Άλλο ένα σημαντικό κομμάτι της πλούσιας κληρονομιάς μας
Άγιος Ευτύχιος στο Χρωμοναστήρι Ρεθύμνου: Δεν είναι εύκολο να φτάσεις εκεί, καθώς ο δρόμος που οδηγεί στο ναό αυτό δεν είναι και ο καλύτερος. Όλοι, ωστόσο, θα τον έχουμε δει σίγουρα, καθώς φαίνεται από τον αμαριώτικο δρόμο. Αποτελεί αναμφισβήτητα άλλο ένα σημαντικότατο κομμάτι της εκκλησιαστικής μας παράδοσης και της πλούσιας πολιτιστικής κληρονομιάς του τόπου μας, καθώς κληροδοτήθηκε σε όλους εμάς μέσα στο πέρασμα των αιώνων, από τους προγόνους μας, καθώς επίσης και από τους κατά καιρούς κατακτητές. Παράλληλα, συνιστά ένα σημείο αναζήτησης για τους τουρίστες που λατρεύουν να ανακαλύπτουν κτίσματα με αρχιτεκτονικές άλλων εποχών και να αναζητούν την ιστορία τους. Μετρά περίπου χίλια χρόνια ζωής και τη συγκεκριμένη περίοδο βρίσκεται σε στάδιο αποκατάστασης, προκειμένου να αναδειχθεί όπως πρέπει σαν μνημείο και σαν ναός. Το πέρασμα του χρόνου και των πολλών μεταβολών από τους κατακτητές ήταν εμφανές κι ευτυχώς το σημαντικό αυτό κληροδότημα έτυχε προσοχής και αποκαθίσταται.
Κατά την επίσκεψή μας στον ναό αυτό, όπου παρεμπιπτόντως πήγαμε για πρώτη φορά, βρήκαμε το συνεργείο που εργάζεται για την αποκατάστασή του ναού. Ενάμιση χρόνο περίπου τώρα πραγματοποιούνται εργασίες αποκατάστασης, όπως μας ενημέρωσε ο κ. Μιχάλης Βογιατζής, εργάτης του συνεργείου και πρώην εν ενεργεία συμβασιούχος αρχαιολόγος.
Ο κ. Βογιατζής μας έδωσε κάποια στοιχεία για την ιστορία και την αρχιτεκτονική του ναού: «Εδώ έχουμε ένα ναό ο οποίος εκτυλίσσεται μέσα στους αιώνες και μετασκευάζεται σε διάφορες περιόδους, ανάλογα με τις επιταγές της ‘‘μόδας’’, ας το πούμε έτσι, της εποχής. Ο πρώτος ναός σύμφωνα με τη χρονολόγηση που έχει δοθεί με βάση τις τοιχογραφίες ορίζεται γύρω στον ενδέκατο αιώνα. Οι τοιχογραφίες έχουν αποδοθεί στον Ιωάννη τον Ξένο και έτσι έγινε η πρώτη χρονολόγηση. Ανασκαφικά όμως μπορούμε να καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι υπάρχει σίγουρα μια μετασκευή το 14ο αιώνα. Από εκεί που έχουμε έναν επιμήκη ναό, το 14ο χρησιμοποιείται ένα σύστημα από κίονες εσωτερικά κι έναν τρούλο κεντρικά, ο οποίος μας δίνει έναν σταυροειδή εγγεγραμμένο και μετά έχουμε διάφορες προσθήκες, οι οποίες φτάνουν στην ενετοκρατία και στην τουρκοκρατία, όπως η τωρινή είσοδος του ναού, η οποία πιθανόν να έγινε κατά την περίοδο της τουρκοκρατίας και άλλα στοιχεία εσωτερικά, όταν έπαψε να χρησιμοποιείται ως χριστιανικός ναός. Για παράδειγμα έχουμε τα υπολείμματα ενός φούρνου μέσα στην εκκλησία, που σίγουρα είναι της τουρκικής περιόδου.
Αυτό το διάστημα αλλάζουν διάφορα σημεία του ναού, όπως το ότι κλείνουμε την κύρια είσοδο, που υπήρχε στα δυτικά και χρησιμοποιούμε μια μικρότερη θύρα στα βόρεια και πολλές άλλες μετασκευές. Η έρευνα είναι σε εξέλιξη».
Ερωτηθείς για το αν γνωρίζει αν ο ναός αυτός ξαναχρησιμοποιήθηκε από τους χριστιανούς μετά την τουρκοκρατία, ο κ. Βογιατζής απάντησε πώς χρησιμοποιήθηκε σίγουρα τον 20ο αιώνα, όταν ήρθαν εδώ πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία, κάτι που μαρτυρούν τα σπίτια πλησίον του ναού, που δόθηκαν σε αυτούς ως κλήροι. «Οι άνθρωποι αυτοί προσπάθησαν να επαναλειτουργήσουν το ναό γιατί είχε υποστεί πολλές ζημιές στα χίλια χρόνια της ύπαρξής του» ανέφερε σχετικά ο κ. Βογιατζής.
Το έργο, σύμφωνα με τον ίδιο αναμένεται παραδοτέο, τον ερχόμενο Νοέμβριο. Υπεύθυνος φορέας του έργου αυτού είναι η 28η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων, ενώ το έργο διενεργείται στα πλαίσια του προγράμματος Διασυνοριακής Συνεργασίας «Ελλάδα-Κύπρος 2007-2013» και έχει ονομασία «Ανάδειξη επιλεγμένων μεσοβυζαντινών μνημείων Κρήτης-Κύπρου με καινοτόμες μεθόδους» (ακρωνύμιο: Ευμάθιος Φιλοκάλης).
ΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΟΥΔΑΚΗΣ
