Ομόφωνα ενέκρινε την περασμένη Δευτέρα η Δημοτική Επιτροπή Ρεθύμνου την οριστική μελέτη για το νέο Αρχαιολογικό Μουσείο της πόλης, ανοίγοντας ουσιαστικά τον δρόμο για την προώθηση των επόμενων διαδικασιών. Η απόφαση αποτελεί σημαντικό σταθμό στην πορεία του έργου, καθώς δημιουργεί τις προϋποθέσεις για να περάσει στην επόμενη φάση και να προχωρήσουν οι απαιτούμενες ενέργειες για την υλοποίησή του.
Η προμελέτη και η ολοκληρωμένη αρχιτεκτονική μελέτη του νέου μουσείου έχουν χρηματοδοτηθεί με 3 εκατ. ευρώ από την Περιφέρεια Κρήτης και εγκρίθηκαν επίσημα τον Φεβρουάριο του 2026.
Το νέο μουσείο προβλέπεται να κατασκευαστεί σε οικόπεδο συνολικής έκτασης 5.912,14 τετραγωνικών μέτρων, στον χώρο όπου βρισκόταν το παλιό ΚΤΕΛ. Με την έγκριση της οριστικής μελέτης, το έργο περνά ένα ακόμη κρίσιμο στάδιο, με επόμενο βήμα την έκδοση της οικοδομικής άδειας από την Πολεοδομία Ρεθύμνου. Όπως αναφέρθηκε κατά τη συνεδρίαση της Δημοτικής Επιτροπής, δεν αναμένεται να υπάρξει καθυστέρηση στη συγκεκριμένη διαδικασία.
Την ίδια ώρα, σημαντικό ζητούμενο παραμένει η ένταξη του έργου στο νέο Περιφερειακό Πρόγραμμα «Κρήτη» 2021-2027, προκειμένου να εξασφαλιστεί η απαιτούμενη χρηματοδότηση για την κατασκευή του.
Κατά την παρουσίαση της συνοπτικής μελέτης στη Δημοτική Επιτροπή, η οποία συνεδρίασε υπό την προεδρία του αντιδημάρχου Στέλιου Σπανουδάκη, έγινε ιδιαίτερη αναφορά στη φιλοσοφία του αρχιτεκτονικού σχεδιασμού. Βασική επιδίωξη είναι η σαφής διάκριση ανάμεσα στους χώρους που προορίζονται για τις εκθέσεις και σε εκείνους που σχετίζονται με την κοινωνική συμμετοχή και τις παράλληλες δραστηριότητες του μουσείου.
Όπως εξήγησε ο προϊστάμενος του Τμήματος Μελετών της Τεχνικής Υπηρεσίας του Δήμου Ρεθύμνης, Γιώργος Πετρουλάκης, ο σχεδιασμός βασίστηκε σε αρχές αστικού σχεδιασμού, με προτεραιότητα τη δημιουργία ενός χώρου φιλικού προς το κοινό και αρμονικά ενταγμένου στο τοπίο. Στόχος είναι το κτίριο να βρίσκεται σε φυσική συνέχεια με την παραλία, τους υπαίθριους χώρους και τον ευρύτερο αστικό ιστό.
Ιδιαίτερη σημασία δίνεται και στη σύνδεση του παραλιακού μετώπου με την Παλιά Πόλη. Η σύνδεση αυτή θα επιτυγχάνεται μέσα από την απρόσκοπτη διέλευση των πεζών κάτω από τον όγκο του κτιρίου, δημιουργώντας έναν ανοιχτό διάδρομο επικοινωνίας ανάμεσα στις δύο πλευρές της πόλης.
Από την αρχική προμελέτη μέχρι την οριστική μελέτη, ο σχεδιασμός χρειάστηκε να ανταποκριθεί σε μια σειρά από τεχνικές, λειτουργικές και πολεοδομικές απαιτήσεις. Μία από τις βασικές προϋποθέσεις που τέθηκαν από τον Δήμο Ρεθύμνης ήταν η πρόβλεψη υπόγειου χώρου στάθμευσης, ώστε το νέο μουσείο να καλύπτει και τις ανάγκες στάθμευσης που προκύπτουν από τη λειτουργία του.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στη Δημοτική Επιτροπή, η οριστική μελέτη περιλαμβάνει σειρά παρεμβάσεων με στόχο την τεχνοοικονομική βελτιστοποίηση του έργου. Σε σχέση με την προμελέτη, η συνολική επιφάνεια του κτιρίου μειώνεται κατά 1.180 τετραγωνικά μέτρα.
Το παραχωρηθέν γήπεδο έχει συνολική επιφάνεια 5.912,14 τετραγωνικών μέτρων. Η κάλυψη του κτιρίου ανέρχεται σε 3.193,04 τετραγωνικά μέτρα, έναντι επιτρεπόμενης κάλυψης 4.138,50 τετραγωνικών μέτρων, ενώ η δόμηση φτάνει τα 6.248,43 τετραγωνικά μέτρα, όταν η επιτρεπόμενη δόμηση ανέρχεται σε 7.094,57 τετραγωνικά μέτρα.
Ο προεκτιμώμενος προϋπολογισμός του έργου ανέρχεται σε 29 εκατ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ.
Στο πλαίσιο της οριστικής μελέτης έγινε παράλληλα προσπάθεια βελτίωσης της λειτουργικής οργάνωσης του μουσείου, με περιορισμό της επιφάνειας της ανωδομής, ενώ αντίστοιχη βελτιστοποίηση πραγματοποιήθηκε στον σχεδιασμό και στο μέγεθος του υπογείου. Προχώρησε επίσης λεπτομερέστερη γεωτεχνική έρευνα, ενώ ενισχύθηκε ο βιοκλιματικός και περιβαλλοντικός σχεδιασμός του κτιρίου.
Σημαντική παράμετρος αποτελεί η πλήρης εξυπηρέτηση των ατόμων με αναπηρία, αλλά και η συμμόρφωση με το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο για τις απαιτήσεις στάθμευσης. Συνολικά προβλέπονται θέσεις για 94 οχήματα.
Οι συγκεκριμένες επιλογές διαμορφώθηκαν μέσα από συνεργασία του Δήμου Ρεθύμνης και της ΥΔΟΜ Ρεθύμνου, λαμβάνοντας υπόψη το θεσμικό πλαίσιο που ισχύει στην περιοχή και τους περιορισμούς που αυτό επιβάλλει στον σχεδιασμό. Παράλληλα, αξιοποιήθηκαν στοιχεία και παρατηρήσεις από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Ρεθύμνου, τους μελετητές της μουσειολογικής μελέτης και το Υπουργείο Πολιτισμού, τα οποία ενσωματώθηκαν στην τελική διαμόρφωση της μελέτης.
Συνεργασία υπήρξε επίσης με τον ΔΕΔΔΗΕ, με αντικείμενο τη βελτιστοποίηση του ενσωματωμένου υποσταθμού του κτιρίου.
Η λειτουργική οργάνωση του νέου μουσείου αναπτύσσεται σε τρία βασικά επίπεδα, με διακριτούς χώρους για την υποδοχή των επισκεπτών, τις εκθέσεις, την αποθήκευση των συλλογών και την υποστήριξη της λειτουργίας του κτιρίου.
Στο ισόγειο βρίσκεται ο βασικός χώρος υποδοχής του κοινού. Κεντρικό ρόλο έχει το φουαγιέ, το οποίο θα λειτουργεί ως σημείο ενημέρωσης αλλά και ανάπαυσης των επισκεπτών. Από το ίδιο επίπεδο θα γίνεται η πρόσβαση προς τη μόνιμη έκθεση, ενώ κοντά στην κεντρική είσοδο προβλέπονται το πωλητήριο και οι βοηθητικοί χώροι.
Στην ίδια στάθμη προβλέπεται και η λειτουργία του Café, το οποίο θα μπορεί να λειτουργεί ανεξάρτητα από το ωράριο του μουσείου. Ο χώρος του θα περιλαμβάνει κλειστό, ημιυπαίθριο και υπαίθριο τμήμα.
Στο ισόγειο εντάσσονται ακόμη η βιβλιοθήκη, αίθουσες πολλαπλών χρήσεων, εργαστήρια και χώροι συντήρησης, καθώς και οι αποθήκες των αρχαιοτήτων. Με αυτόν τον τρόπο συγκεντρώνονται οι βασικές υποδομές που απαιτούνται για τη διαχείριση, συντήρηση και προστασία των συλλογών.
Ο πρώτος όροφος αποτελεί τον κύριο χώρο ανάπτυξης της μόνιμης έκθεσης και φιλοξενεί παράλληλα την αίθουσα περιοδικών εκθέσεων. Η συγκεκριμένη αίθουσα βρίσκεται σε άμεση σχέση τόσο με τη μόνιμη έκθεση όσο και με το φουαγιέ της αίθουσας πολλαπλών χρήσεων, ενώ προβλέπεται η δυνατότητα ενοποίησης των χώρων.
Η αίθουσα πολλαπλών χρήσεων έχει σχεδιαστεί με θέα προς τη Φορτέτσα και τη θάλασσα, ενώ διαθέτει και μεγάλο εξώστη. Στον ίδιο όροφο χωροθετούνται επίσης οι χώροι της διεύθυνσης, της γραμματείας, του αρχείου, του λογιστηρίου και οι υπόλοιπες συναφείς υπηρεσίες.
Στο υπόγειο προβλέπονται οι χώροι στάθμευσης, οι αποθήκες υλικού και καταστήματος, καθώς και επιπλέον χώροι αποθήκευσης και τεχνικής υποστήριξης. Στην ίδια στάθμη βρίσκονται εγκαταστάσεις όπως το αντλιοστάσιο και οι δεξαμενές.
Η διάταξη του υπογείου έχει σχεδιαστεί έτσι ώστε να διευκολύνει την καθημερινή λειτουργία του κτιρίου, με οργανωμένες προσβάσεις στις αποθήκες και δυνατότητα κίνησης οχημάτων για τη μεταφορά και διαχείριση των αρχαιολογικών συλλογών και του απαραίτητου εξοπλισμού.
Στην κατώτερη στάθμη, στο επίπεδο των παταριών, συνεχίζεται η ανάπτυξη αποθηκευτικών χώρων, οι οποίοι προορίζονται κυρίως για τη φύλαξη αρχαιοτήτων και την υποστήριξη των λειτουργικών αναγκών του μουσείου.
Στα δώματα του κτιρίου προβλέπεται η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών συστημάτων και αντλιών θερμότητας, με στόχο την εξασφάλιση σε σημαντικό βαθμό της ενεργειακής αυτονομίας του νέου μουσείου.
Η συνολική κατακόρυφη διάταξη έχει ως βασικό στόχο να διαχωρίζει με σαφήνεια τις λειτουργίες που αφορούν το κοινό από τις υπηρεσιακές και τεχνικές ανάγκες. Με αυτόν τον τρόπο επιδιώκεται η δημιουργία ενός σύγχρονου μουσείου, όπου η εμπειρία του επισκέπτη θα συνδυάζεται με τις αυξημένες απαιτήσεις για τη φύλαξη, τη συντήρηση, την τεκμηρίωση και την ασφαλή διαχείριση των αρχαιολογικών συλλογών.
