ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ
- Κανένας εφησυχασμός από την τοπική Υπηρεσία Επιμελητών Ανηλίκων που επαγρυπνά
- Η ανυπαρξία υποστηρικτών δομών αποτελεί μείζων πρόβλημα
ΓΡΑΦΕΙ Ο ΜΑΝΟΥΣΟΣ ΚΛΑΔΟΣ
Σε χαμηλά ποσοστά κινείται η παραβατικότητα ανηλίκων στο Νομό Ρεθύμνου όπως δείχνουν οι αριθμοί, οι οποίοι ωστόσο για ένα τέτοιο θέμα δεν μπορούν και δεν πρέπει να λειτουργούν καθησυχαστικά για τους αρμόδιους φορείς και γενικότερα την πολιτεία αλλά και την κοινωνία.
Με τις παραβάσεις του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας να έχουν την πρώτη θέση, δεν λείπουν άλλου είδους παραβατικές συμπεριφορές όπως αυτές περί ναρκωτικών, κλοπών και φθορών ξένης περιουσίας. Ακόμα και περιστατικά ανθρωποκτονίας από πρόθεση και βιασμών έχουν καταγραφεί από την τοπική υπηρεσία Επιμελητών Ανηλίκων του Υπουργείου Δικαιοσύνης, η οποία διαχειρίζεται και παρακολουθεί όλες τις περιπτώσεις παιδιών ηλικίας 8 έως 18 ετών που έχουν διαπράξει αδικήματα ή διατρέχουν τον κίνδυνο να γίνουν δράστες αξιόποινων πράξεων.
Εξετάζοντας τα στοιχεία των τελευταίων πέντε ετών, γίνεται φανερό, ότι στο Ρέθυμνο οι αριθμοί δεν εμφανίζουν κάποια έξαρση του προβλήματος, ωστόσο, όπως τόνισε στην εφημερίδα μας η Επιμελήτρια Ανηλίκων Ρεθύμνου κ. Χαρούλα Θεοδωράκη «από τα στατιστικά που έχουμε, προκύπτει ότι η έκταση της ένδικης παραβατικότητας στο Ρέθυμνο κινείται στα χαμηλότατα επίπεδα και δεν εμφανίζει ανησυχητικές διαστάσεις.
Αυτό δεν μας επιτρέπει εφησυχασμό ή επανάπαυση δεδομένου ότι διαφαίνονται ενδείξεις ποιοτικής μετάλλαξης της παραβατικότητας στην κατεύθυνση των αυξήσεων των αδικημάτων βίας. Σε πανελλαδικό επίπεδο έχουμε και μείωση του ορίου ηλικίας κατά τον οποίο ξεκινά η εμπλοκή με τον ποινικό νόμο, ειδικά στις παραβάσεις του νόμου περί ναρκωτικών.»
Η ΜΟΡΦΗ ΤΩΝ ΑΔΙΚΗΜΑΤΩΝ
Στο Ρέθυμνο την 1η θέση στην παραβατικότητα ανηλίκων έχουν οι παραβάσεις του Κ.Ο.Κ. ενώ στην δεύτερη θέση βρίσκονται οι
κλοπές και οι σωματικές βλάβες. Καταγράφονται επίσης λίγες παραβάσεις της νομοθεσίας περί ναρκωτικών, κυρίως πλημμεληματικού χαρακτήρα και έπονται περιπτώσεις ληστειών, βιασμών και απόπειρες ανθρωποκτονίας από πρόθεση.
Κατά το Δικαστικό έτος 2011-2012 τις αρμόδιες υπηρεσίες του Ρεθύμνου απασχόλησαν συνολικά οι περιπτώσεις 193 ανηλίκων.
Από αυτές οι 121 ήταν για παραβάσεις του Κ.Ο.Κ. 36 για κλοπή, 18 περί νομοθεσίας Αλλοδαπών, 12 περί νομοθεσίας Ναρκωτικών, 3 για οπλοφορία και 3 επαιτεία.
Ακολούθως το Δικαστικό έτος:2013-2014 ο αριθμός μειώθηκε στις 30 περιπτώσεις παραβατικότητα ανηλίκων. Από αυτές μία αφορούσε τον Κ.Ο.Κ. 15 ήταν για κλοπές, 2 περί νομοθεσίας Αλλοδαπών, 2 περί νομοθεσίας Ναρκωτικών, 5 για σωματικές βλάβες από αμέλεια, 3 φθορά ξένης ιδιοκτησίας, 1 απόπειρα ανθρωποκτονίας, 1 αποπλάνηση παιδιού και 1 απόπειρα ληστείας.
Τέλος για κατά το Δικαστικό έτος 2014-2015 καταγράφηκαν οι περιπτώσεις 31 ανηλίκων, εκ των οποίων οι 4 ήταν για Κ.Ο.Κ. 10 για κλοπές, 2 για οπλοφορία, 8 περί νομοθεσίας Αλλοδαπών, 1 για αποπλάνηση ανηλίκου, 3 για απόπειρα ανθρωποκτονίας, 1 για παράνομη οπλοφορία, 1 για βιασμό κατά συναυτουργία και 1 για παραβίαση αναστολής.
ΤΟ ΠΡΟΦΙΛ ΤΩΝ ΑΝΗΛΙΚΩΝ ΠΑΡΑΒΑΤΩΝ
Σχετικά με το φύλο των προσαχθέντων κατά την περίοδο 2011-2012 είχαμε 182 Αγόρια και 11 κορίτσια. Το 2013-2014 ήταν 29 αγόρια και 1 Κορίτσια και το 2014-2015 ήταν αγόρια και τα 31 παιδιά που έφτασαν στην αρμόδια δικαστική υπηρεσία.
Τα περισσότερα, λοιπόν, ήταν αγόρια και σύμφωνα με την κ. Θεοδωράκη, προέρχονταν από λαϊκά ή μεσοαστικά στρώματα.
Η ίδια δήλωσε, ότι «η πλειοψηφία φέρεται να έχει ολοκληρώσει με χαμηλή επινόηση την βασική εκπαίδευση. Μεγάλο είναι και το ποσοστό όσων την έχουν διακόψει πριν την ολοκλήρωσή της.
Αρκετοί εμφανίζουν προβλήματα ψυχικής υγείας και μεγάλο ποσοστό στο άμεσο οικογενειακό τους περιβάλλον. Επίσης έχουν εμπλοκή με ναρκωτικές ουσίες σε επίπεδο πειραματισμού.
Αναφορικά με την εθνικότητα, η συμμετοχή των Ελλήνων είναι μεγαλύτερη από των αλλοδαπών.»
ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΑΡΑΒΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ
Οι παράγοντες που οδηγούν ένα ανήλικα σε παραβατική συμπεριφορά είναι πολλοί.
Όπως εξηγεί η κ. Θεοδωράκη, «υπάρχουν ευρύτεροι κοινωνικοί λόγοι που θα μπορούσαν να ερμηνεύσουν το φαινόμενο της παραβατικότητας τα τελευταία χρόνια.
Φτώχια, ανεργία, μετανάστευση, κοινωνικός αποκλεισμός, έλλειψη επικοινωνίας και προβολή κατάλληλων προτύπων στους κόλπους της οικογένειας.
Ψυχοπαθολογικά προβλήματα που συνδέονται με φαινόμενα κακοποίησης.
Ανεπάρκεια των εκπαιδευτικών συστημάτων ως προς τη μετάδοση κοινωνικών αξιών ή παιδαγωγικών προτύπων.
Διαταραχές της προσωπικότητας που μπορεί να σχετίζονται με την κατανάλωση αλκοόλ ή ναρκωτικών ουσιών.
Προβολή προτύπων άσκοπης, υπέρμετρης και αδικαιολόγητης βίας από τα ΜΜΕ είναι μόνο μερικοί από αυτούς.»
ΑΝΥΠΑΡΞΙΑ ΔΟΜΩΝ
Το σοβαρότερο πρόβλημα που υπάρχει στο Ρέθυμνο είναι η ανυπαρξία υποστηρικτικών δομών για να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά τα ζητήματα που προκύπτουν με τις παραβατικές συμπεριφορές ανηλίκων.
Ο μικρός αριθμός περιστατικών σε καμία περίπτωση δεν δικαιολογεί την έλλειψη αυτή, η οποία θα μπορούσε να λειτουργήσει ευργετικά για την κοινωνία και να μειώσει ακόμα πιο πολύ τα ποσοστά.
Σε κάθε περίπτωση θα ήταν η καλύτερη αντιμετώπιση για τα υφιστάμενα περιστατικά, οι περισσότεροι δράστες των οποίων δεν έχουν την απαιτούμενη υποστήριξη από ειδικούς ώστε να λειτουργήσει σωστά η διαδικασία μεταμέλειας και άρνησης του κακού εαυτού τους.
Μιλώντας για το θέμα η κ. Θεοδωράκη τόνισε, ότι «ο επιμελητής ανηλίκων με κατευθυντήριο άξονα την παιδαγωγική καθοδήγηση και γενικά την προστατευτική του πλαισίωση, καλείται να απαντήσει στα αδιέξοδα, να ανταποκριθεί στο ρόλο του με υπευθυνότητα με απώτερο στόχο την ομαλή κοινωνική επανένταξη.
Όμως ενώ όλοι γνωρίζουν ότι ο μόνος τρόπος αντιμετώπισης είναι η ολοκληρωμένη εθνική στρατηγική με πολυεπίπεδες επεμβάσεις όπως η οικογενειακή εκπαιδευτική απασχόληση , κάτι τέτοιο δεν υπάρχει.
Στο Ρέθυμνο η αποτελεσματικότητά μας στηρίζεται στην συνεργασία με τις υπηρεσίες που διαθέτουν κοινωνικούς λειτουργούς και τις κοινωνικές υπηρεσίες των δήμων με όλα τα προβλήματα και τα αδιέξοδα που αντιμετωπίζουν. Δεν υπάρχει έστω και μία δομή φιλοξενίας ανηλίκων στο νομό μας. Εδώ και τέσσερα χρόνια έχει κλείσει η Εταιρεία Προστασίας Ανηλίκων. Μοναδικός αρωγός των προσπαθειών μας είναι οι Κοινωνικοί Λειτουργοί των δήμων του νομού και οι Κοινωνικοί Λειτουργοί ομώνυμων υπηρεσιών.»
ΟΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΩΝ ΑΝΗΛΙΚΩΝ
Από τον Αύγουστο του 2014 με το Π.Δ 101/28.8.14 οι Υπηρεσίες Επιμελητών Ανηλίκων και οι Υπηρεσίες Επιμελητών Κοινωνικής Αρωγής συγχωνεύτηκαν.
Με την επωνυμία Υπηρεσίες Επιμελητών Ανηλίκων, συγκροτούν περιφερειακές υπηρεσίες του υπουργείου Δικαιοσύνης.
Αποτελούν τον κύριο φορέα εξωιδρυματικής μεταχείρισης ανηλίκων από 8 έως 18 ετών, που έχουν διαπράξει αδίκημα ή διατρέχουν τον κίνδυνο να γίνουν δράστες αξιόποινων πράξεων.
Η Επιμελήτρια Ανηλίκων Ρεθύμνου κ. Χαρούλα Θεοδωράκη, μιλώντας για το αντικείμενο της δουλειά της τόνισε, ότι «συνεργαζόμαστε με ανήλικους που έχουν τελέσει πράξεις που διώκονται ποινικά και υπάγονται στην αρμοδιότητα του Μονομελούς ή Τριμελούς Δικαστηρίου Ανηλίκων.
Στόχος της συνεργασίας είναι να κινητοποιήσουμε κατάλληλα τους ίδιους απλά και το οικογενειακό τους περιβάλλον να μην επαναλάβουν την ίδια ή άλλη παραβατική πράξη.
Σε επίπεδο προλήψεως ασχολούμεθα με περιπτώσεις ανηλίκων που βρίσκονται σε κίνδυνο εμπλοκής με παραβατικές πράξεις και ανήλικους που εμφανίζουν δυσκολίες κοινωνικής προσαρμογής ή διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο να προβούν σε παραβατικές πράξεις ή να θυματοποιηθούν.»
Η ίδια επισήμανε, ότι «αντικείμενο μας είναι η εκτίμηση των αναγκών, η συμβουλευτική και η παρέμβαση εξωδικαστηριακά και δικαστηριακά για τον ανήλικο και την οικογένειά του.
Προδικαστηριακά συνεργαζόμαστε με τον ανήλικο και την οικογένειά του και συντάσσουμε εμπιστευτική έκθεση κοινωνικής έρευνας προς το Δικαστήριο Ανηλίκων.
Για το σκοπό αυτό επισκεπτόμαστε τον ανήλικο στο σπίτι, στη φυλακή, στο ίδρυμα που μπορεί να φιλοξενείται ή αλλού.
Η έκθεση καταλήγει σε γνωμοδότηση προς το Δικαστήριο σχετικά με τα κατάλληλα για την περίπτωση αναμορφωτικά μέτρα και την εν γένει μεταχείριση.
Συνοψίζοντας ο ρόλος μας είναι υποστηρικτικός προς τους ανηλίκους ή τις οικογένειές τους.
Μέσω της συμβουλευτικής που παρέχουμε ή των παραπομπών προς τους φορείς εξειδικευμένων υπηρεσιών, όποτε αυτό κρίνεται αναγκαίο.
Στόχος μας είναι η εκτίμηση αναγκών και ο κατά περίπτωση στρατηγικός σχεδιασμός εξατομικευμένων παρεμβάσεων ώστε μέσα σε ένα κλίμα συνεργασίας και επικοινωνίας ο ανήλικος να ενδυναμωθεί, να κινητοποιηθεί και να επαναπροσδιορίσει τους στόχους του.»
Η Υπηρεσία Ανηλίκων Ρεθύμνου συνεργάζεται στενά με ένα ευρύτερο δίκτυο φορέων όπως τα σχολεία και τα γραφεία Πρωτοβάθμιας ή Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης αλλά και με την τοπική Αυτοδιοίκηση, με διάφορους δημόσιους Οργανισμούς, με Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις ανάλογα με τις ανάγκες του ανηλίκου και της οικογένειάς του.
