Σε συνθήκες έντονης πίεσης βρίσκονται πλέον χιλιάδες υποψήφιοι αγοραστές κατοικίας που είχαν ενταχθεί στο πρόγραμμα «Σπίτι μου 2», μετά την απόφαση για πρόωρη ολοκλήρωσή του στις 2 Ιουνίου, αντί για το τέλος Αυγούστου που αρχικά αναμενόταν από μεγάλο μέρος της αγοράς.
Η εξέλιξη προκαλεί αναστάτωση όχι μόνο στους δικαιούχους αλλά και σε ολόκληρη την αλυσίδα της αγοράς ακινήτων – από μεσίτες και συμβολαιογράφους έως μηχανικούς και τράπεζες – καθώς χιλιάδες συναλλαγές βρίσκονται κυριολεκτικά στη μέση της διαδικασίας.
Το βασικό πρόβλημα δεν αφορά πλέον την έγκριση του δανείου, αλλά το αν μπορεί να ολοκληρωθεί εγκαίρως η αγοραπωλησία μέσα σε ελάχιστες εβδομάδες, σε μια αγορά που παραδοσιακά κινείται με αργούς ρυθμούς και υψηλή γραφειοκρατία.
Ήδη αρκετοί ενδιαφερόμενοι έχουν προχωρήσει σε προκαταβολές, προσύμφωνα και τεχνικούς ελέγχους ακινήτων, ενώ άλλοι βρίσκονται στη διαδικασία έκδοσης της ηλεκτρονικής ταυτότητας κτιρίου, η οποία αποτελεί πλέον βασική προϋπόθεση για τη μεταβίβαση.
Στην πράξη, στελέχη της αγοράς ακινήτων περιγράφουν ένα σκηνικό «αγώνα δρόμου», με δικηγόρους, μηχανικούς, συμβολαιογράφους και τραπεζικά στελέχη να προσπαθούν να ολοκληρώσουν φακέλους που σε φυσιολογικές συνθήκες απαιτούν πολύ μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Το «Σπίτι μου 2» είχε παρουσιαστεί ως η βασική στεγαστική παρέμβαση της κυβέρνησης για νέους και οικογένειες, με αυξημένα ηλικιακά όρια, μεγαλύτερο ύψος χρηματοδότησης και πιο διευρυμένα εισοδηματικά κριτήρια σε σχέση με το πρώτο πρόγραμμα.
Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία, έχουν εγκριθεί 13.461 δάνεια συνολικού ύψους περίπου 1,6 δισ. ευρώ, με μέσο ποσό χρηματοδότησης κοντά στις 120.000 ευρώ. Παράλληλα, η απορρόφηση των πόρων φτάνει περίπου στο 84% του συνολικού προϋπολογισμού των 2 δισ. ευρώ.
Αυτό σημαίνει ότι σημαντικό μέρος των διαθέσιμων κεφαλαίων παραμένει ακόμη ανενεργό, την ώρα που χιλιάδες ενδιαφερόμενοι δεν έχουν καταφέρει να ολοκληρώσουν τη διαδικασία αγοράς κατοικίας.
Στην αγορά ακινήτων, αρκετοί επαγγελματίες εκτιμούν ότι το μεγαλύτερο πρόβλημα του προγράμματος δεν ήταν η ζήτηση αλλά η περιορισμένη προσφορά κατάλληλων κατοικιών.
Οι ενδιαφερόμενοι κλήθηκαν να αναζητήσουν ακίνητα που να πληρούν συγκεκριμένες προδιαγραφές παλαιότητας, τεχνικής κατάστασης και αξίας, σε μια περίοδο όπου τα διαθέσιμα διαμερίσματα μειώνονται και οι τιμές κινούνται ανοδικά.
Το αποτέλεσμα ήταν να δημιουργηθούν ισχυρές πιέσεις κυρίως στα παλαιότερα διαμερίσματα, τα οποία μπορούσαν να ενταχθούν στο πρόγραμμα. Σε αρκετές περιπτώσεις, μάλιστα, οι τιμές παλαιών κατοικιών αυξήθηκαν ταχύτερα ακόμη και από τις τιμές νεόδμητων ακινήτων.
Μεσίτες αναφέρουν ότι η αγορά προσαρμόστηκε πολύ γρήγορα στη νέα ζήτηση, με πολλούς ιδιοκτήτες να ανεβάζουν τις ζητούμενες τιμές μόλις αντιλαμβάνονταν ότι ο ενδιαφερόμενος αγοραστής χρηματοδοτείται μέσω του προγράμματος.
Παράλληλα, οι καθυστερήσεις στις διαδικασίες αποδείχθηκαν καθοριστικός παράγοντας. Η έκδοση ηλεκτρονικής ταυτότητας ακινήτου, οι πολεοδομικοί έλεγχοι, η συγκέντρωση δικαιολογητικών και οι τραπεζικές εγκρίσεις απαιτούν χρόνο, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις παλαιών ακινήτων με εκκρεμότητες ή αυθαίρετες παρεμβάσεις.
Σε αυτό το περιβάλλον, η αιφνιδιαστική επίσπευση της λήξης του προγράμματος αυξάνει τον κίνδυνο να μείνουν μετέωρες πολλές συναλλαγές που είχαν ήδη ξεκινήσει.
Ιδιαίτερη ανησυχία υπάρχει και για τις προκαταβολές που έχουν ήδη καταβάλει υποψήφιοι αγοραστές. Νομικοί κύκλοι επισημαίνουν ότι σε αρκετές περιπτώσεις τα ιδιωτικά συμφωνητικά δεν περιλαμβάνουν ρήτρες επιστροφής χρημάτων αν τελικά δεν ολοκληρωθεί η μεταβίβαση λόγω αδυναμίας χρηματοδότησης ή χρονικών περιορισμών.
Οι τράπεζες από την πλευρά τους καλούν τους δικαιούχους που έχουν λάβει οριστική έγκριση να επιταχύνουν άμεσα τις διαδικασίες, προκειμένου να καταστεί δυνατή η υπογραφή των συμβάσεων πριν από τη λήξη του προγράμματος.
Παράγοντες της αγοράς σημειώνουν ότι η υπόθεση του «Σπίτι μου 2» αναδεικνύει για ακόμη μία φορά τις διαρθρωτικές αδυναμίες της ελληνικής στεγαστικής αγοράς: περιορισμένη προσφορά προσιτών κατοικιών, υψηλό κόστος αγοράς, χρονοβόρες διαδικασίες μεταβίβασης και σημαντική γραφειοκρατία.
Την ίδια στιγμή, το στεγαστικό κόστος συνεχίζει να αυξάνεται. Τα ενοίκια παραμένουν σε ανοδική τροχιά, ενώ η αγορά κατοικίας γίνεται ολοένα και πιο δύσκολη ακόμη και για νοικοκυριά με σταθερά εισοδήματα.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, αρκετοί αναλυτές θεωρούν ότι το «Σπίτι μου 2» λειτούργησε περισσότερο ως εργαλείο προσωρινής χρηματοδότησης της ζήτησης και λιγότερο ως ουσιαστική παρέμβαση για την αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος, καθώς δεν συνοδεύτηκε από αντίστοιχη αύξηση της διαθέσιμης προσφοράς κατοικιών στην αγορά.
newsbeast.gr
