. Θέλουμε μια κοινωνία υπεύθυνων πολιτών.»
