Πολιτική και ιδεολογική διείσδυση επιχειρούσε η Κνωσός κατά τις τελευταίες δεκαετίες της ακμής των μινωικών βασιλείων στην Κρήτη, γύρω στο 1400-1100 π.Χ. Ηθελε με αυτό τον τρόπο να καταστεί υπερδύναμη χωρίς καν να επεκτείνει την κυριαρχία της επί των εδαφών των γειτόνων της.Στο συμπέρασμα αυτό καταλήγουν οι μελετητές του ανασκαφικού υλικού του ανακτόρου της Ζάκρου. Μιλώντας ο Λευτέρης Πλάτων στο 11ο Διεθνές Κρητολογικό Συνέδριο που άρχισε χτες στο Ρέθυμνο (ώς τις 27 Οκτωβρίου) με θέμα «Καινούργιες ενδείξεις για τον κνωσιακό χαρακτήρα του Υστερομινωικού ανακτόρου της Ζάκρου» θα παρουσιάσει μελέτες ευρημάτων απ' όπου προκύπτει ότι το ανάκτορο της Ζάκρου IV, μετά την καταστροφή που έπληξε το νησί από παλιρροϊκά κύματα, ίσως μετά την έκρηξη του ηφαιστείου της Σαντορίνης το 1450 π.Χ., επανακατοικήθηκε.
Μόνο που στο επίπεδο της νέας κατοίκησης («Ζάκρος V»), παρουσίασε πολλά πολιτισμικά στοιχεία από την Κνωσό. Η σχεδόν ταυτόχρονη εμφάνιση ανάλογων στοιχείων και σε άλλες θέσεις της Κρήτης, οδήγησε στην υπόθεση -διατυπωμένη αρχικά από τον ανασκαφέα Ν. Πλάτωνα και στη συνέχεια από τον Λ. Πλάτωνα- ότι «η ίδρυση του υστερομινωικού ανακτόρου στη Ζάκρο αποτελούσε τμήμα ενός ευρύτερου σχεδίου επέκτασης της πολιτικής επιρροής της Κνωσού, κατά την εποχή αυτή, σε στρατηγικά σημεία-κλειδιά της μινωικής επικράτειας. Ενας από τους τομείς του πολιτισμού στους οποίους μπορεί κανείς να ιχνηλατήσει την «κνωσιακή» παρουσία είναι εκείνος των ιδεών και αντιλήψεων, που μεταφέρουν και εδραιώνουν στη συνείδηση του κόσμου οι πάσης φύσεως συμβολικές απεικονίσεις και τα συναφή με αυτές πολιτικο-θρησκευτικά εμβλήματα».
Ο ίδιος σημειώνει ότι «έχει υποστηριχθεί, με πειστικά επιχειρήματα, ότι κάποια από τα απαντώμενα σε διάφορες μινωικές θέσεις σύμβολα εφευρέθηκαν στην Κνωσό και χρησιμοποιήθηκαν από αυτήν ως μέσα προπαγάνδας για την κυρίαρχη ιδεολογικά και πολιτικά θέση της στο γίγνεσθαι του μινωικού κόσμου μετά τη μεγάλη καταστροφή που έπληξε τους οικισμούς του νησιού».
Η Ελένη Γεροντάκου θα πει ότι η ανάπτυξη για την πόλη είχε ξεκινήσει λίγο πριν. Ηταν «ένας εύρωστος οικισμός με μεγάλα κτήρια κατασκευασμένα από γκρίζο τοπικό ασβεστόλιθο, που εκτείνονταν στην κοιλάδα και τους λόφους, και με οδικούς άξονες που διαμόρφωναν συνοικίες. Ο μεγάλος αριθμός των πήλινων αγγείων που διασώθηκαν και η υψηλή ποιότητά τους μαρτυρούν ότι η περίοδος "Ζάκρος IV" είναι μια περίοδος οικονομικής άνθησης του οικισμού, γεγονός που υποβάλλει την παρουσία κάποιας κεντρικής εξουσίας».
Η Ζάκρος ήταν ένας από τους τέσσερις ισχυρότερους οικισμούς της μινωικής Κρήτης, με αρκετά αναπτυγμένη τεχνογνωσία. «Ενα εγγειοβελτιωτικό έργο της Νεοανακτορικής εποχής στην ενδοχώρα της Ζάκρου» μελέτησαν και θα παρουσιάσουν η Στέλλα Χρυσουλάκη και ο Λεωνίδας Βοκοτόπουλος. Η συστηματική διερεύνηση της μεσόγειας κοιλάδας των Χοιρομανδρών Ζάκρου οδήγησε στην αποκάλυψη ενός συνόλου από κατασκευές. Τα φράγματα και τα άνδηρα καλλιέργειας της Ψείρας και των Χοιρομανδρών, που έχουν ανασκαφικά ερευνηθεί, δείχνουν εικόνα εντατικής καλλιέργειας της γης.
Ν. ΚΟΝΤΡΑΡΟΥ-ΡΑΣΣΙΑ enet.gr
