Ο ΝΕΟΣ ΠΡΥΤΑΝΗΣ ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΖΩΡΑΣ ΣΕ ΜΙΑ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΥΣΑ ΣΥΖΗΤΗΣΗ
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΟΝ ΜΑΝΟΥΣΟ ΚΛΑΔΟ
Εξωστρέφεια, αριστεία σε όλα τα επίπεδα και αντιμετώπιση των οικονομικών συγκυριών με σωστή διαχείριση, είναι τα ζητήματα που μπαίνουν ως προτεραιότητα για το νέο Πρύτανη του Πανεπιστημίου Κρήτης, καθηγητή κ. Οδυσσέα Ζώρα.
Μιλώντας στην εφημερίδα μας για το πώς οραματίζεται το σύγχρονο και αυριανό πανεπιστημιακό ίδρυμα, εμμένει σε έννοιες όπως το αυτοδιοίκητο, ο δημόσιος χαρακτήρας του, η οικονομική αυτοτέλεια του και κυρίως η ενίσχυση του διεθνώς καταξιωμένου προφίλ του για ακόμα καλύτερη θέση μέσα στον παγκόσμιο ακαδημαϊκό χάρτη.
Ο Οδυσσέας Ζώρας έχει σοβαρές αντιρρήσεις για το πως διαχρονικά το Υπουργείο Παιδείας αντιμετωπίζει τα εκπαιδευτικά ζητήματα και θεωρεί αναγκαίο ένα ουσιαστικό διάλογο που θα αλλάξει τα δεδομένα στην παιδεία από το επίπεδο του νηπιαγωγείου έως και τα μεταπτυχιακά προγράμματα σπουδών.
Παράλληλα βάζει «τελεία» στο θέμα της έδρας του Πανεπιστημίου Κρήτης δηλώνοντας «πως τέτοιο ζήτημα δεν υπάρχει» ενώ έχει στόχο το ήδη καλό κλίμα μεταξύ ιδρύματος και τοπικής κοινωνίας να ενισχυθεί με δράσεις και πρωτοβουλίες.
Είναι μια συνέντευξη με ιδιαίτερο ενδιαφέρον, ένας διάλογος ζωντανός, που ξεκαθαρίζει το τοπίο και αφήνει εντυπώσεις αισιόδοξης προοπτικής για το πώς η νέα Πρυτανική Αρχή οραματίζεται να διοικήσει το Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα της Κρήτης.
Περισσότερα στην συζήτηση που ακολουθεί.
Ποιο κατά τη γνώμη σας πρέπει να είναι το «προφίλ» ενός σύγχρονου Πανεπιστημιακού ιδρύματος;
Τρις λέξεις χαρακτηρίζουν το προφίλ: Αριστεία, αριστεία και αριστεία. Αριστεία στην έρευνα, αριστεία στη διδασκαλία, αριστεία στο κλινικό έργο σε ό,τι αφορά το κομμάτι της ιατρικής, εξωστρέφεια προς την κοινωνία, μεταφορά τεχνογνωσίας διεθνώς και καινοτομία.
Επομένως, ποιες είναι οι βασικές προτεραιότητες σας για την ανάπτυξη του Πανεπιστημίου Κρήτης;
Υπάρχουνε στόχοι - δείκτες που είναι μετρήσιμοι και που εκφράζουν αυτές τις δραστηριότητες. Είμαστε 66οι στην κλίμακα των εκατό πενήντα νέων πανεπιστημίων στην Ευρώπη και 180οι ανάμεσα σε όλα τα πανεπιστημιακά της Ευρώπης. Είδη είμαστε καλά, αλλά στις βασικές προτεραιότητες μας είναι να βελτιώσουμε τη θέση μας στους δείκτες αξιολόγησης την πανεπιστημίων.
Πόσο εύκολο ή δύσκολο είναι να πετύχετε αυτούς τους στόχους με βάση τις δύσκολες οικονομικές συγκυρίες που σίγουρα επηρεάζουν και την λειτουργία το πανεπιστημιακού ιδρύματος;
Εμείς δεν κρυβόμαστε πίσω από τις συγκυρίες. Εμείς είμαστε από εκείνους που πιστεύουν ότι ένα πανεπιστήμιο μπορεί να φτιάξει τις συγκυρίες. Θα βελτιώσουμε τις οικονομικές συγκυρίες από μόνοι μας. Το 30% της οικονομικής δύναμης του πανεπιστημίου προέρχεται από ανταγωνιστικά προγράμματα. Αυτό πρέπει να το βελτιώσουμε. Και εφόσον το πετύχουμε, θα έχουμε και μια ανεξαρτησία οικονομική. Τα πανεπιστημιακά ιδρύματα έχουν αυτοτέλεια και αυτοδιοίκηση. Ξέρετε η κρίση είναι και λίγο «η ευκαιρία» του τεμπέλη.
Άρα καλύτερη οικονομική διαχείριση;
Καλύτερη οικονομική διαχείριση. Καλύτερη ροή χρημάτων. Δεν αποκλείουμε ούτε τους δωρητές, ούτε τους χορηγούς, οι οποίοι πρέπει να εμπιστευτούν το πανεπιστήμιο, πρέπει να καταλάβουν, ότι η προσφορά του πανεπιστημίου είναι σημαντική σε όλα τα δρώμενα της κοινωνίας. Για αυτό απαιτείται το πανεπιστήμιο να αλλάξει προφίλ. Δεν μπορεί το πανεπιστήμιο να είναι εσωστρεφές και να απαιτεί να μπαίνουνε χρήματα. Η Ελλάδα είναι μια χώρα κατεξοχήν που έχει στηθεί σε μεγάλο μέρος σε δωρητές. Όλα τα μεγάλα ιδρύματα είναι δωρητών, Πάντειο, Μετσόβιο, Χαροκόπειο, Αρσάκειο, Βαρβάκειο, όλοι χορηγοί είναι αυτοί. Που πήγαν αυτοί οι χορηγοί;
Ποιο είναι λοιπόν εκείνο που δεν σας αρέσει σήμερα στην λειτουργία του Πανεπιστημίου Κρήτης και θα θέλατε να το αλλάξετε;
Δεν μου αρέσει η εσωστρέφεια. Δεν μου αρέσει το κλείσιμο στον εαυτό μας. Θέλω να υπάρχει εξωστρέφεια. Εμείς, τώρα χρονικά, έχουμε να κάνουμε την ιδρυματική αξιολόγηση, που θα ’ρθει μια ομάδα με πέντε καθηγητές από την Αμερική, θα μείνουν μια βδομάδα και θα κάνουμε την εξωτερική αξιολόγηση και μετά θα κάνουμε απολογισμό. Που βρίσκεται το πανεπιστήμιο και που στοχεύουμε να το πάμε. Το πανεπιστήμιο είναι μέρος της κοινωνίας και είναι δημόσιο ίδρυμα. Εμείς θέλουμε όσο το δυνατόν να κάνουμε απεξάρτηση από τον κρατικό εναγκαλισμό χωρίς να καταστρέψουμε το δημόσιο προφίλ του. Διατηρώντας το δημόσιο προφίλ του.
Είστε υπέρ των ιδιωτικών πανεπιστημίων;
Δεν είναι εύκολο να το πει αυτό κάποιος. Προσωπικά, για να είμαι ειλικρινής, δεν είμαι πολύ υπέρ. Στην Ευρώπη δεν έχουν επικρατήσει τα ιδιωτικά πανεπιστήμια και δεν βλέπω ότι θα επικρατήσουν ποτέ. Στην Αμερική έχουν επικρατήσει, αλλά στην Αμερική είναι διαφορετικά τα συστήματα. Εγώ είμαι υπέρ του δημοσίου πανεπιστημίου, το οποίο και υπηρετώ εδώ και 30 χρόνια. Το έχω αποδείξει ότι είμαι υπέρ του δημοσίου.
Διαχρονικά, ένα ζητούμενο στο Ρέθυμνο είναι οι σχέσεις μεταξύ κοινωνίας και πανεπιστημιακής κοινότητας. Ποιες είναι οι επιδιώξεις σας σε αυτόν τον τομέα;
Όποιες είναι και για το Ηράκλειο με την κοινωνία. Να μειωθούν οι αιχμές, να είναι σε ομαλή συνύπαρξη και συμβίωση ούτως ώστε διαδραστικά το ένα να βοηθάει το άλλο. Τώρα αν εννοείτε την κοινωνία και τον εξωτερικό του πανεπιστημίου χώρο, την περιφέρεια και τον δήμο, είμαστε σε άριστες σχέσεις και με την περιφέρεια και με τον δήμο και στο Ρέθυμνο και στο Ηράκλειο. Μάλιστα προχθές είχαμε και μια συνάντηση με τον Δήμαρχο και είναι σε πολύ καλό δρόμο τα σχέδια της πεζοδρόμησης έως τα κτήρια του πανεπιστημίου.
Υπάρχει πάντα η υπόνοια της υποβάθμισης του Πανεπιστημίου στο Ρέθυμνο με αντίστοιχη ανάπτυξη στο Ηράκλειο. Τι απαντάτε σε αυτό και πόσο πιθανό είναι να τεθεί ζήτημα για την έδρα του ιδρύματος;
Όχι. Η έδρα είναι στο Ρέθυμνο. Δεν αλλάζει αυτό. Μην το βάζετε πια θέμα γιατί δεν υπάρχει.
Ειδικά για το τμήμα του Πανεπιστημίου στο Ρέθυμνο, ποιες θα είναι οι βασικές σας κατευθύνσεις;
Από πλευράς κτηριακών υποδομών δύο είναι τα μεγάλα έργα που πρέπει να γίνουν. Το ένα είναι η επέκταση της βιβλιοθήκης και το άλλο η ολοκλήρωση του αμφιθεάτρου. Τα άλλα τα προβλήματα είναι κοινά, δηλαδή, η υποστελέχωση, τα οικονομικά προβλήματα, αυτά είναι κοινά όλου το πανεπιστημίου δεν είναι μόνο του Ρεθύμνου. Αλλά άμεση αναπτυξιακή θέση στις υποδομές είναι η επέκταση της βιβλιοθήκης και η κατασκευή του αμφιθεάτρου, το οποίο έχει «στοιχειώσει» εκεί πέρα τόσα χρόνια και δεν έχει προχωρήσει ποτέ.
Πόσο έχει επηρεάσει η οικονομική κρίση την λειτουργία του Πανεπιστήμιου Κρήτης και τι θα διαμηνύατε για αυτό στην πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας;
Επηρεάζει. Θα ήμασταν πολύ άνετα, εάν λέγαμε, ότι φέτος από τις δημόσιες επενδύσεις θα πάρουμε τόσα εκατομμύρια όσα παίρναμε παλιά. Δεν το λέμε αυτό πια, αλλά κι εμείς δεν μπορούμε να κάτσουμε και να μην αμυνθούμε. Θα αμυνθούμε και θα διεκδικήσουμε με ίδια οικονομικά μέσα την ανάπτυξη. Εγώ νομίζω, ότι επηρεάζουμε εμείς τις καταστάσεις. Όχι οι καταστάσεις εμάς. Είναι μια εύκολη δικαιολογία να λέμε η κρίση και να καθόμαστε να μην κάνουμε τίποτα.
Αν το Υπουργείο Παιδείας ζητούσε την γνώμη σας για βασικές αλλαγές στον καταστατικό χάρτη λειτουργίας της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, ποιες θα προτείνατε;
Το υπουργείο παιδείας τη δική μου γνώμη δεν πρόκειται να τη ζητήσει ποτέ και σας διαβεβαιώνω.
Γιατί το λέτε αυτό;
Είμαστε ρηξικέλευθοι, είμαστε καινοτόμοι, είμαστε πρωτοπόροι, είμαστε «doers». Δεν ξέρω αν το υπουργείο θέλει να έχει τέτοιους ανθρώπους δίπλα του.
Διακρίνω κάποιες αντιρρήσεις στον τομέα λειτουργίας της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης….
Έχω πολλές αντιρρήσεις. Αυτό μπορούμε να κάνουμε μια ώρα να συζητάμε. Υπάρχουν και καλά υπάρχουν και κακά υπάρχουν και κολλήματα και ιδεοληψίες τις οποίες πρέπει να ξεφύγουμε από αυτά.
Θα θέλατε να μας προσδιορίσετε μερικά από αυτά τα ζητήματα που λέτε;
Κοιτάξτε είναι πολλά τα θέματα. Τώρα δεν θέλω να αφήσω αιχμές οι οποίες μπορούν να πάρουν και πολιτικό χαρακτήρα. Είναι διαχρονικά τα θέματα. Είναι ολόκληρη συζήτηση για τα προπτυχιακά, τα μεταπτυχιακά, τα προγράμματα. Το υπουργείο έχει ορισμένα κλισέ και στάνταρ, τα οποία κυμαίνονται αναλόγως. Ο αριθμός των εισακτέων φοιτητών, για παράδειγμα, πρέπει να μειωθεί. Δεν μπορεί να είναι αυτός ο αριθμός φοιτητών. Υπάρχει διάσταση απόψεων σε αυτό το ζήτημα. Το υπουργείο θέλει να βάλει φοιτητές, εμείς δεν μπορούμε να εκπαιδεύσουμε πολλούς. Είναι, λοιπόν, πολλά τα θέματα του υπουργείου και της σχέσης πανεπιστημίου και υπουργείου.
Ποιο είναι λοιπόν το μήνυμα σας για το Υπουργείο Παιδείας;
Το υπουργείο παιδείας πρέπει να καθίσει σε ένα διάλογο. Η παιδεία δεν είναι κάτι που μπορεί να το απομονώσει κανείς και να πει «θα κάνω αυτό». Ούτε μπορεί να έρχεται κάθε υπουργός και να κάνει ένα καινούργιο νομοσχέδιο για την παιδεία. Δεν πρέπει να γίνεται αυτό. Η παιδεία πρέπει να ηρεμήσει και η οποιαδήποτε προσπάθεια εκμοντέρνισης της παιδείας πρέπει να γίνει από το νηπιαγωγείο. Δεν μπορεί να γίνει αποσπασματικά και μεμονωμένα. Πρέπει να το δούμε συνολικά. Ούτε αποσπασματικά ούτε διακεκομμένα. Πρέπει να ασχοληθεί ένα σοβαρό υπουργείο με την παιδεία από το νηπιαγωγείο μέχρι και το τέλος των μεταπτυχιακών.
