Εκδήλωση - συζήτηση στο Φοιτητικό Πολιτιστικό Κέντρο «Ξενία»
Μια πολύ ενδιαφέρουσα εκδήλωση - συζήτηση με θέμα «Νέοι σε κίνδυνο, χθες και σήμερα» πραγματοποιήθηκε στο Φοιτητικό Πολιτιστικό Κέντρο «Ξενία» την π. Τετάρτη το απόγευμα, με αφορμή το βιβλίο Έφης Αβδελά «Νέοι εν κινδύνω: επιτήρηση, αναμόρφωση και δικαιοσύνη ανηλίκων μετά τον πόλεμο». Την εκδήλωση διοργάνωσε η ΕΛΜΕ Ρεθύμνου και αρκετός κόσμος βρέθηκε για να την παρακολουθήσει. Εκτός από τη συγγραφέα, για το βιβλίο και τους κινδύνους που αντιμετωπίζουν οι νέοι σήμερα μίλησαν η ιστορικός κ. Ελένη Φουρναράκη, η εγκληματολόγος κ. Όλγα Θεμελή και ο κοινωνιολόγος κ. Μανόλης Τζανάκης.
Το βιβλίο της κ. Αβδελά συμπλήρωσε ήδη ένα χρόνο κυκλοφορίας και αναφέρεται στον ηθικό πανικό, όπως η ίδια χαρακτηρίζει, των νέων την περίοδο από το 1940 έως το 1970 περίπου στον ελλαδικό χώρο. Με αφορμή, λοιπόν, το βιβλίο «Νέοι εν κινδύνω», αναπτύχθηκαν απόψεις σχετικά με τους κινδύνους που αντιμετωπίζουν οι νέοι και τον μηχανισμό επιτήρησής τους σήμερα.
Η συγγραφέας σε δήλωσή της σχετικά με όσα πραγματεύεται στο βιβλίο αυτό, δήλωσε χαρακτηριστικά: «Το ζήτημα που εξετάζω είναι το γεγονός ότι την περίοδο από το 1940 έως το 1970 περίπου, αλλά κυρίως τις δεκαετίες ’50 και ’60, υπάρχει μια μεγάλη ανησυχία για τους νέους, αυτό που ονομάζω ηθικό πανικό για τη νεολαία, σε διεθνές επίπεδο και στην Ελλάδα. Πρόκειται για ένα τεκμηριωμένο φαινόμενο μεταπολεμικό, επικεντρωμένο στη δεκαετία του ’50. Το βιβλίο ασχολείται με αυτή την περίοδο και εξετάζεται με εστίαση στην Ελλάδα ο μηχανισμός επιτήρησης των νέων όπως αυτός συγκροτείται γύρω από τη δικαιοσύνη. Βέβαια, αυτός δεν είναι ο μόνος μηχανισμός επιτήρησης των νέων. Αναφέρομαι στην υπηρεσία επιμελητών ανηλίκων, στα δικαστήρια ανηλίκων και στα παιδιά που είτε επειδή είχαν παραβεί κάποιο νομοθέτημα είτε επειδή οι ενήλικοι θεωρούσαν ότι ήταν σε ηθικό κίνδυνο, δηλαδή κινδύνευαν να γίνουν παραβάτες, τα έβαζαν στα αναμορφωτήρια και τα είχαν υπό επιτήρηση. Καταγράφω τις σχέσεις που διαμορφώνονται ανάμεσα στους επιμελητές, τα παιδιά, τις οικογένειες, ποιες είναι οι συνθήκες που θεωρείται ότι προκαλούν περισσότερο κίνδυνο, τις γειτονιές, δηλαδή μέσα από το υλικό που έχω προκύπτει πώς οι οικογένειες και τα παιδιά αντιμετωπίζουν αυτή την επιτήρηση στην οποία αναγκάζονται να μπουν».
Όσον αφορά στο τι συμβαίνει σήμερα, η κ. Αβδελά τόνισε πως «σήμερα υπάρχουν πολύ μεγάλες διαφορές σε σχέση με εκείνη την εποχή. Δεν είμαστε σε μία συνθήκη επιτήρησης των νέων όπως τότε, όμως υπάρχουν μηχανισμοί επιτήρησης των νέων, όπως είναι ο στρατός, το σχολείο, η οικογένεια, χωρίς να έχουμε το φαινόμενο του ηθικού πανικού. Θεωρώ ότι σήμερα οι νέοι όντως κινδυνεύουν, αλλά κινδυνεύουν από την ανεργία και την έλλειψη προοπτικής. Είμαστε σε τελείως άλλη εποχή».
Από την πλευρά του, ο κ. Μανόλης Τζανάκης, κοινωνιολόγος, επεσήμανε σχετικά με το βιβλίο «Νέοι εν κινδύνω», την εκδήλωση και τα προβλήματα των νέων: «Υπάρχει ένας έντονος προβληματισμός σχετικά με το σύστημα ποινικής δικαιοσύνης για ανήλικους και στόχος μας είναι να προσπαθήσουμε να καταλάβουμε τον ρόλο των ειδικών, δηλαδή μέσα από ποιες διαδικασίες προβλήματα που είναι κοινωνικά καθίστανται προβλήματα των ειδικών, ψυχολόγων, κοινωνιολόγων, κοινωνικών λειτουργών και πώς πολλές φορές προβληματισμοί γίνονται αφορμή για ηθικό πανικό, όπως τον χαρακτηρίζει η κ. Αβδελά. Όντως υπάρχουν πολλοί κίνδυνοι, αλλά οι κίνδυνοι αυτοί οφείλονται κυρίως στην κοινωνική κατάσταση και όχι σε ατομικές ιδιομορφίες. Εάν αλλάξει η κοινωνική κατάσταση και έχουμε μια κοινωνία αλληλεγγύης, προφανώς και όλα αυτά τα προβλήματα δε θα είναι προβλήματα των ειδικών, αλλά θα είναι ζητήματα πρωτίστως πολιτικά. Για παράδειγμα, το ζήτημα του τι σχολείο έχουμε αυτή τη στιγμή είναι ζήτημα πολιτικό, δεν είναι ζήτημα ούτε του μεμονωμένου δασκάλου ούτε του μεμονωμένου μαθητή».
Η εγκληματολόγος και επίκουρη καθηγήτρια εγκληματολογικής ψυχολογίας στο τμήμα Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης κ. Όλγα Θεμελή μίλησε από τη δική της πλευρά για τα δικαστήρια και τους επιμελητές ανηλίκων στη χώρα μας σήμερα. «Πάρα πολλά ζητήματα που είχαν ανακύψει την περίοδο στην οποία αναφέρεται η κ. Αβδελά, βλέπουμε ότι σήμερα όχι μόνο δεν επιλύθηκαν αλλά ή είναι στο ίδιο σημείο ή και χειρότερα. Απειλούνται, μάλιστα, τα δικαιώματα των ανηλίκων όσο ποτέ και συχνά η ανηλικότητα ποινικοποείται. Δεν ισχύει η διεθνής σύμβαση για τα δικαιώματα του παιδιού, δεν εφαρμόζονται πάρα πολύ σοβαρές διατάξεις νομοθετικού πλαισίου και οι λειτουργίες ενός κράτους δικαίου υποχωρούν. Επίσης, το σύστημα ποινικής δικαιοσύνης είναι φτιαγμένο από μεγάλους για μεγάλους, δεν είναι φιλικό προς τα παιδιά και φοβάμαι ότι τα παιδιά σήμερα είναι η πιο ευάλωτη κοινωνική ομάδα. Έχουμε τεράστιο έλλειμμα στις υπηρεσίες επιμελητών ανηλίκων και αυτό φαίνεται από το γεγονός ότι το 2014 υπάρχουν 19 επιμελητές ανηλίκων στην Αθήνα για εκατοντάδες ανήλικους παραβάτες και σε όλη τη χώρα υπηρετούν μόνο 77. Πρόσφατα, μάλιστα, αυτή η υπηρεσία αντί να ενδυναμωθεί, αποδυναμώθηκε γιατί συγχωνεύθηκε με τους επιμελητές κοινωνικής αρωγής, επαγγελματίες που έχουν τελείως διαφορετικά καθήκοντα», υπογράμμισε σε δήλωσή της η κ. Θεμελή.
Μ.Ι.
