Η αντίστροφη μέτρηση για τη φορολόγηση των crypto στην Ελλάδα έχει ξεκινήσει εδώ και μήνες, χωρίς όμως μέχρι σήμερα να έχει ολοκληρωθεί. Το σχέδιο βρίσκεται στα χέρια του οικονομικού επιτελείου, ο βασικός συντελεστής προσανατολίζεται στο 15%, αλλά η νομοθετική ρύθμιση δεν έχει ακόμη φτάσει στη Βουλή.
Στο τραπέζι βρίσκεται η δυνατότητα δήλωσης υπεραξιών που έχουν δημιουργηθεί κατά την προηγούμενη πενταετία
Η εκκρεμότητα αποκτά πλέον μεγαλύτερη σημασία, καθώς η Ελλάδα κινείται με δύο διαφορετικές ταχύτητες. Εξακολουθεί να μην διαθέτει ολοκληρωμένο φορολογικό καθεστώς για τα κέρδη από crypto, την ώρα που η ευρωπαϊκή νομοθεσία δημιουργεί ήδη ένα σύστημα μέσω του οποίου οι συναλλαγές θα γίνονται σταδιακά ορατές στις φορολογικές αρχές.
Η αρμόδια επιτροπή του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών έχει ολοκληρώσει τις εργασίες της και έχει παραδώσει την εισήγησή της στην πολιτική ηγεσία. Ο σχεδιασμός που έχει γίνει γνωστός προβλέπει φορολόγηση της υπεραξίας από αγοραπωλησίες κρυπτονομισμάτων με συντελεστή έως 15%, δηλαδή επί της θετικής διαφοράς μεταξύ τιμής κτήσης και πώλησης.
Η πενταετία που αλλάζει τα δεδομένα
Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο του ελληνικού σχεδίου δεν αφορά μόνο τις συναλλαγές που θα πραγματοποιηθούν μετά την ψήφιση του νόμου. Στο τραπέζι βρίσκεται η δυνατότητα δήλωσης υπεραξιών που έχουν δημιουργηθεί κατά την προηγούμενη πενταετία. Με αυτόν τον τρόπο χιλιάδες φορολογούμενοι που έχουν αποκομίσει κέρδη από crypto θα μπορούν να τα εμφανίσουν στην Εφορία, να φορολογηθούν και στη συνέχεια να χρησιμοποιήσουν νόμιμα τα σχετικά ποσά για την κάλυψη τεκμηρίων.
Υπάρχει όμως μια κρίσιμη προϋπόθεση. Η καταβολή του φόρου δεν θα αποτελεί από μόνη της «διαβατήριο» νομιμοποίησης των κεφαλαίων. Ο φορολογούμενος θα πρέπει να μπορεί να αποδείξει τόσο την προέλευση των χρημάτων με τα οποία πραγματοποιήθηκε η αρχική επένδυση όσο και τη διαδρομή των συναλλαγών που οδήγησε στην υπεραξία. Η φορολογική διοίκηση θα μπορεί έτσι να ελέγχει εάν τα αρχικά κεφάλαια δικαιολογούνται από δηλωμένα εισοδήματα και εάν συνδέονται με φοροδιαφυγή ή νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες.
Το νέο πλαίσιο αναμένεται επίσης να καλύψει δωρεές, γονικές παροχές και κληρονομιές crypto, βάζοντας σταδιακά τα ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία στους ίδιους φορολογικούς κανόνες που εφαρμόζονται στις υπόλοιπες μορφές περιουσίας.
Η Ευρώπη αρχίζει να βλέπει τα crypto
Η μεγαλύτερη αλλαγή, ωστόσο, έρχεται από την Ευρώπη, καθώς ήδη η DAC8 εφαρμόζεται από την 1η Ιανουαρίου 2026 και διευρύνει την αυτόματη ανταλλαγή φορολογικών πληροφοριών ώστε να περιλαμβάνει τα crypto-assets. Οι πάροχοι υπηρεσιών crypto αρχίζουν να συλλέγουν στοιχεία για τις συναλλαγές Ευρωπαίων χρηστών, με πρώτο έτος αναφοράς το 2026. Οι πρώτες ανταλλαγές πληροφοριών μεταξύ των φορολογικών διοικήσεων προβλέπονται έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2027.
Οι πληροφορίες δεν περιορίζονται απλώς στην ύπαρξη ενός λογαριασμού. Το σύστημα καλύπτει στοιχεία για αγορές, πωλήσεις, ανταλλαγές και μεταφορές crypto, δημιουργώντας ουσιαστικά έναν μηχανισμό φορολογικής ιχνηλασιμότητας για μια αγορά που επί χρόνια λειτουργούσε πολύ δυσκολότερα ελέγξιμα από το παραδοσιακό χρηματοπιστωτικό σύστημα.
MiCA και DAC8 συμπληρώνουν έτσι το ένα το άλλο. Το MiCA βάζει κανόνες στις εταιρείες και στις πλατφόρμες που δραστηριοποιούνται στην ευρωπαϊκή αγορά. Η DAC8 βάζει τις συναλλαγές των χρηστών στο φορολογικό ραντάρ.
Η αλλαγή ξεπερνά μάλιστα τα σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το Crypto-Asset Reporting Framework του ΟΟΣΑ δημιουργεί ένα ευρύτερο διεθνές σύστημα ανταλλαγής πληροφοριών, περιορίζοντας σταδιακά τη δυνατότητα μεταφοράς συναλλαγών σε άλλη δικαιοδοσία με την προσδοκία ότι αυτές θα παραμείνουν αόρατες.
Η εξέλιξη αυτή αλλάζει συνολικά τη σχέση των κρατών με την αγορά των crypto. Για χρόνια το βασικό ζήτημα ήταν πώς θα προστατευθούν οι επενδυτές και πώς θα ελεγχθούν οι πλατφόρμες. Τώρα το ενδιαφέρον μεταφέρεται και στη φορολογική βάση που δημιουργεί μια αγορά τρισεκατομμυρίων. Στην Ευρώπη έχει ήδη ανοίξει η συζήτηση για το κατά πόσο οι συναλλαγές crypto θα μπορούσαν στο μέλλον να αποτελέσουν πηγή νέων εσόδων για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό. Σχετική μελέτη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου εξετάζει τη φορολόγηση των συναλλαγών κρυπτονομισμάτων μεταξύ των δυνητικών νέων ίδιων πόρων της ΕΕ. Αυτό δεν σημαίνει ότι έχει αποφασιστεί ένας ευρωπαϊκός φόρος στα crypto. Δείχνει όμως πόσο έχει αλλάξει η προσέγγιση των ευρωπαϊκών θεσμών απέναντι στην αγορά.
Τα 620.323 ευρώ που «κόλλησαν» στην Εφορία
Το ελληνικό παράδοξο αποτυπώνεται καλύτερα σε μια υπόθεση που έφτασε πρόσφατα στη Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών της ΑΑΔΕ και επανέφερε το ζήτημα στο προσκήνιο. Φορολογούμενος επιχείρησε να δηλώσει 620.323,34 ευρώ από μεταβίβαση κρυπτονομισμάτων στον κωδικό 659 της δήλωσης φορολογίας εισοδήματος για το φορολογικό έτος 2024.
Τα χρήματα είχαν περάσει κανονικά στο τραπεζικό σύστημα μέσω δύο εμβασμάτων, ύψους 357.643,64 και 262.679,70 ευρώ. Ο φορολογούμενος προσκόμισε παραστατικά των εμβασμάτων και βεβαίωση εταιρείας, όμως η φορολογική διοίκηση δεν αποδέχθηκε το ποσό στον συγκεκριμένο κωδικό.
Η ΔΕΔ, με την απόφαση 2407/2026, απέρριψε την προσφυγή. Ο λόγος ήταν ότι ο κωδικός 659 αφορά εισοδήματα που είτε φορολογούνται με ειδικό τρόπο είτε απαλλάσσονται ρητά από τον φόρο. Με το υφιστάμενο φορολογικό πλαίσιο, το ποσό από τη μεταβίβαση Bitcoin δεν μπορούσε να ενταχθεί σε καμία από αυτές τις κατηγορίες.
Η συνέπεια είναι ιδιαίτερα σημαντική. Τα 620.323 ευρώ υπήρχαν, είχαν φτάσει σε ελληνικό τραπεζικό λογαριασμό, αλλά δεν μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν μέσω του συγκεκριμένου κωδικού για την κάλυψη τεκμηρίων.
ot.gr
