Η σημαντική προσφορά της Μαρίας Τσιριμονάκη που με τη δράση και το ήθος της άφησε ανεξίτηλο το στίγμα της στη Ρεθεμνιώτικη κοινωνία, σε κάθε τομέα που υπηρέτησε, τονίστηκε κατά τη διάρκεια τιμητικής εκδήλωσης που πραγματοποιήθηκε την περασμένη Κυριακή 14 Ιανουαρίου που διοργάνωσε το Ιστορικό και Λαογραφικό Μουσείο Ρεθύμνου και ο Σύλλογος Κατοίκων της Παλιάς Πόλης υπό την αιγίδα της Ιεράς Μητρόπολης Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου, της Περιφερειακής Ενότητας Ρεθύμνης και του Δήμου Ρεθύμνης.
Κατάμεστη ήταν η αίθουσα στο Σπίτι του Πολιτισμού στην παλιά πόλη κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης που πραγματοποιήθηκε προς τιμήν της αείμνηστης Μαρίας Τσιριμονάκη, που έχει ταυτιστεί με την κοινωνική προσφορά και τον εθελοντισμό, τόσο μέσω της ΧΕΝ και του Λυκείου των Ελληνίδων που επί σειρά ετών υπηρέτησε, όσο και μέσα από το σημαντικό συγγραφικό της έργο που αφορά στην ιστορία του τόπου που τόσο αγάπησε.
Τον συντονισμό της εκδήλωσης ήταν ο κ. Χάρης Στρατιδάκης, ο οποίος επιμελήθηκε και την έκδοση «Κόσμημα πνευματικόν της Ρεθύμνης Μαρία Τσιριμονάκη (1925-2017)» που αποτέλεσε προσφορά του Μανόλη Χαλκιαδάκη και των «Ρεθεμνιώτικων Νέων».
Κατά τη διάρκεια της ομιλίας της, η πρόεδρος της ΧΕΝ Ρεθύμνου Χαρά Ζωνουδάκη, τόνισε ότι «Από την πρώτη στιγμή της ύπαρξής της, η ΧΕΝ Ρεθύμνου έχει συνδεθεί με τη Μαρία Τσιριμονάκη» και πρόσθεσε.«Όλα αυτά τα χρόνια η Μαρία Τσιριμονάκη εργάστηκε ως πραγματική εθελόντρια, χωρίς να επιδιώκει τίτλους και αξιώματα, αλλά και χωρίς να φοβάται την ευθύνη».
Στη συνέχεια η πρόεδρος του Λυκείου Ελληνίδων Φέφη Βαλαρή, μεταξύ άλλων υπογράμμισε: «Η Μαρία Χατζιδάκη-Τσιριμονάκη, η τέταρτη κατά σειράν πρόεδρος του Λυκείου των Ελληνίδων Ρεθύμνης (1963-1965), το υπηρέτησε με υποδειγματικό ζήλο, όραμα και έμπνευση, ανοίγοντας νέους δρόμους στην πορεία του».
Ο συνταξιούχος φιλόλογος θεολόγος Κωστής Ηλ. Παπαδάκης αφού αναφέρθηκε στην βαθειά εκτίμηση και φιλία που τον συνέδεε με την αείμνηστη Μαρία Τσιριμονάκη, αναφέρθηκε σε μια αυτοβιογραφία που του είχε εμπιστευθεί τονίζοντας: «Αυτοβιογραφείται, δηλαδή, η Μαρία Τσιριμονάκη μέσα από τη συνεργασία που είχε αναπτύξει κατά την πολύχρονη σωματειακή και κοινωνική δράση της με δυο στενές φίλες και συνεργάτιδες της, τις οποίες ιδιαίτερα εκτιμούσε και αγαπούσε και στις οποίες και αφιερώνει τις Αναμνήσεις της την Κατίνα Χαλκιαδάκη- Βιγδίνη και τη Φανή Παπαδουράκη».
Ο πρώην διευθυντής της βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου Κρήτης Μιχάλης Τζεκάκης μιλώντας για την τιμώμενη ανέφερε ότι η πλούσια εσωτερική της ζωή τη βοήθησε να μην κολλάει ποτέ σε ένα από τους πολλούς ρόλους που ανέλαβε… Δίδαξε πώς να αποχωρεί κανείς και να μην ταυτίζεται ισοβίως με ένα συγκεκριμένο έργο, προσθέτοντας ότι δεν είχε ανάγκη ούτε από αξιώματα και καρέκλες. «Έγραψε βιβλία, αλλά δεν έκανε το συγγραφέα. Είχε δυνατή σκέψη και έντονο κοινωνικό προβληματισμό, αλλά δεν έκανε τη διανοούμενη. Ασχολήθηκε με το Ρέθυμνο την ιστορία και τους ανθρώπους του, αλλά δεν πίστεψε πως είναι ρεθυμνιολόγος...»
Η Κατερίνα Τσακάλη-Δομαζάκη, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Ιστορικού και Λαογραφικού Μουσείου Ρεθύμνης αναφέρθηκε στο συγγραφικό λαογραφικό έργο της Μαρίας Τσιριμονάκη αλλά και την πολύτιμη προσφορά της στη λαογραφία της πόλης τονίζοντας ότι η σημαντική αυτή προσφορά συγκεντρώνεται συγγραφικά στα τρία βιβλία με τίτλο «Φυτικές βαφές από τους θησαυρούς της κρητικής γης», «Ο κρητικός κουσκουσές. Η σκουλάτη πατανία της Κρήτης», και «Τελειώματα...».
Ιδιαίτερη αναφορά στον αξιακό κόσμο της Μαρίας Τσιριμονάκη, έκανε ο Γενικός Γραμματέας του Ιστορικού Λαογραφικού Μουσείου Χάρης Στρατιδάκης, αναφέροντας ότι το διαμέτρημα της Μαρίας Τσιριμονάκη υπερβαίνει κατά πολύ το Ρέθυμνο και την Κρήτη ενώ μεταξύ άλλων πρόσθεσε: «Όσο θα περνά ο καιρός και η απόγνωση θα μετατρέπεται σε θλίψη, για την οικογένεια και για όλους μας, θα αποδεικνύεται όλο και περισσότερο αληθινό αυτό που έγραψε προφητικά πριν από 57 ολόκληρα χρόνια ένας άγνωστος συντάκτης στην εφημερίδα «Κρητική Επιθεώρησις», ότι δηλαδή η Μαρία Χατζηδάκη-Τσιριμονάκη είναι κόσμημα πνευματικόν της Ρεθύμνης».
Στο χαιρετισμό που απεύθυνε ο εκδότης της εφημερίδας «Ρεθεμνιώτικα Νέα» Μανώλης Χαλκιαδάκης υπογράμμισε: «Πορεύτηκε, ως ενεργή, δυνατή και συστηματική αναγνώστρια, βλέποντας διαρκώς την αναγνωστική σχέση ως σχέση διαλόγου του αναγνώστη με τον έσω του εαυτό αλλά και με τους άλλους γύρω του. Αυτήν τη σχέση τη διεκδίκησε με συνέπεια και συνέχεια, δίνοντάς της σχήματα και περιεχόμενα».
Λίγο πριν κλείσει η εκδήλωση η μουσικολόγος και καθηγήτρια μουσικής Ελευθερία Μιχάλα απέδωσε στο πιάνο το «Reproches d’amour (romance sans paroles)» του L. Schatz.
Η εκδήλωση έκλεισε με αντιφώνηση της οικογένειας Τσιριμονάκη, ενώ μετά το πέρας της, οι συμμετέχοντες έλαβαν το βιβλίο «Κόσμημα πνευματικόν της Ρεθύμνης. Μαρία Τσιριμονάκη (1925-2017)».
Μαρία Τσιριμονάκη
Η Μαρία Τσιριμονάκη γεννήθηκε στο Ρέθυμνο το 1925 από τον Αριστόδημο Χατζηδάκη και την Ελένη Τσιριντάνη. Ήταν το μικρότερο από τα τρία παιδιά της οικογένειας, που περιλάμβανε επίσης τον πρωτότοκο Λευτέρη (1917-2006) και τον δευτερότοκο Λεωνίδα Χατζηδάκη (1919-2014). Φοίτησε αρχικά στο ιδιωτικό σχολείο της Αμαλίας Μανουσάκη και στη συνέχεια στο 2ο Δημοτικό Σχολείο και στο εξατάξιο Γυμνάσιο Ρεθύμνης, από το οποίο αποφοίτησε το έτος 1943.
Συνέχισε τις σπουδές της στην Αθήνα στο Pierce College την περίοδο 1944-1947 και στο Πανεπιστήμιο του Μισισιπή (State University of Mississippi, Department of Social Studies), την περίοδο 1948-1949.
Επανερχόμενη στο Ρέθυμνο νυμφεύτηκε τον δικηγόρο Μανώλη Τσιριμονάκη (1913-1986) το έτος 1950. Παιδιά τους είναι κατά σειρά η Στέλλα (1951), η Ελένη (1952), ο Μαθιός (1956-2005) και η Αργυρή (1961).
Η Μαρία Τσιριμονάκη προσέφερε στο κοινωνικό σύνολο του Ρεθύμνου από πολλές θέσεις: ως μέλος του Δ.Σ. του τοπικού τμήματος του Σώματος Ελληνίδων Οδηγών, ως συνεργάτης της Κίνησης του Ελληνικού Φωτός από το 1958, ως αντιπρόεδρος αρχικά και ως πρόεδρος στη συνέχεια του Λυκείου Ελληνίδων Ρεθύμνης (1963-1967), ως ιδρύτρια του τοπικού τμήματος της Χ.Ε.Ν. το 1967, ως μέλος του Δ.Σ. της από το 1974 και ως υπεύθυνη των ομάδων βιβλίου από το 1986. Υπήρξε επίσης μέλος της Επιτροπής Απονομής των Βραβείων Ήθους, Αυτοθυσίας και Κοινωνικής Προσφοράς και συνέγραψε οκτώ συνολικά βιβλία, με θέματα την Κρήτη, τη λαϊκή χειροτεχνία, το Ρέθυμνο και τη θέση της γυναίκας. Η τριλογία της για την γενέθλια πόλη (Εν Ρεθύμνω, Ρεθεμνιώτες, Αυτοί που έφυγαν κι αυτοί που ήρθαν) θεωρείται μέχρι σήμερα ανυπέρβλητη και πολλές είναι οι πόλεις που ζηλεύουν το Ρέθυμνο που την διαθέτει.
Στη διάρκεια των εννέα δεκαετιών της ζωής της, η Μαρία Τσιριμονάκη έζησε αρκετές λύπες: τους θανάτους του γαμπρού της Χρήστου Μπάκα το 1993, του μοναχογιού της Ματθαίου το 2005 και του γαμπρού της Παντελή Δρανδάκη το 2011. Έζησε όμως και πολλές χαρές, μεταξύ των οποίων την απόκτηση 11 συνολικά εγγονών και 14 δισέγγονων.
Η προσφορά της στα κοινωνικά δρώμενα του Ρεθύμνου και στα γράμματά του υπήρξε τόση και τέτοια, που την κατατάσσει στις σημαντικότερες γυναικείες μορφές του στους τομείς αυτούς και δικαιολογεί τον χαρακτηρισμό της ως «Κόσμημα πνευματικόν της Ρεθύμνης»!
