ΕΚΘΕΣΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΜΕ ΘΕΜΑ
«Άγνωστος Προορισμός»
της Νατάσα Καρακατσάνη
στο πλαίσιο Διεπιστημονικού-Καλλιτεχνικού Συμποσίου με θέμα
«Το Ανθρώπινο Σώμα και Βίωμα στην Εποχή της Σύγχρονης Κρίσης υπό το Πρίσμα της Επιστήμης και της Τέχνης»
Ανακοινώνεται ότι την Παρασκευή 20 Μαϊου 2016 η ώρα 20:00 εγκαινιάζεται η έκθεση φωτογραφίας «Άγνωστος Προορισμός» της Νατάσα Καρακατσάνη με επιμέλεια του Ιωάννη Ν. Αρχοντάκη και επιμέλεια-κειμένο από το Γιάννη Στρατουδάκη, Φωτογράφο, Ιστορικό & Θεωρητικό της Φωτογραφίας, Επιμελητή Εκθέσεων, στο ART CAFÉ KIMOLIA (Πλατεία 25η Μαρτίου, Παλιά Πόλη Ρεθύμνου) (ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΕΚΘΕΣΗΣ: 20.05.2016 – 31.08.2016, ΑΝΟΙΚΤΑ: Από Δευτέρα έως Σάββατο 10:00 – 22:00, ΕΙΣΟΔΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΗ).
Στο πλαίσιο της έκθεσης θα κάνει σχετική ομιλία ο Μάριος A. Πουρκός, Καθηγητής Παιδαγωγικής Ψυχολογίας Παιδαγωγικού Τμήματος Προσχολικής Εκπαίδευσης Πανεπιστημίου Κρήτης.
Όπως γράφει ο Γιάννης Στρατουδάκης:
Οι φωτογραφικές εικόνες της σειράς «Άγνωστος Προορισμός», αποτελούν μία αναφορά στο φαινόμενο των παιδιών σε κίνηση, που, για λόγους κυρίως επιβίωσης, αναγκάζονται να μεταναστεύσουν χωρίς συγκεκριμένο προορισμό. Παράλληλα, μας εισάγουν στον χώρο του Ξενώνα Φιλοξενίας Ασυνόδευτων Ανηλίκων Αιτούντων Άσυλο στη Μακρινίτσα, του Κέντρου Υποστήριξης Νέων - ΑΡΣΙΣ, που αποτελεί σταθμό πολλών από αυτά τα παιδιά.
Πέρα από τα παραπάνω, η θέαση των εικόνων μας φέρνει αντιμέτωπους με τον στερεότυπο «Άλλο» και τη θέση που έχουμε ως προς αυτόν, μια θέση που η φωτογράφος προσδοκά να επανεξετάσουμε. Είναι όμως η εικόνα του «Άλλου» αρκετή, για την έναρξη μιας βαθύτερης επαφής του μαζί μας;
Η Νατάσα Καρακατσάνη επιχειρεί να ανοίξει διόδους επικοινωνίας για δεκαπέντε εφήβους από δοκιμαζόμενες περιοχές του πλανήτη. Δεκαπέντε προσωπικότητες υπό διαμόρφωση, που οι παρούσες συνθήκες ζωής τους, συντελούν ρόλο σημαντικό σε αυτήν. Τα αγόρια αυτά αναγκάστηκαν να διαφύγουν από την πατρίδα τους, ξεκινώντας ένα ταξίδι, για το οποίο -όπως φαίνεται- γνωρίζουν μόνο την αφετηρία. Η φωτογράφος αποφεύγει κατά μία έννοια να τα παρουσιάσει. Προτιμά να τα αφήσει να αυτοσυστηθούν. Χρησιμοποιεί το φωτογραφικό μέσο με πραότητα, μεταπηδώντας διακριτικά από το πορτρέτο στο στιγμιότυπο, αποκαλύπτοντας τη διαλεκτική μεταξύ της εικόνας που έχει εκείνη γι’ αυτά, με την εικόνα που εκείνα επιθυμούν να παρουσιάσουν για τον εαυτό τους. Στέκεται με ειλικρίνεια και ήπιο ρεαλισμό απέναντι τους, υπενθυμίζοντας τη φράση του Ντον ΜακΚάλιν, «Η φωτογραφία είναι η αλήθεια, εάν διεκπεραιώνεται από ένα ειλικρινές άτομο». Το αποτέλεσμα μοιάζει ιδιαιτέρως διαδραστικό. Οι εικόνες ισορροπούν μεταξύ μίας επιμελούς σκηνοθεσίας και μίας ατημέλητης αρπαγής της μορφής. Οι στάσεις που οι έφηβοι επιλέγουν να κρατήσουν απέναντι στον φακό, οι θέσεις των χεριών τους και οι αδιόρατες εκφράσεις του προσώπου τους, αποτελούν τη βάση του κώδικα επικοινωνίας, με τον οποίο δυνητικά επιχειρούν να συνομιλήσουν μαζί μας. Τα αγόρια αυτοσυστήνονται παρουσιάζοντας προσωπικές τους επιλογές, επιλογές που μαρτυρούν χαρακτηριστικά ενδιαφέροντα κάθε εφήβου του κόσμου. Η φωτογράφος τους βοηθά να ενσωματωθούν στη γενική εικόνα του σύγχρονου νέου, χωρίς ωστόσο να επισκιάζεται η προσωπικότητα του καθενός. Η ύπαρξη μορφικών στοιχείων όπως η Αγία Γραφή στα χέρια του Ομάρι, τα ακουστικά στα αυτιά του Φαχίμ, ο αφρός στο άγουρο ακόμα πρόσωπο του Μοχτάρ ή τα λούτρινα παιχνίδια στην αγκαλιά του Αμίρ, επεκτείνουν το περιεχόμενο, λειτουργώντας ως αφετηρία για να αρχίσουμε να εντοπίζουμε μεταβάσεις και ανησυχίες, προβληματισμούς και όνειρα, όμοια μ’ εκείνα που βιώσαμε κι εμείς ως έφηβοι. Αποτελούν, επίσης, ενδείκτες, που απαλείφουν κάθε αίσθηση εξωτικής διαφοροποίησης αυτών των παιδιών.
Οι επιλογές μοιάζουν τελικά κοινές και αποτελεσματικά λειτουργικές. Στόχος της δημιουργού δεν είναι η αισθητική απόλαυση του μυαλού μας. Στόχος των παιδιών δεν είναι ο οίκτος μας. Κοινός τους στόχος είναι να μας βοηθήσουν να αναπτύξουμε λογιών-λογιών ερμηνευτικά σχήματα, να γίνουμε μάρτυρες μίας συν-αισθητικής διαδικασίας, να ακούσουμε τη φωνή τους κοιτάζοντας την εικόνα τους. Είμαστε όμως έτοιμοι να βιώσουμε κάτι τέτοιο;
Θα το διαπιστώσουμε αν προσέξουμε καλύτερα τα πρόσωπα των παιδιών. Αν αφήσουμε το βλέμμα τους να μας διαπεράσει. Είμαστε φυσικοί μιμητές, όπως υποστηρίζει ο ψυχολόγος Πωλ Έκμαν. Μιμούμαστε την έκφραση της λύπης, της χαράς, της θλίψης, του φόβου, της αηδίας και της έκπληξης, μέσα από μία μυστηριώδη αλλά φυσική διαδικασία, αβίαστα, χωρίς απαραίτητα συνειδητή επιλογή. Συνειδητή είναι μόνο η επιλογή του μπλοκαρίσματος αυτής της φυσικής επαφής που έχουμε με τους άλλους. Όταν παρατηρούμε και ερμηνεύουμε ένα συναίσθημα στο πρόσωπο κάποιου, αυτό αντανακλάται σε μας και πολλές φορές προκαλεί την ανάδυση της ενσυναίσθησης, εκείνης της βαθιάς βιωματικής κατανόησης της θέσης αυτού που βρίσκεται απέναντί μας. Τότε, τα όρια και τα στερεότυπα μεταξύ ημών και των άλλων αρχίζουν να ξεθωριάζουν και γίνεται αντιληπτό πως δεν υπήρξαν στην πραγματικότητα, παρά μόνο ως προβολές της κοινωνικής μας αντίληψης.
Ορμώμενη από αυτό, η Νατάσα Καρακατσάνη ολοκληρώνει τον κρίσιμο ρόλο της ως διαμεσολαβητή, προσφέροντάς μας μερικά ακόμα στοιχεία, όπως το όνομα, την ηλικία και τη χώρα προέλευσης των αγοριών αυτών, τονίζοντας τα μέγιστα τη μοναδικότητά τους. Η μητέρα Τερέζα είχε πει: «Αν κοιτάξω τη μάζα, δεν πρόκειται να δράσω. Αν κοιτάξω τον ένα, τότε θα δράσω».
Η έκθεση αυτή γίνεται στο πλαίσιο του Διεπιστημονικού-Καλλιτεχνικού Συμποσίου με θέμα «Το Ανθρώπινο Σώμα και Βίωμα στην Εποχή της Σύγχρονης Κρίσης υπό το Πρίσμα της Επιστήμης και της Τέχνης» (http://iscarconf.soc.uoc.gr/home.html), που διοργανώνεται από τον Μάριο Α. Πουρκό, Καθηγητή στο Παιδαγωγικό Τμήμα Προσχολικής Εκπαίδευσης Πανεπιστημίου Κρήτης (πληροφορίες στο τηλ. 6936550791 ή στην ηλεκτρονική διεύθυνση: [email protected]) και θα πραγματοποιηθεί στις 16 & 17 Ιουνίου 2016 ως επί μέρους δράση του Διεθνούς Συνεδρίου «Η Πολιτισμική-ιστορική και Κοινωνικοπολιτισμική Έρευνα στην Εποχή της Σύγχρονης Κρίσης: Συνεπαγωγές στην Εκπαίδευση και την Ανθρώπινη Ανάπτυξη» (http://iscarconf.soc.uoc.gr/committees.html), που θα πραγματοποιηθεί στο Ρέθυμνο από 16 έως 20 Ιουνίου 2016 (Πρόεδρος Συνεδρίου: Μανόλης Δαφέρμος, Αναπληρωτής Καθηγητής Τμήματος Ψυχολογίας Πανεπιστημίου Κρήτης).
Το Συνέδριο συνδιοργανώνεται από το Τμήμα της Νότιας και Κεντρικής Ευρώπης και της Μέσης Ανατολής της International Society for Cultural-Historical and Activity Research (ISCAR) (http://www.iscar.info/), το Τμήμα Ψυχολογίας και το Τμήμα Προσχολικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Κρήτης, καθώς και από το Τμήμα Προσχολικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων.
Η έκθεση συνδιοργανώνεται από την Περιφέρεια Κρήτης, την Περιφερειακή Ενότητα Χανίων, το Δήμο Πλατανιά, το Πανεπιστήμιο Κρήτης, το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, την International Society for Cultural-Historical and Activity Research, το Art Café Kimolia και το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Χανίων – Ελαιουργείον.
Στο πλαίσιο του Διεθνούς Συνεδρίου θα μιλήσουν αρκετοί Έλληνες ομιλητές και πάνω από 100 ξένοι ειδικοί στην προβληματική του συνεδρίου επιστήμονες από πολλά μέρη του κόσμου. Στο πλαίσιο του Διεπιστημονικού-Καλλιτεχνικού μας Συμποσίου με θέμα «Το Ανθρώπινο Σώμα και Βίωμα στην Εποχή της Σύγχρονης Κρίσης υπό το Πρίσμα της Επιστήμης και της Τέχνης» πέρα από τις σχετικές 33 επιστημονικές ανακοινώσεις θα γίνουν και ποικίλες πολυτροπικές-καλλιτεχνικές δραστηριότητες σε διάφορους χώρους στην παλιά πόλη του Ρεθύμνου (πίνακες ζωγραφικής, φωτογραφίες, κολάζ, ταινίες μικρού μήκους, γλυπτά, ποιήματα, τραγούδια, εγκαταστάσεις, βίντεο-art, ντοκιμαντέρ, θεατρικά δρώμενα, μουσικά και χορευτικά δρώμενα, αφήγηση παραμυθιών, κ.ά.).
Μεταξύ των δραστηριοτήτων του συμποσίου είναι:
1. η ομαδική εικαστική έκθεση σύγχρονης τέχνης «Καλωσορίσατε - Η Ευρωπαϊκή Φιλοξενία και τα Σύνορά της» σε επιμέλεια του Μεγακλή Ρογκάκου που εγκαινιάστηκε ήδη στις 15 Απριλίου 2016 στην ΑΙΘΟΥΣΑ ΤΕΧΝΗΣ ΜΟΡΦΕΣ (οδός ΓΟΒΑΤΖΙΔΑΚΗ 18, ΠΑΛΙΑ ΠΟΛΗ, ΡΕΘΥΜΝΟ, ΚΡΗΤΗ) που γίνεται σε συνεργασία με το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Χανίων – Ελαιουργείον (ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΕΚΘΕΣΗΣ: 15.4.2016 – 30.6.2016, ΑΝΟΙΚΤΑ: Από Δευτέρα έως Σάββατο 10:00 – 14:00, Τρίτη & Πέμπτη & Παρασκευή 18:00-21:00, ΕΙΣΟΔΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΗ),
2. η έκθεση φωτογραφίας της Κατερίνας Καλογεράκη «Γεφυρώνοντας Πολιτισμούς» με επιμέλεια του Ιωάννη Ν. Αρχοντάκη και κείμενα του Δρ. Νίκου Παναγιωτόπουλου που επίσης ήδη εγκαινιαστεί στις 03 Μαϊου 2016 στο ART CAFE AROKARIA (οδός ΣΑΛΑΜΙΝΟΣ 7, ΠΑΛΙΑ ΠΟΛΗ, ΡΕΘΥΜΝΟ, ΚΡΗΤΗ) (ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΕΚΘΕΣΗΣ: 03.05.2016 – 30.09.2016, ΑΝΟΙΚΤΑ: Από Δευτέρα έως Κυριακή 10:00 – 22:00, ΕΙΣΟΔΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΗ).
3. η ομαδική έκθεση που θα γίνει στο ΣΠΙΤΙ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ (οδός Βερνάρδου 10) και σε διάφορες άλλες αίθουσες στην παλιά πόλη του Ρεθύμνου [Κτίριο Ιμπραϊμ Χαν (Θόλος) στην Φορτέτσα, Αίθουσα Πυροβολικού στην Φορτέτσα, Κτίριο Ναού Αγία Σοφία, Πρώην Καφετέρια Φίγκαρο (οδός Βερνάρδου 21/23), Κέντρο Κρητικής Τέχνης (οδός Κριτοβουλίδου 17)] με τίτλο Βλέμματα στο Σώμα της Κρίσης (Επιμελήτρια Χρυσούλα Σκεπετζή, Εικαστικός-Ποιήτρια),
4. η έκθεση Βίντεο-Φωτογραφίας με τίτλο Crossing Border: Becoming European της Έλενας Εφέογλου (Επιμελήτρια Χρυσούλα Σκεπετζή, Εικαστικός-Ποιήτρια), που θα γίνει στην Αίθουσα Πυροβολικού στην Φορτέτσα,
5. Έκθεση Ακουαρέλας με τίτλο Το Σώμα του Παιδιού στη Σύγχρονη Κρίση της Έλενας Εφέογλου (Επιμελήτρια Χρυσούλα Σκεπετζή, Εικαστικός-Ποιήτρια), που θα γίνει στην Αίθουσα Πυροβολικού στην Φορτέτσα,
6. Έκθεση 13 φοιτητών/τριών της Σχολής Καλών Τεχνών του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας με θέμα Το Σώμα της Σύγχρονης Κρίσης, που θα γίνει στην Αίθουσα Πυροβολικού στην Φορτέτσα (Επιμελητές: Χρυσούλα Σκεπετζή, Βασίλης Μπούζας & Έλενα Εφέογλου), και
Στις δραστηριότητες του συμποσίου εντάσσονται επίσης διάφορα VIDEO-ART όπως είναι η βίντεο-εγκατάσταση με τον τίτλο Κρεοπωλείο «η Ωραία Ελλάς» από τους εικαστικούς Ναυσικά Ρήγα και Ανδρέα Σταυριανουδάκη Καμπά, το video-art της Γεωργίας Πετραλή με τίτλο Η Κρίση μου στην Κρίση σου και η ταινία μικρού μήκους φοιτητών Πανεπιστημίου Κρήτης με τίτλο «Το Σύστημα των Καρεκλών».
Στις δραστηριότητες του συμποσίου εντάσσονται επίσης πέντε θεατρικές παραστάσεις: (1) η θεατρική παράσταση «Κρίσις...» με τον Βαγγέλη Λιοδάκη και τον Βασίλη Πετροδασκαλάκη από το ομώνυμο μυθιστόρημα του Αρκάδιου Λευκού σε θεατρική διασκευή Αντώνη Παπαϊωάννου και σκηνοθεσία Τόνιας Σταυροπούλου, που θα γίνει στο Κέντρο Κρητικής Τέχνης, (2) η θεατρική παράσταση με τίτλο «Φυγή» με τους Γιώργο Ξενικάκη και Πέτρο Τσιμπούρη βασισμένη στους εμιγκρέδες του Σ. Μρόζεκ, που θα γίνει στο Studio Garage (3) το θεατρικό μονόπρακτο «Μπουκάλια, Μπίρες, και Κοκτέιλ» του Δημήτρη Νταβέα και της Ξανθής Παρλάνη, που θα γίνει και στο Κέντρο Κρητικής Τέχνης, (4) η θεατρική παράσταση φοιτητών Πανεπιστημίου Κρήτης με τίτλο «Απο σύνθεση», και (5) η θεατρική περφόρμανς Work in Progress με τίτλο «Η Αναμονή μέσα στην Πανοπλία των Αιώνων» με τη Μαρία Μεντέζ και την ομάδα της, που θα γίνει στο Σπίτι του Πολιτισμού και το οποίο βασίζεται στο θεατρικό έργο του Γερμανού συγγραφέα, σκηνοθέτη και θεωρητικού του θεάτρου Heiner Müller, που σήμερα φαίνεται να εκπροσωπεί ιδανικά την τρέχουσα κυριαρχούσα αντίληψη για το επικείμενο τέλος του Δυτικού πολιτισμού.
Στις 20 Ιουνίου 2016 κατά τις απογευματινές ώρες (15:00-20:00) θα γίνει ως μετασυνεδριακή δραστηριότητα, κυρίως για τους ξένους συνέδρους, ξενάγηση στην παλιά πόλη του Ρεθύμνου από τον Χρήστο Κυριακόπουλο και επίσης ξενάγηση στις 14 εκθέσεις του προσυνεδριακού συμποσίου από τον Μεγακλή Ρογκάκο, Ιστορικό Τέχνης & Επιμελητή Εκθέσεων. Στη συνέχεια θα έχουμε τη δυνατότητα να δούμε στον κινηματογράφο Παντελής το έργο του Χριστόφορου Παπακαλιάτη με τίτλο «Ένας Άλλος Κόσμος» (18:00-20:00).
Το αναλυτικό πρόγραμμα του συμποσίου και συνεδρίου έχει ήδη ανακοινωθεί στη σχετική ιστοσελίδα του συνεδρίου (βλ. http://iscarconf.soc.uoc.gr/programme.html)
Υπεύθυνος Επικοινωνίας για το Διεπιστημονικό-Καλλιτεχνικό Συμπόσιο: Μάριος Πουρκός, Καθηγητή στο Παιδαγωγικό Τμήμα Προσχολικής Εκπαίδευσης Πανεπιστημίου Κρήτης, τηλ.: +30-6936550791, Email: [email protected]
Υπεύθυνη Επικοινωνίας: Βίκυ Προδρομίδου, τηλ: +30 28313 02421, Email: [email protected]
Για περισσότερες πληροφορίες βλ. στην ιστοσελίδα του Διεθνούς Συνεδρίου: http://iscarconf.soc.uoc.gr/committees.html
Η Νατάσα Καρακατσάνη γεννήθηκε στην Αθήνα. Ζει στο Βόλο και εργάζεται στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Παράλληλα, ασχολείται με τη φωτογραφία και τη συγγραφή, ενώ συνεχίζει τις σπουδές της στον κινηματογράφο, την ψυχολογία και την ιστορία της τέχνης. Είναι ιδρυτικό μέλος της φωτογραφικής ομάδας OramaPhotos και του Κέντρου Βιβλίου Μαγνησιωτών Συγγραφέων, μέλος της Ελληνικής Σημειωτικής Εταιρείας, υπεύθυνη συντονισμού της Φωτογραφικής Ομάδας Φοιτητών/τριών του Π.Θ., συνεργάτιδα του Εργαστηρίου Λόγου και Πολιτισμού του Π.Θ. και συντάκτης του διαδικτυακού περιοδικού για τη φωτογραφία “fmag”. Κείμενα και άρθρα της έχουν δημοσιευτεί στον τύπο, σε λογοτεχνικά και φωτογραφικά περιοδικά. Το 2009 το βιβλίο της «Ο ήλιος είναι για όλους» (Πατάκης, 2008) βραβεύτηκε με έπαινο από τον Κύκλο του Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου. Μελέτη της για τον φωτογράφο Δημήτρη Λέτσιο συμπεριλαμβάνεται στο βιβλίο «Πρόσωπα της Ανακασιάς Βόλου» (Ιωλκός, 2013). Η σχέση της με τη φωτογραφία ξεκίνησε από τα φοιτητικά της χρόνια στο Οικονομικό Τμήμα της Νομικής και συνεχίστηκε, ύστερα από πολύχρονη παύση, την τελευταία δεκαετία. Το 2016 απέκτησε δίπλωμα ειδίκευσης στη φωτογραφία από το Michigan State University/Deptartment of Art, Art History & Design. Το ενδιαφέρον της εστιάζεται στους μηχανισμούς με τους οποίους επιδρά η απεικόνιση της ανθρώπινης μορφής στις σύγχρονες κοινωνίες ενώ, παράλληλα, μελετά τη σχέση του γραπτού λόγου με τη φωτογραφική εικόνα. Δουλειά της έχει εκτεθεί σε τέσσερις ατομικές εκθέσεις και έχει δημοσιευτεί σε φωτογραφικά περιοδικά στην Ελλάδα και το εξωτερικό.
