Στις 12 Απριλίου του 1986, μέλη της ακαδημαϊκής κοινότητας του Πανεπιστημίου Κρήτης και του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ) μαζί με πλήθος κόσμου και επισήμους από το Ηράκλειο βρέθηκαν σε μια κορυφή του Ψηλορείτη, 20 χιλιόμετρα από τον ιστορικό δήμο Ανωγείων, για να γιορτάσουν ένα μοναδικό γεγονός. Τα εγκαίνια του Αστεροσκοπείου Σκίνακα και τη λειτουργία του πρώτου τηλεσκοπίου του με κάτοπτρο διαμέτρου 30 εκατοστών.
Ο ενθουσιασμός ήταν μεγάλος καθώς το ακαδημαϊκό οικοσύστημα του ΙΤΕ και του Πανεπιστημίου Κρήτης γινόταν το πρώτο στην Ελλάδα που αποκτούσε ένα ερευνητικό αστεροσκοπείο στο οποίο θα μπορούσε συγχρόνως να εκπαιδεύει με τον καλύτερο δυνατό τρόπο τους φοιτητές του. Επιπλέον, ο κομήτης του Χάλεϊ, πιστός στο ραντεβού του με τη Γη, γινόταν ορατός και πάλι μετά από 76 χρόνια και θα μπορούσαν όλοι να τον θαυμάσουν μέσα από το νέο τηλεσκόπιο.
Στα 35 χρόνια που πέρασαν το Αστεροσκοπείο Σκίνακα απέκτησε ένα μεγαλύτερο τηλεσκόπιο με διάμετρο 1,3μ. καθώς και πληθώρα από ερευνητικά όργανα τελευταίας τεχνολογίας. Αυτά, μαζί με ικανούς αστροφυσικούς που τα χρησιμοποιούσαν στην έρευνά τους, το εδραίωσαν ως το πλέον παραγωγικό αστεροσκοπείο της χώρας μας.
Μέχρι σήμερα, οι παρατηρήσεις από το Σκίνακα έχουν οδηγήσει σε 247 εργασίες σε ερευνητικά περιοδικά με κριτές οι οποίες έχουν λάβει περισσότερες από 6000 αναφορές. Δεκάδες φοιτητές από το Πανεπιστήμιο Κρήτης, και όχι μόνο, έχουν εκπαιδευτεί στις εγκαταστάσεις του, ενώ 15 διδακτορικές διατριβές έχουν εκπονηθεί χρησιμοποιώντας δεδομένα από τα τηλεσκόπιά του.
Κάθε καλοκαίρι, στις τακτικές ανοικτές βραδιές, εκατοντάδες συμπολίτες μας αλλά και επισκέπτες της Κρήτης, έχουν τη μοναδική ευκαιρία να θαυμάσουν τον υπέροχο νυχτερινό ουρανό από υψόμετρο 1.750μ. και να παρατηρήσουν με τα ίδια τους τα μάτια μέσα από το τηλεσκόπιο των 1,3μ. αστέρια και νεφελώματα που βρίσκονται χιλιάδες έτη φωτός μακριά μας.
Στις 12 Απριλίου 2021, γιορτάσαμε την «ενηλικίωση» του Αστεροσκοπείου Σκίνακα και προσβλέπουμε με ενθουσιασμό στις νέες προοπτικές που ανοίγονται μπροστά μας. Η ίδρυση από την πολιτεία του Ινστιτούτου Αστροφυσικής στο ΙΤΕ πριν από τρία χρόνια έχει δώσει μία νέα δυναμική στο Αστεροσκοπείο. Με τη συνεχή στήριξη του Πανεπιστημίου Κρήτης, του ΙΤΕ, του Δήμου Ανωγείων και της Περιφέρειας Κρήτης, οι εγκαταστάσεις του μέσα στα επόμενα δύο έτη θα έχουν αναβαθμιστεί σημαντικά. Οι εργασίες για καλύτερη πρόσβαση και ένα νέο θόλο στο Αστεροσκοπείο έχουν ήδη ξεκινήσει και πολύ πιθανόν να έχουμε σύντομα και ένα νέο μεγαλύτερο τηλεσκόπιο καθώς και ένα νέο κτίριο/ πολυχώρο για την υποδοχή των επισκεπτών και την οργάνωση εκδηλώσεων.
Επιπλέον, το Αστεροσκοπείο Σκίνακα εκτός από τον εκπαιδευτικό και ερευνητικό του ρόλο , που ήδη επιτελεί με μεγάλη επιτυχία, αναμένεται να ξεκινήσει και μια Τρίτη δραστηριότητα, αυτή της παροχής υπηρεσιών προς την πολιτεία και τους ιδιώτες. Οι νέες δυνατότητες που προσφέρονται με τη συμμετοχή του σε θέματα τηλεπικοινωνιών μέσω της οπτικής σύνδεσης λέιζερ με τηλεπικοινωνιακούς δορυφόρους, καθώς και παρακολούθησης και ασφάλειας άλλων διαστημικών συσκευών σε τροχιά γύρω από τη Γη, δημιουργούν νέες ευκαιρίες απτής προσφοράς προς την κοινωνία και την οικονομία της Κρήτης αλλά και της χώρας μας γενικότερα.
Σίγουρα οι πρωτεργάτες που στήριξαν θεσμικά τη δημιουργία του Αστεροσκοπείου Σκίνακα, ο Καθηγητής και πρώτος Διευθυντής του Αστεροσκοπείου Γιάννης Παπαμαστοράκης, ο Διευθυντής του Ινστιτούτου Max Planck Εξωγήινης Φυσικής Καθηγητής Gerhard Haerendel, ο Πρόεδρος της Διοικούσας Επιτροπής του Πανεπιστημίου Κρήτης Καθηγητής Γρηγόρης Σηφάκης και ο Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του ΙΤΕ, Καθηγητής Ελευθέριος Οικονόμου, δικαιώνονται από το ερευνητικό και εκπαιδευτικό έργο της κοινής αυτής ερευνητικής υποδομής του Πανεπιστημίου Κρήτης και του ΙΤΕ.
Είμαστε όλοι αισιόδοξοι ότι με τη σκληρή δουλειά και τον ενθουσιασμό όλων όσων σχετίζονται με το Αστεροσκοπείο Σκίνακα, όταν ο κομήτης του Χάλεϊ μας επισκεφτεί ξανά σε 40 χρόνια, θα είμαστε όλοι ιδιαίτερα περήφανοι με όσα θα συνεχίζει να προσφέρει το Αστεροσκοπείο μας.
(ΠΗΓΗ: NEWS UOK/Περιοδική Έκδοση Πανεπιστημίου Κρήτης)
