- Αποκαταστάθηκε το παλιό κοινοτικό πλυσταριό στο Κρυονέρι Μυλοποτάμου
ΤΟΥ ΜΑΝΟΥΣΟΥ ΚΛΑΔΟΥ
Στην αποκατάσταση του Κοινοτικού Πλυσταριού του χωριού προχώρησε ο δραστήριος Πολιτιστικός Σύλλογος Κρυονερίου Μυλοποτάμου «Οι Ασσυρώτοι». Μια δημόσια υποδομή, απολύτως αναγκαία έως και τα μέσα του περασμένου αιώνα, σήμερα μπορεί, και όντως αποτελεί, ένα ωραίο, ιδιαίτερο και πολύ ενδιαφέρον μνημείο, καθώς παρουσιάζει μια ανθρώπινη δραστηριότητα που η τεχνολογία έχει αφήσει πίσω της για πάντα.
Το πλύσιμο των ρούχων δεν ήταν εύκολη υπόθεση τα χρόνια τα παλιά. Νερό δεν υπήρχε παντού και ούτε λόγος για σύστημα ύδρευσης όπως το γνωρίζουμε σήμερα. Η καθαριότητα ήταν όμως πάντα μια αναγκαιότητα, οπότε, ανάμεσα στις υποχρεώσεις των παλαιών κοινοτήτων και γενικότερα των οργανωμένων κοινωνιών, ήταν να εξασφαλίζουν χώρους κατάλληλους για τις νοικοκυρές, ώστε να μπορούν να πλύνουν τα ρούχα της οικογένειας.
Η επιλογή ήταν σχεδόν πάντα ο χώρος γύρω από την κοινοτική βρύση, από την οποία προμηθεύονταν το νερό τα νοικοκυριά. Κατασκευάζονταν κλειστοί χώροι ή και υπαίθριοι με γούρνες για το πλύσιμο των ρούχων και εστίες για το βράσιμο του νερού. Ήταν υποδομές απολύτως χρήσιμες και αναγκαίες. Εκεί ήταν το νερό, εκεί ήταν εύκολο να γίνει η μπουγάδα! Οι νοικοκυρές δεν είχαν το νερό και τις απαιτούμενες ευκολίες μέσα στο σπίτι τους. Έτσι πήγαιναν στο κοινοτικό πλυσταριό, το οποίο εκτός από χώρος δουλειάς, ήταν και χώρος κοινωνικών συναναστροφών μεταξύ των γυναικών ενός χωριού.
Τα πλυσταριά άρχισαν να εγκαταλείπονται σταδιακά, ανάλογα με το πότε κάθε χωριό αποκτούσε δίκτυο ύδρευσης, οπότε το νερό μπήκε στα σπίτια και κάθε ένα νοικοκυριό, διαμόρφωσε πια τη δική του οικιακή εγκατάσταση με γούρνες. Αρχικά πέτρινες, λαξευμένες σε μεγάλους ογκόλιθους ή όταν ήταν εφικτό από ειδικά επεξεργασμένο τσιμέντο με λεία επιφάνεια. Πολύ αργότερα ήρθαν και οι πλαστικές σκάφες. Τα πλυντήρια, όπως τα ξέρουμε σήμερα, άρχισαν να γίνονται γνωστά και απαραίτητα σε κάθε σπίτι από την δεκαετία του ’80 και εντεύθεν.
Στις περισσότερες των περιπτώσεων τα κοινοτικά πλυσταριά χρησιμοποιούνταν έως και την δεκαετία του ’60. Κάποια είχαν ήδη εγκαταλειφτεί από την δεκαετία του ’50. Αυτό είχε να κάνει, ανάλογα και με το χρόνο της εγκατάστασης της ύδρευσης και της παροχής ηλεκτρικού ρεύματος στις κατοικίες. Σε κάθε περίπτωση, εδώ και τουλάχιστον 60 χρόνια, αυτές οι κοινοτικές υποδομές, αποτελούν μακρινό παρελθόν και σε πολλές περιπτώσεις ανάλογα με τη θέση τους ή ξεχάστηκαν ή απομακρύνθηκαν για να κατασκευαστούν άλλες χρήσιμες στη θέση τους.
ΤΟ ΠΛΥΣΙΜΟ ΤΩΝ ΡΟΥΧΩΝ
Το πλύσιμο των ρούχων αποτελεί ακόμα ένα σημαντικό λαογραφικού ενδιαφέροντος θέμα. Τα χρόνια εκείνα, που πέρα του σαπουνιού, άλλο απορρυπαντικό δεν ήταν γνωστό, οι νοικοκυρές είχαν «σύμμαχο» τη στάχτη από τα τζάκια τους! Έβαζαν τα λερωμένα ρούχα μέσα με μεγάλα κοφίνια και πάνω από αυτά τοποθετούσαν μια λευκή μπόλια με κοσκινισμένη, καθαρή από κάρβουνα, στάχτη. Ακολουθούσε η ρίψη καυτού νερού πάνω από την μπόλια, οπότε η στάχτη διείσδυε στα λερωμένα ρούχα και λειτουργούσε ευεργετικά για την αντιμετώπιση των λεκέδων.
Στην συνέχεια οι νοικοκυρές μετέφεραν τα ρούχα σε πλύστρες με ζεστό νερό, τα έτριβαν με σαπούνι και τα κοπάνιζαν δυνατά με είναι ειδικά σκαλισμένο, βαρύ ξύλο, την «κοπανίστρα», δουλεύοντας σκληρά με τα χέρια τους για να καταφέρουν να τα λευκάνουν και να τα καθαρίσουν καλά. Ακολουθούσε το ξέπλυμα σε μπόλικο κρύο νερό και η μεταφορά τους στο σπίτι για να στεγνώσουν και να σιδερωθούν.
Δεν ήταν εύκολη δουλειά. Ακόμα και τα πρώτα χρόνια στα οικιακά πλυσταριά η διαδικασία αυτή συνεχίζονταν. Μετά τα μέσα της δεκαετίας του ’60 άρχισαν να χρησιμοποιούν διάφορες σκόνες πλυσίματος, οπότε εγκαταλείφθηκε η στάχτη. Ωστόσο, η δουλειά με το τρίψιμο στο χέρι και το «κοπάνισμα» ουσιαστικά πέρασε στη λήθη μετά την εξέλιξη στην σύσταση των απορρυπαντικών και ακολούθως την χρήση των ηλεκτρικών πλυντηρίων.
ΤΟ ΠΛΥΣΤΑΡΙΟ ΣΤΟ ΚΡΥΟΝΕΡΙ
Το πλυσταριό του Κρυονερίου είναι μια από τις χαρακτηριστικές περιπτώσεις κοινοτικών πλυσταριών. Κατασκευάστηκε σχετικά αργά, το 1949, και σύμφωνα με τους κατοίκους, αποτέλεσε βασική προεκλογική εξαγγελία του αείμνηστου κοινοτάρχη Κωνσταντίνου Σκουραδάκη, καθώς μέχρι τότε το χωριό δεν είχε αυτή την απολύτως απαραίτητη υποδομή. Το υποσχέθηκε, τον ψήφισαν και εξασφαλίζοντας χρήματα από την τότε Νομαρχία το κατασκεύασε και το εγκαινίασε το 1949. Μάλιστα εσωτερικά ήταν πλυσταριό και έξω είχε γούρνες χαμηλές για να πίνουν νερό τα κοπάδια των κατοίκων του χωριού. Δηλαδή, νερό και ευκολίες για όλες τις ανάγκες!
Η εξέλιξη, όπως ήταν φυσικό έφερε την εγκατάλειψη του αλλά ευτυχώς όχι την καταστροφή του, όπως συνέβη αλλού. Έτσι τους προηγούμενους μήνες με την βοήθεια του Δήμου Μυλοποτάμου ο Πολιτιστικός Σύλλογος του χωριού φρόντισε την ανακατασκευή του στην αρχική του μορφή, όπως τότε που χρησιμοποιούνταν παλιά.
Σήμερα, αποτελεί ένα επισκέψιμο χώρο, μουσειακής αξίας που αξίζει να επισκεφθείτε σε αυτό το πανέμορφο χωριό του μέσα Μυλοποτάμου με την πανοραμική θέα στα Ταλέα Όρη και τον Ψηλορείτη. Σε συνδυασμό με περπάτημα στην στράτα των Αγριδίων και επίσκεψη στην Μονή Χαλέπας, θα έχετε μια εξαιρετική εκδρομή!
