Σημαντικές αντιδράσεις προκαλεί η διαδικασία των απαλλοτριώσεων για την κατασκευή του νέου Βόρειου Οδικού Άξονα Κρήτης, με ιδιοκτήτες και φορείς να εκφράζουν έντονες ενστάσεις τόσο για τη χάραξη όσο και για το ύψος των αποζημιώσεων. Το θέμα απασχόλησε και τη Δικαιοσύνη, καθώς προχωρά η διαδικασία για την υλοποίηση του μεγάλου οδικού έργου.
Στο Μονομελές Εφετείο Χανίων συζητήθηκαν την περασμένη Τρίτη πέντε από τις έξι αιτήσεις του Δημοσίου που αφορούν αναγκαστικές απαλλοτριώσεις εκτάσεων σε Ρέθυμνο και Χανιά. Η υπόθεση που σχετίζεται με την περιοχή των Σισσών αναβλήθηκε και θα εξεταστεί στις 2 Ιουνίου. Σύμφωνα με νομικούς κύκλους, η νέα χάραξη επηρεάζει περίπου χίλιους ιδιοκτήτες, γεγονός που εξηγεί και την ένταση των αντιδράσεων.
Στο Ρέθυμνο, οι ενστάσεις επικεντρώνονται κυρίως στη διαδρομή του έργου, με κατοίκους να ζητούν αλλαγές ιδιαίτερα στην περιοχή από την πόλη έως το Πάνορμο. Αντίστοιχα, στον Αποκόρωνα το βασικό ζήτημα αφορά τις αποζημιώσεις, οι οποίες χαρακτηρίζονται χαμηλές σε σχέση με τις πραγματικές αξίες των ακινήτων.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση κατοίκων που βλέπουν τις περιουσίες τους να απαλλοτριώνονται χωρίς, όπως υποστηρίζουν, επαρκή αποζημίωση.
Ιδιοκτήτρια από τον Μαρουλά Ρεθύμνου περιέγραψε ότι χάνει την κατοικία της και το μοναδικό περιουσιακό στοιχείο της οικογένειάς της, επισημαίνοντας πως τα ποσά που προβλέπονται υπολείπονται σημαντικά της εμπορικής αξίας. «Μας δίνουν 1460 ευρώ το τ.μ. κατοικίας, τη στιγμή που η εμπορική αξία κυμαίνεται από 2500 μέχρι 3000, ακόμα και 4000 το τμ.» Στη συνέχεια ανέφερε, ότι η απώλεια δεν περιορίζεται στο κτίσμα αλλά επεκτείνεται και στους διαμορφωμένους εξωτερικούς χώρους, γεγονός που καθιστά δύσκολη την αποκατάσταση της καθημερινότητάς της.
Αντίστοιχες είναι οι καταγγελίες και άλλων κατοίκων, οι οποίοι κάνουν λόγο για αιφνιδιασμό, καθώς ενημερώθηκαν λίγες ημέρες πριν από τη δικαστική διαδικασία. Παράλληλα, εκφράζουν τη διαφωνία τους με τη χάραξη, τονίζοντας ότι πρέπει να αποφευχθούν οι εκτεταμένες απαλλοτριώσεις και η καταστροφή κατοικιών.
Έντονη είναι και η παρέμβαση τοπικών φορέων. Εκπρόσωποι της αυτοδιοίκησης και συλλογικών οργάνων κάνουν λόγο για σοβαρές επιπτώσεις στο ανατολικό μέτωπο του Ρεθύμνου, το οποίο χαρακτηρίζουν βασικό πυλώνα της τοπικής οικονομίας. Σύμφωνα με τις επισημάνσεις τους, η νέα χάραξη επηρεάζει κατοικίες, τουριστικές εγκαταστάσεις και καλλιεργήσιμες εκτάσεις υψηλής παραγωγικότητας, ενώ εγείρονται και ζητήματα περιβαλλοντικής επιβάρυνσης.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στη συγκέντρωση πολλαπλών οδικών αξόνων σε μικρή απόσταση, γεγονός που, όπως υποστηρίζεται, αλλοιώνει τον χαρακτήρα της περιοχής και περιορίζει τις αναπτυξιακές της δυνατότητες. Για τον λόγο αυτό διατυπώνεται αίτημα για επανεξέταση της χάραξης και αναζήτηση εναλλακτικών λύσεων, ακόμη και μέσω νότιας παράκαμψης που θα απομακρύνει το έργο από ανεπτυγμένους οικισμούς.
Την ίδια στιγμή, κάτοικοι των περιοχών που επηρεάζονται προχωρούν στη συγκρότηση συλλογικών σχημάτων προκειμένου να συντονίσουν τις αντιδράσεις τους. Όπως τονίζουν, το ζήτημα δεν αφορά μόνο τις οικονομικές αποζημιώσεις αλλά τη συνολική αλλαγή που επιφέρει το έργο στον τόπο, στην παραγωγική δραστηριότητα και στο φυσικό περιβάλλον.
ΜΙΑ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΥΣΑ ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΘΟΔΩΡΗ ΝΙΝΟ
Τη δημιουργία ενός ειδικού μηχανισμού, που θα λειτουργεί υπό την εποπτεία του Τεχνικού Επιμελητηρίου, προτείνει ο πολιτικός μηχανικός και πρόεδρος του Οργανισμού Ανάπτυξης Κρήτης Θοδωρής Νίνος, με στόχο να προωθηθούν άμεσα στοχευμένες διορθωτικές παρεμβάσεις στο έργο του ΒΟΑΚ, με γνώμονα την κοινωνική δικαιοσύνη.
Ο ίδιος εισηγείται τη συγκρότηση ενός οργανωμένου τεχνικού συστήματος συλλογής και επεξεργασίας δεδομένων, στο οποίο θα καταγράφονται παρατηρήσεις, ενστάσεις και προτάσεις που αφορούν επιμέρους τροποποιήσεις στον σχεδιασμό του τμήματος Κίσσαμος Χανίων έως Χερσόνησος. Όπως επισημαίνει, η πρωτοβουλία αυτή θα πρέπει να προχωρήσει άμεσα και με θεσμική κατοχύρωση, υπό την αιγίδα του Τεχνικού Επιμελητηρίου, το οποίο θα αναλάβει να αξιολογεί και να ιεραρχεί τα αιτήματα. Στη διαδικασία θα μπορούν να συμμετέχουν όλοι οι εμπλεκόμενοι, από δήμους και τοπικούς φορείς έως μηχανικούς και πολίτες.
Ακολουθεί η επιστολή-πρόταση του Θοδωρή Νίνου στο ΤΕΕ/ΤΔΚ και στο ΤΕΕ/ΤΑΚ
«Θέμα: Δημιουργία θεσμικού κόμβου συγκέντρωσης τεχνικών παρατηρήσεων και μεμονωμένων διορθωτικών παρεμβάσεων για τον ΒΟΑΚ
Προς:
Τον Πρόεδρο του ΤΕΕ/Τμήμα Δυτικής Κρήτης
Τον Πρόεδρο του ΤΕΕ/Τμήμα Ανατολικής Κρήτης
Κοινοποίηση:
Πρόεδρο Νομαρχιακής Επιτροπής ΤΕΕ Ρεθύμνου
Αξιότιμοι κύριοι και Κα Πρόεδροι,
Ο Βόρειος Οδικός Άξονας Κρήτης αποτελεί το σημαντικότερο εν εξελίξει έργο υποδομής για το νησί μας, με καθοριστική σημασία για την οδική ασφάλεια, την αναπτυξιακή συνοχή, την προσβασιμότητα και τη συνολική λειτουργία της Κρήτης τις επόμενες δεκαετίες.
Στο πλαίσιο αυτό, και με απόλυτο σεβασμό στον θεσμικό ρόλο του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, της παραχωρησιούχου εταιρείας, των μελετητών και όλων των εμπλεκόμενων φορέων, θεωρώ ιδιαίτερα χρήσιμη τη συγκρότηση ενός οργανωμένου τεχνικού κόμβου συγκέντρωσης παρατηρήσεων και μεμονωμένων αναγκαίων διορθωτικών παρεμβάσεων, που αφορούν κυρίως ζητήματα οριζοντιογραφίας, μηκοτομής, προσβάσεων, τοπικών συνδέσεων, παράπλευρου δικτύου και λειτουργικής ένταξης του έργου στις ανάγκες των τοπικών κοινωνιών.
Η πρόταση αυτή δεν αποσκοπεί σε επανασχεδιασμό του έργου ούτε σε δημιουργία διαδικαστικών καθυστερήσεων. Αντιθέτως, στοχεύει στη θεσμικά οργανωμένη, τεχνικά τεκμηριωμένη και έγκαιρη συγκέντρωση επιμέρους ζητημάτων, ώστε όσα εξ αυτών είναι εφικτό να αξιολογηθούν και να ενσωματωθούν κατά το στάδιο σύνταξης και οριστικοποίησης των σχετικών μελετών, χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης του έργου.
Είναι γνωστό ότι σε ένα έργο τόσο μεγάλης κλίμακας, με έντονη γεωμορφολογική, κυκλοφοριακή, περιβαλλοντική και κοινωνική πολυπλοκότητα, ανακύπτουν επιμέρους τεχνικά ζητήματα τα οποία πολλές φορές γίνονται εγκαίρως αντιληπτά από τους τοπικούς μηχανικούς, τους Ο.Τ.Α, τους πολίτες και τους παραγωγικούς φορείς. Η έγκαιρη και οργανωμένη επικοινωνία αυτών των θεμάτων μπορεί να λειτουργήσει υποβοηθητικά και όχι ανασταλτικά για το έργο.
Προς την κατεύθυνση αυτή, προτείνεται τα δύο Τμήματα του ΤΕΕ στην Κρήτη, σε συνεργασία με την Νομαρχιακή Επιτροπή Ρεθύμνου , να αναλάβουν τη δημιουργία ενός κοινού μηχανισμού καταγραφής και τεχνικής προαξιολόγησης των παρατηρήσεων που θα υποβάλλονται από μηχανικούς, Δήμους, τοπικούς φορείς και πολίτες.
Ο κόμβος αυτός θα μπορούσε να λειτουργήσει με συγκεκριμένη και διαφανή διαδικασία, ενδεικτικά δε ως κάτωθι:
- Υποβολή τεχνικών παρατηρήσεων με σαφή γεωγραφικό προσδιορισμό, τεχνική περιγραφή και, όπου είναι δυνατόν, συνοδευτικό σκαρίφημα ή απόσπασμα σχεδίου.
- Κατηγοριοποίηση των ζητημάτων ανά ενότητα, όπως οριζοντιογραφία, μηκοτομή, κόμβοι, παράπλευρο οδικό δίκτυο, τοπικές προσβάσεις, απορροές, τεχνικά έργα, ασφάλεια κυκλοφορίας και λειτουργική σύνδεση με υφιστάμενες χρήσεις.
- Πρώτη τεχνική αξιολόγηση από ομάδα μηχανικών του ΤΕΕ, ώστε να διαχωρίζονται οι τεκμηριωμένες και ώριμες παρατηρήσεις από γενικότερες διαμαρτυρίες ή αιτήματα που δεν έχουν τεχνική βάση.
- Σύνταξη συγκεντρωτικού τεχνικού υπομνήματος ανά γεωγραφική ενότητα ή τμήμα του έργου.
- Θεσμική διαβίβαση του υπομνήματος στο Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών, στην παραχωρησιούχο εταιρεία και στους αρμόδιους μελετητές, με ρητή επισήμανση ότι οι παρεμβάσεις προτείνονται μόνο στον βαθμό που μπορούν να αξιολογηθούν χωρίς επιβάρυνση του βασικού χρονοδιαγράμματος.
Με τον τρόπο αυτό, δημιουργείται ένας αξιόπιστος δίαυλος επικοινωνίας ανάμεσα στην τεχνική κοινότητα, την τοπική κοινωνία και τους αρμόδιους φορείς υλοποίησης του έργου. Παράλληλα, αποφεύγεται η αποσπασματική, άτυπη και συχνά μη τεκμηριωμένη διακίνηση αιτημάτων, η οποία μπορεί να προκαλεί σύγχυση ή καθυστερήσεις.
Θεωρώ ότι η τεχνική ωριμότητα, η θεσμική συνεργασία και η κοινωνική αποδοχή αποτελούν κρίσιμες προϋποθέσεις για την επιτυχή υλοποίηση ενός τόσο εμβληματικού έργου. Η ύπαρξη ενός οργανωμένου κόμβου συγκέντρωσης και προώθησης τεχνικά τεκμηριωμένων παρατηρήσεων μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά τόσο στη βελτίωση επιμέρους λειτουργικών χαρακτηριστικών του ΒΟΑΚ όσο και στη διασφάλιση της ομαλής εξέλιξης του έργου.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η δυνατότητα των πολιτών και των τοπικών κοινωνιών να γνωρίζουν ότι υπάρχει ένας θεσμικός και τεχνικά υπεύθυνος τρόπος διατύπωσης των ζητημάτων που τους απασχολούν. Αυτό ενισχύει την εμπιστοσύνη, περιορίζει τις εντάσεις και επιτρέπει την έγκαιρη αντιμετώπιση θεμάτων που, εφόσον τεθούν καθυστερημένα, ενδέχεται να είναι δυσκολότερο ή και αδύνατο να επιλυθούν.
Κατόπιν των ανωτέρω, παρακαλώ να εξετάσετε τη δυνατότητα ανάληψης σχετικής πρωτοβουλίας από τα Τμήματα του ΤΕΕ στην Κρήτη, με τη συμμετοχή και της Νομαρχιακής Επιτροπής Ρεθύμνου, ώστε να διαμορφωθεί άμεσα ένα πρακτικό, σύντομο και αποτελεσματικό πλαίσιο συγκέντρωσης, αξιολόγησης και θεσμικής προώθησης των σχετικών παρατηρήσεων.
Με εκτίμηση, Θεόδωρος Νίνος Πολιτικός Μηχανικός»
