ΚΥΚΛΟΦΟΡΗΣΕ ΤΟ ΝΕΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΗΣ ΕΙΡΗΝΗΣ ΓΑΒΡΙΛΑΚΗ

«ΟΙ νύχτες πριν»

• Παρουσιάζεται απόψε στο Ωδείο

«Οι νύχτες πριν» είναι το νέο λογοτεχνικό βιβλίο της αρχαιολόγου Ειρήνης Γαβριλάκη, το οποίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Ναυτίλος» και παρουσιάζεται απόψε στο Ωδείο της Παλιάς Πόλης του Ρεθύμνου.

Πρόκειται για το δεύτερο έργο της συγγραφέως, το οποίο και αναδεικνύει το μοναδικό ταλέντο της στην διαχείριση του γραπτού λόγου και την δεξιοτεχνία της να αποτυπώνει στο χαρτί σκέψεις, όνειρα και κυρίως συναισθήματα.

«Οι νύχτες πριν» είναι ένας μοναχικός μονόλογος, αυτοβιογραφικός, έντονος, παθιασμένος. Οι κομψά σχεδιασμένες σελίδες του είναι ένα χείμαρρος από λόγο καθαρό. Που ρέει γεμάτος παλμό. Εντάσεις, εξάρσεις μα και φόβους που είτε εκφράζονται είτε καταβάλλεται κάθε προσπάθεια να συγκαλυφτούν κάτω από τις λέξεις αλλά με προφανή σκοπό, τελικά, να διαβαστούν.

Απόψε, όσοι βρεθείτε στις έξι το απόγευμα στην αίθουσα «Παντελή Πρεβελάκη» του Ωδείου θα ταξιδέψετε σε νύχτες του παρελθόντος ή του παρόντος … ίσως του μέλλοντος. Άλλωστε είναι τέτοια η σχέση της συγγραφέως με τον χρόνο που όπως η ίδια λέει λειτουργεί λυτρωτικά.

Λίγο πριν ανοίξουν επίσημα στο Ρέθυμνο οι σελίδες του βιβλίου, η Ειρήνη Γαβριλάκη μιλάει στην εφημερίδα μας για τη νέα της δουλειά και «ξεκλειδώνει» πτυχές των γραφομένων της για σας.

Περισσότερα στην συνέντευξη που ακολουθεί.

Πρόκειται για βιβλίο αυτοβιογραφικό; Εξομολόγηση; Αγωνία; Κραυγή;

Κάθε βιβλίο, θεωρώ, ότι είναι αυτογραφικό, με την έννοια ότι ο δημιουργός του εφορμάται από τις προσωπικές του αναζητήσεις, τα προσωπικά ερωτηματικά του, τις εικόνες που ο ίδιος έχει αποθηκεύσει στη συνείδησή του ζώντας. Στο συγκεκριμένο, λοιπόν, βιβλίο αποτυπώνεται η φιλοσοφία μου, έτσι όπως μορφοποιήθηκε από τις εμπειρίες μου, αλλά και από τις εμπειρίες του περιγύρου μου, το οποίο με περιέχει και το περιέχω. Όπως μορφοποιήθηκε επίσης από τη συνάντησή μου με το τυχαίο της ζωής μου.

Θα περιέγραφα το βιβλίο αυτό ως κατάθεση μάλλον, παρά ως εξομολόγηση, καθώς αισθάνομαι ότι οι όποιες παρατηρήσεις μου επιστρέφουν στη δεξαμενή της κοινής, της συλλογικής εμπειρίας. Αγωνία προϋπήρξε οπωσδήποτε μέχρι να συναισθανθώ τη θέση μου στην δεξαμενή που προανέφερα. Όπως και εξομολογήσεις υπήρξαν, μέχρι να εκφέρω αυτό που πιστεύω πιο «στρογγυλά». Κραυγή δεν θα επέτρεπα στον εαυτό μου να εκβάλει. Οι κραυγές φοβίζουν τα παιδιά και ενέχουν θεατρικότητα.

Πώς λειτουργεί ο χρόνος μέσα στο βιβλίο σας; Οδοστρωτήρας ή λύτρωση;

Η δουλειά μου στο αρχαιολογικό πεδίο με έφερε σε επαφή με το θέμα του χρόνου από νωρίς. Ωστόσο, δεν θα είχα συνειδητοποιήσει το μάθημα του πεδίου, αν η οικογένειά μου δεν μου είχε διδάξει από πιο νωρίς, από τότε που ήμουν παιδί, την υποκειμενικότητα και την ελαστικότητα του χρόνου που μπορούσε να περιλαμβάνει γενιές ανθρώπων, ζωντανών και μη, μέσα από τις οικογενειακές αφηγήσεις. Οι δικοί μου ήταν φυσικοί αφηγητές: μέσω των ιστοριών τους, ο χρόνος αμβλυνόταν.  Όταν χρειάστηκε να μιλήσω για τον χρόνο στα παιδιά μου ή στα παιδιά των εκπαιδευτικών προγραμμάτων που κάνω για το Μουσείο Ρεθύμνου, προσπάθησα να αφαιρέσω την τραυματική εμπειρία των τομών που με τρόμαζαν κι εμένα έτσι κι αλλιώς. Έτσι προτίμησα έναν χρόνο ενιαίο, στην γραμμή του οποίου συναντώνται άνθρωποι και εποχές. Ένα χρόνο – κοινό παρονομαστή. Έναν συλλογικό χρόνο – δεξαμενή, στον οποίο όλοι, όλων των εποχών μετέχουμε ως συγκοινωνούντα δοχεία. Μ΄ αυτή την έννοια, ο χρόνος δεν με βάραινε πλέον. Μάλλον με λύτρωνε σε σχέση με τους φόβους μου.

Γιατί οι περιγραφές γίνονται νύχτα; Αρχέγονος φόβος ή δημιουργός δύναμη;

Σε ολόκληρο το βιβλίο, ως νύχτα λογίζεται η διαδικασία που μας πηγαίνει κάπου. Η διαδικασία, μέσω της οποίας εξελισσόμαστε. Ως μεταφορά, παραπέμπει στο σκοτάδι και τη σιωπή της μήτρας ή της θάλασσας από την οποία προήλθε η ζωή. Δημιουργός δύναμη, μ΄ άλλα λόγια. Μόνο που τη νύχτα αυτού του είδους οφείλει να ακολουθεί κάθε φορά και μια επόμενη νύχτα, μιας και η εξέλιξη είναι διαρκής. Αν θεωρήσουμε ότι ξημερώνει, πολύ φοβάμαι ότι θα επαναπαυθούμε και ότι θα σταματήσουμε να είμαστε ευαίσθητοι ως προς τα τυχαία γεγονότα που μας πάνε πάρα κάτω. Οι μέρες είναι στομφώδεις, ενώ οι νύχτες είναι εργάτριες. Οι αρχέγονοι φόβοι, όπως και οι αρχέγονες αλήθειες, δεν είναι παρά οχήματα για τη νυχτερινή πορεία του ανθρώπινου είδους. Δεν είναι η απάντηση ή το τέρμα.

Εν τέλει ποια δημιουργός ώθηση οδήγησε το μυαλό και το χέρι σ΄ αυτή τη γραφή;

Γράφω ποίηση από μικρή. Είχα την τύχη να υπάρχει χώρος στο σπίτι μου για να διαβάζω και να γράφω. Αποφάσισα να δημοσιεύσω, όμως, όταν αισθάνθηκα πως είχα κάτι να πω που να αφορά όλους, κάτι που θα ήταν απαλλαγμένο από τα θεατρικά στοιχεία των κειμένων εκείνων που θεωρούν τους εαυτούς τους ιδιαίτερες περιπτώσεις. Άρχισα να δημοσιεύω όταν αισθάνθηκα ότι μετείχα της κοινής μας τύχης, μέσα από την επαναψηλάφηση της ζωής μου, αλλά και τη συνειδητοποίηση των παραμέτρων που την ορίζουν.  Όταν αισθάνθηκα την πυκνότητα του συστήματος που μας συνθλίβει όλους, δικαίους και αδίκους, αλλά και όταν ήρθα σε επαφή με τα αμείλικτα ερωτήματα που θέτει η ζωή και τα βαθιά διδάγματά της, χρειάστηκα μια ρωγμή. Η λογοτεχνία είναι για μένα αυτή η ρωγμή στην επιδερμίδα του συστήματος.

Σε τελευταία ανάλυση, ένα ταξίδι κάνω, γράφοντας, με ένα δέμα ελληνικών παραμάσχαλα. Για μένα, το γράψιμο είναι ένα ταξίδι που με ρίχνει στη θάλασσα και με εκθέτει στο τυχαίο, από την απάντηση στο οποίο κρίνεται διαρκώς η πορεία.