Την ώρα που η Ευρώπη επαναπροσδιορίζει το μοντέλο τουριστικής ανάπτυξης επενδύοντας σε πιο βιώσιμες μορφές διακοπών, η Ελλάδα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τον κατασκηνωτικό τουρισμό ως μια δραστηριότητα δεύτερης κατηγορίας. Η άνοδος του κόστους μετακινήσεων, οι γεωπολιτικές αναταράξεις στη Μέση Ανατολή, η ανάγκη για οικονομικότερες διακοπές και η στροφή των ταξιδιωτών προς τη φύση έχουν οδηγήσει σε πραγματική έκρηξη του κάμπινγκ και των αυτοκινούμενων τροχόσπιτων σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Τουρισμός και περιβαλλοντικά οφέλη
Στη χώρα μας, όμως, η ανάπτυξη του κλάδου παραμένει περιορισμένη, εγκλωβισμένη ανάμεσα σε ελλιπείς υποδομές, θεσμικές ασάφειες και μια διαχρονική καχυποψία απέναντι σε μια μορφή τουρισμού που θα μπορούσε να προσφέρει σημαντικά οικονομικά και περιβαλλοντικά οφέλη. Τα στοιχεία αποτυπώνουν ξεκάθαρα τη διαφορά. Σύμφωνα με τη Eurostat, το 2025 οι διανυκτερεύσεις σε κάμπινγκ στα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης ανήλθαν σε 413 εκατομμύρια, σημειώνοντας αύξηση 28,5% σε σχέση με το 2015, επίδοση που ξεπερνά αισθητά τη δυναμική του ξενοδοχειακού κλάδου.
Περιθώρια ανάπτυξης
Αντιθέτως, η Ελλάδα παραμένει εκτός της ευρωπαϊκής πρωτοπορίας, με τις διανυκτερεύσεις σε οργανωμένα κάμπινγκ να αντιστοιχούν σε λιγότερο από το 1% του συνολικού τουριστικού όγκου της χώρας, όταν ο μέσος όρος στην Ευρωπαϊκή Ενωση φθάνει το 13,4%.
Η εικόνα της ελληνικής αγοράς δείχνει ότι υπάρχουν σημαντικά περιθώρια ανάπτυξης. Σύμφωνα με μελέτη του ΙΝΣΕΤΕ, το 2024 λειτουργούσαν 293 οργανωμένα κάμπινγκ με 22.830 θέσεις και 1.149 οικίσκους.
Ωστόσο, η συντριπτική πλειονότητα των μονάδων ανήκει στις χαμηλότερες κατηγορίες ποιότητας, καθώς το 65% είναι δύο αστέρων και το 21% τριών αστέρων. Αντίθετα, οι υψηλότερων προδιαγραφών μονάδες, όπως τα glamping, παραμένουν ελάχιστες, καθώς μόλις το 7% διαθέτει τέσσερα αστέρια και μόλις το 1% πέντε αστέρια. Η εικόνα αυτή αποτυπώνει μια αγορά που δεν έχει ακολουθήσει τις διεθνείς εξελίξεις.
Πολλές εγκαταστάσεις παραμένουν παλαιές, οι επενδύσεις είναι περιορισμένες, ενώ η τουριστική πολιτική εξακολουθεί να δίνει προτεραιότητα στα ξενοδοχεία και στη βραχυχρόνια μίσθωση. Το αποτέλεσμα είναι ο κατασκηνωτικός τουρισμός να αδυνατεί να λειτουργήσει ως εργαλείο αποσυμφόρησης υπερκορεσμένων προορισμών και επιμήκυνσης της τουριστικής περιόδου.
Ενδεικτικό της απουσίας ολοκληρωμένου σχεδιασμού είναι και το νέο υπό κατάρτιση Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό, μια εκδοχή του οποίου παρουσίασαν τα υπουργεία Περιβάλλοντος και Τουρισμού. Παρότι οι οργανωμένες τουριστικές κατασκηνώσεις αναγνωρίζονται πλέον επισήμως ως κύρια ξενοδοχειακά καταλύματα, δεν υπάρχει ειδικό κεφάλαιο που να χαράσσει αναπτυξιακή στρατηγική για τα κάμπινγκ ή τον τουρισμό με αυτοκινούμενα και ρυμουλκούμενα τροχόσπιτα.
Το νέο πλαίσιο αναφέρεται γενικά στην ανάγκη ανάπτυξης ήπιων και εναλλακτικών μορφών τουρισμού, ιδιαίτερα σε περιοχές που αντιμετωπίζουν περιβαλλοντικές πιέσεις, χωρίς όμως να εξειδικεύει τον ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει ο κατασκηνωτικός τουρισμός. Ετσι, ένας κλάδος που διεθνώς εξελίσσεται σε στρατηγικό εργαλείο βιώσιμης ανάπτυξης εξακολουθεί να κινείται στην Ελλάδα χωρίς συγκεκριμένο σχέδιο.
Οι οργανωμένες κατασκηνώσεις
Παρά τα προβλήματα, ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ενωσης Ιδιοκτητών Κάμπινγκ, Κωνσταντίνος Παπαδόπουλος, εμφανίζεται συγκρατημένα αισιόδοξος. Οπως σημειώνει, ακόμη και υπό τη σκιά των εξελίξεων στη Μέση Ανατολή, «ο τουρισμός αρρωσταίνει, δεν πεθαίνει», εκφράζοντας την εκτίμηση ότι ο οργανωμένος κλάδος δεν αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα λειτουργίας.
Ο ίδιος επισημαίνει ότι οι οργανωμένες κατασκηνώσεις αποτελούν κύρια τουριστικά καταλύματα και ότι οι έλεγχοι του ΕΟΤ διασφαλίζουν σε μεγάλο βαθμό την ποιότητα των υπηρεσιών, αν και θεωρεί απαραίτητη την εντατικοποίησή τους σε μονάδες που δεν πληρούν τις προδιαγραφές. Αντιθέτως, σοβαρές αντιδράσεις είχε προκαλέσει το προηγούμενο διάστημα το θεσμικό πλαίσιο που αφορούσε τα αυτοκινούμενα τροχόσπιτα. Ο νόμος 5170/2025 και οι προβλέψεις του νέου Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας δημιούργησαν την εντύπωση ότι απαγορεύεται ουσιαστικά κάθε στάθμευση αυτοκινούμενων εκτός οργανωμένων κάμπινγκ.
Οι αντιδράσεις τόσο της Ελληνικής Λέσχης Αυτοκινούμενων Τροχόσπιτων όσο και ευρωπαϊκών οργανώσεων ήταν έντονες, με αποτέλεσμα η Ελληνική Αστυνομία να εκδώσει στις αρχές του 2026 διευκρινιστική εγκύκλιο. Σύμφωνα με αυτή, τα αυτοκινούμενα έως 7,5 μ. μπορούν να σταθμεύουν όπου επιτρέπεται και για τα υπόλοιπα οχήματα, υπό την προϋπόθεση ότι δεν αναπτύσσουν κατασκηνωτικές εγκαταστάσεις, όπως τραπέζια, καρέκλες ή ψησταριές.
Προβλήματα
Παρά τη διευκρίνιση, τα προβλήματα συνεχίζονται. Η πρόεδρος της Ελληνικής Λέσχης Αυτοκινούμενων Τροχόσπιτων, Στεφανία Παπαδάκη, καταγγέλλει ότι αρκετές δημοτικές και αστυνομικές αρχές εξακολουθούν να επιβάλλουν πρόστιμα λόγω λανθασμένης ερμηνείας του νόμου. Οπως σημειώνει, τα μέλη της λέσχης έχουν πλέον μαζί τους μεταφρασμένη σε πέντε γλώσσες τόσο τη νομοθεσία όσο και τη σχετική εγκύκλιο προκειμένου να αποδεικνύουν τα δικαιώματά τους κατά τους ελέγχους.
Η ίδια υπογραμμίζει ότι τα αυτοκινούμενα αντιμετωπίζονται στην Ελλάδα διαφορετικά από ό,τι στην υπόλοιπη Ευρώπη, παρά το γεγονός ότι αποτελούν κανονικά οχήματα, με τέλη κυκλοφορίας, ΚΤΕΟ, ασφάλιση και φορολογικές υποχρεώσεις αντίστοιχες ενός ΙΧ. Στην Ελλάδα κυκλοφορούν περίπου 1.200 αυτοκινούμενα με ελληνικές πινακίδες, ενώ το 2024 επισκέφθηκαν τη χώρα περίπου 50.000 αυτοκινούμενα από το εξωτερικό. Παρ’ όλα αυτά, η χώρα εξακολουθεί να στερείται οργανωμένων camper stops για προσωρινή στάση, ανεφοδιασμό και εξυπηρέτηση των ταξιδιωτών.
Ευρώπη και Ελλάδα
Οι διαφορές ανάμεσα στην Ελλάδα και την υπόλοιπη Ευρώπη σε ό,τι αφορά τον κατασκηνωτικό τουρισμό είναι εντυπωσιακές. Στην Ισπανία, ο αριθμός των ταξιδιωτών που επιλέγουν κάμπινγκ αυξήθηκε κατά 26% σε σχέση με το 2019, ενώ τα τροχόσπιτα σχεδόν τριπλασιάστηκαν μέσα σε μία δεκαετία, φθάνοντας τις 137.000 μονάδες.
Στην Αυστρία, ο κατασκηνωτικός τουρισμός αποτελεί πλέον μέρος της εθνικής τουριστικής στρατηγικής έως το 2030, με στόχο την αύξηση των διανυκτερεύσεων κατά περίπου 50% σε σχέση με το 2019. Η έμφαση δίνεται στην αναβάθμιση της ποιότητας, στην ανάπτυξη του glamping, αλλά και στην επέκταση της χειμερινής κατασκήνωσης ως προϊόν υψηλής προστιθέμενης αξίας. Αντίστοιχη είναι η εικόνα και στην Τσεχία, όπου μετά την πανδημία καταγράφεται θεαματική αύξηση του ενδιαφέροντος για κάμπινγκ και αυτοκινούμενα.
Η Ελλάδα διαθέτει όλα τα φυσικά πλεονεκτήματα για να εξελιχθεί σε κορυφαίο προορισμό κατασκηνωτικού τουρισμού: χιλιάδες χιλιόμετρα ακτογραμμής, ήπιο κλίμα σχεδόν ολόκληρο τον χρόνο, μοναδικά ορεινά τοπία και μεγάλη γεωγραφική ποικιλία. Εκείνο που εξακολουθεί να απουσιάζει είναι μια συνεκτική στρατηγική που θα συνδυάζει σύγχρονες υποδομές, ξεκάθαρους κανόνες, επενδύσεις σε ποιοτικές μονάδες και δημιουργία οργανωμένων χώρων εξυπηρέτησης για τα αυτοκινούμενα.
ot.gr
