Με αφορμή το άρθρο του κ. Νικολάου Μαρκαντώνη της 26ης – 27ης Νοεμβρίου 2016 και την ημερίδα, που θα πραγματοποιηθεί τη Δευτέρα 19 Δεκεμβρίου 2016, θέλω να υπενθυμίσω τα παρακάτω:
Ο βαθύτατα καλλιεργημένος άνθρωπος, ποιητής, πεζογράφος, θεατρικός συγγραφέας, κριτικός, μεταφραστής, Καθηγητής της Ιστορίας της Τέχνης στη Σχολή Καλών Τεχνών επί τριάντα πέντε χρόνια, έχει τιμηθεί από τον Δήμο Ρεθύμνου και το Ρέθυμνο γενικά, αρκετές φορές, που όμως είναι λίγες σε σχέση με το πνευματικό του ανάστημα και την προσφορά του στο Ρέθυμνο.
Είναι, απ’ ό,τι ξέρω, ο μοναδικός που έχει ανακηρυχθεί «Άξιος της πόλεως Ρεθύμνης». Η ανακήρυξη έγινε στις 25 Αυγούστου 1966. Ήταν στις γιορτές για την Εκατονταετηρίδα της Αρκαδικής Εθελοθυσίας, τότε που ανέβηκε το θεατρικό του έργο «Το Ηφαίστειο» από το Εθνικό Θέατρο στη σημερινή Πλατεία Μικρασιατών.
Είχε οργανωθεί εορτασμός της τριακονταπενταετούς πνευματικής δράσεώς του από τον Δήμο Ρεθύμνης, ο οποίος τελέστηκε στις 22 Μαΐου 1960, «εν τω θεάτρω Καρτάλειον» στο πλαίσιο των κατ’ έτος τελετών εις ανάμνησιν της Μάχης της Κρήτης (1941).
Την απόφαση για τον εορτασμό είχε λάβει, ομοφώνως, το Δημοτικό Συμβούλιο Ρεθύμνης την 14η Απριλίου 1960, μετά από πρόταση του τότε δημοτικού συμβούλου, του γιατρού κ. Γεωργίου Αγγελιδάκη. Μετά τον πρόλογο του Δημάρχου Στυλιανού Ψυχουντάκη διαβάστηκε μαγνητοφωνημένο μήνυμα του Παντελή Πρεβελάκη προς τους συμπολίτες του. Το μήνυμα υπάρχει και μπορεί να το ακούσει όποιος θέλει. Απόσπασμα από την «Παντέρμη Κρήτη», τις σελίδες 72-73, ανέγνωσε η Σεβαστή μας Καθηγήτρια κ. Πόπη Τσάκωνα – Αστρινού.
Η απαρχή της συγγραφικής του δράσης βρίσκεται στα διηγήματα και στα ποιήματα που δημοσίευσε το 1925 στο περιοδικό «Αθηνά», το οποίο έβγαλε το 1924 εδώ στο Ρέθυμνο μια συντροφιά από μαθητές των τελευταίων τάξεων του Γυμνασίου. Διευθυντής αναγραφόταν ο Γιώργης Ανδρουλιδάκης διαπρεπής αργότερα Αθηναίος δημοσιογράφος, και αρχισυντάκτης ο Παντελής Αποσπερίτης, φιλολογικό ψευδώνυμο του Πρεβελάκη.
Έκτοτε έχει τιμηθεί
- από το Πανεπιστήμιο Κρήτης, το οποίο του απένειμε τον τίτλο του Επίτιμου Διδάκτορα.
Από Σχολεία (ενδεικτικά):
- το Λύκειο Σπηλίου στις 24 Μαρτίου 1989 έκανε «Φιλολογικό μνημόσυνο στη μνήμη του Εθνικού Συγγραφέα Παντελή Πρεβελάκη».
- Το 2ο Λύκειο της πόλης μας από το σχολικό έτος 2011-2012 ονομάζεται
2ο Γενικό Λύκειο Ρεθύμνου - Παντελής Πρεβελάκης,
Το 2006 για τα 25 χρόνια από τον θάνατό του, και το 2009 για τα 100 χρόνια από τη γέννησή του διοργανώθηκαν πολλές εκδηλώσεις από διάφορα πνευματικά ιδρύματα της πόλης μας.
Έχει τιμηθεί όμως και από τους Χανιώτες: το βιβλίο «Η Κρήτη εορτάζει τον Πρεβελάκη», Χανιά 1982, βρίσκεται στη Δημόσια Βιβλιοθήκη μας. Επίσης στις 17 και 18 Οκτωβρίου 2009 σε μια διημερίδα για τα Εκατόχρονά του με την επιστημονική επιμέλεια της κ. Χρύσας Δαμιανάκη με τίτλο «Κότινος στον Παντελή Πρεβελάκη».
Ο Παντελής Πρεβελάκης είχε πολλούς δεσμούς και με το Αμάρι. Το πρώτο βιβλίο που εξέδωσε, το επύλλιο «Στρατιώτες», «το τραγούδι τούτο που έχει τη ρίζα του στη ζωή», το έγραψε στο Αμάρι το καλοκαίρι του 1928. Στη διημερίδα «Κότινος στον Παντελή Πρεβελάκη» ο Πήτερ Μάκριτζ (Peter Mackridge), ομότιμος καθηγητής της Νέας Ελληνικής Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και καλός φίλος του Αμαρίου, στην ανακοίνωσή του με τίτλο «Το Αμάρι στον Κρητικό του Πρεβελάκη: από την ιστορία στην μυθιστορία» ανέλυσε τον τρόπο με τον οποίο ο Πρεβελάκης στην τριλογία του με γενικό τίτλο «Ο Κρητικός» παριστάνει τους ανθρώπους του Αμαρίου μέσα στο φυσικό περιβάλλον τους. Την ομιλία του αυτή ο καθηγητής Π. Μάκριτζ την αφιέρωσε στους Αμαριώτες φίλους του.
Προτείνω στους απανταχού Αμαριώτες, και ιδιαίτερα στους μαθητές, να διαβάσουν την τριλογία αυτή Ο Κρητικός (Το δέντρο, Η πρώτη λευτεριά, Η Πολιτεία) και στον Δήμο Αμαρίου να τιμήσει καθώς πρέπει τον Παντελή Πρεβελάκη.
Μηνάς Ι. Χαλκιαδάκης
