Μετά το «βαθύ σκοτάδι» άνοιξε τελικά μια χαραμάδα αισιοδοξίας στις αγορές, καθώς ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, συμφώνησε σε κατάπαυση του πυρός κατά του Ιράν, διάρκειας δύο εβδομάδων, υπό την προϋπόθεση ότι η Τεχεράνη θα λήξει, έστω και προσωρινά τον αποκλεισμό των ροών πετρελαίου και φυσικού αερίου μέσω του Στενού του Ορμούζ.
Ωστόσο, δεν είναι λίγοι οι αναλυτές που θεωρούν ότι οι ελπίδες ότι η εκεχειρία θα αποκαταστήσει γρήγορα τις κανονικές ροές πετρελαίου και φυσικού αερίου από τη Μέση Ανατολή, μέσω της στενής θαλάσσιας οδού από την οποία διέρχεται συνήθως περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου, είναι πρόωρες. Χωρίς αυτό να σημαίνει ότι μια κατάπαυση του πυρός στον πόλεμο με το Ιράν θα προσφέρει την τόσο αναγκαία ανακούφιση σε οικονομίες που έχουν πληγεί από τη χειρότερη ενεργειακή κρίση που έχει καταγραφεί ποτέ.
Επί της ουσίας, όπως επισημαίνει και το Reuters, παραμένει ασαφές πόσο γρήγορα θα τεθεί πλήρως σε ισχύ η κατάπαυση του πυρός. Το Ιράν εξαπέλυσε νέες επιθέσεις κατά του Ισραήλ και χωρών του Κόλπου λίγο μετά την ανακοίνωση του Τραμπ, υπογραμμίζοντας την εύθραυστη φύση της συμφωνίας. Ο πόλεμος, που βρίσκεται πλέον στην έκτη εβδομάδα του, έχει στοιχίσει τη ζωή σε περισσότερους από 5.000 ανθρώπους σε σχεδόν δώδεκα χώρες και έχει προκαλέσει σοβαρές ζημιές σε κρίσιμες υποδομές της περιοχής, συμπεριλαμβανομένων εγκαταστάσεων πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Παρά ταύτα, οι χρηματοπιστωτικές αγορές υποδέχθηκαν θετικά την είδηση. Ο δείκτης Nikkei της Ιαπωνίας κατέγραψε άνοδο 5%, φτάνοντας σε υψηλό ενός μήνα, ενώ οι τιμές του Brent υποχώρησαν περίπου 13%, στα περίπου 95 δολάρια το βαρέλι, καθώς οι επενδυτές προεξόφλησαν βραχυπρόθεσμη αποκλιμάκωση των κινδύνων στην προσφορά.
Άμεση αλλά περιορισμένη ανακούφιση
Μια προσωρινή παύση των εχθροπραξιών και το άνοιγμα του Ορμούζ θα επέτρεπαν στους εξαγωγείς της Μέσης Ανατολής να αποστείλουν σημαντικές ποσότητες πετρελαίου που έχουν εγκλωβιστεί στον Κόλπο από την έναρξη των συγκρούσεων, προσφέροντας άμεση ανακούφιση στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας.
Περίπου 130 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου και 46 εκατομμύρια βαρέλια διυλισμένων καυσίμων βρίσκονται σήμερα σε περίπου 200 δεξαμενόπλοια στην περιοχή, σύμφωνα με την εταιρεία ανάλυσης Kpler. Επιπλέον, περίπου 1,3 εκατομμύρια τόνοι υγροποιημένου φυσικού αερίου παραμένουν εγκλωβισμένοι σε πλοία που αναμένουν ασφαλή διέλευση.
Για την Ασία, η οποία εξαρτάται από τη Μέση Ανατολή για το 60% του πετρελαίου και το 80% των εισαγωγών φυσικού αερίου, η διαταραχή ήταν ιδιαίτερα σοβαρή. Πολλές χώρες αναγκάστηκαν να περιορίσουν τη βιομηχανική παραγωγή και να επιβάλουν δελτίο καυσίμων μετά τη ξαφνική διακοπή των προμηθειών. Η απελευθέρωση αυτών των ποσοτήτων θα μπορούσε να μειώσει την πίεση, αλλά δεν λύνει το πρόβλημα.
Η εκκαθάριση των φορτίων είναι μόνο ένα μέρος της εξίσωσης. Το να φύγουν τα δεξαμενόπλοια από τον Κόλπο είναι ένα ακόμη ζήτημα, αλλά το να επιστρέψουν είναι άλλο.
Ο πρωτοφανής αποκλεισμός του Ορμούζ έχει διαταράξει σοβαρά τις παγκόσμιες ναυτιλιακές αγορές, περιορίζοντας δραστικά τη διαθεσιμότητα δεξαμενόπλοιων και εκτοξεύοντας τα ναύλα σε ιστορικά υψηλά επίπεδα. Πολλοί πλοιοκτήτες αναμένεται να παραμείνουν ιδιαίτερα επιφυλακτικοί στο να επιστρέψουν στην περιοχή, φοβούμενοι ότι τα πλοία και τα πληρώματά τους μπορεί να εγκλωβιστούν ξανά αν επαναληφθούν οι εχθροπραξίες.
Αυτή η επιφυλακτικότητα θα περιορίσει την επαναφορά των κανονικών ροών εξαγωγών, σύμφωνα με την εκτίμηση των αναλυτών του Reuters.
Η παραγωγή πετρελαίου θα καθυστερήσει
Οι εξαγωγές πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή μέσω του Ορμούζ κατέρρευσαν κατά περίπου 13 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως τον Μάρτιο, ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στο 13% της παγκόσμιας κατανάλωσης, σύμφωνα με την Kpler. Παρότι η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα κατάφεραν να εκτρέψουν μέρος των φορτίων μέσω εναλλακτικών διαδρομών, η διαταραχή ανάγκασε τους παραγωγούς να περιορίσουν την παραγωγή κατά περίπου 7,5 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως.
Με τα σημερινά δεδομένα, μεγάλο μέρος αυτής της παραγωγής δεν αναμένεται να επανέλθει γρήγορα.
Η επανεκκίνηση των πετρελαιοπηγών, ειδικά σε τόσο μεγάλη κλίμακα, είναι μια σύνθετη και χρονοβόρα διαδικασία που μπορεί να διαρκέσει εβδομάδες. Εθνικές εταιρείες όπως η Saudi Aramco και η Adnoc των ΗΑΕ αναμένεται να διστάσουν να επαναφέρουν πλήρως την παραγωγή χωρίς σαφή εικόνα για τη διάρκεια της εκεχειρίας.
Επιπλέον, διυλιστήρια, πεδία και τερματικοί σταθμοί που υπέστησαν ζημιές από πυραυλικές και μη επανδρωμένες επιθέσεις θα χρειαστούν μήνες ή και χρόνια για να αποκατασταθούν. Η έλλειψη εξειδικευμένου εξοπλισμού και προσωπικού ενδέχεται να επιβραδύνει περαιτέρω τις εργασίες.
Καθοριστικός παράγοντας παραμένει και η διαθεσιμότητα δεξαμενόπλοιων: χωρίς επαρκή πλοία για τη μεταφορά πετρελαίου και καυσίμων, οι παραγωγοί θα διστάσουν να αυξήσουν την παραγωγή.
Μόνιμα σημάδια στην αγορά ενέργειας
Αν η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη καταλήξουν σε μια μόνιμη συμφωνία που θα οδηγήσει σε πλήρη επαναλειτουργία του Ορμούζ, το εμπόριο πετρελαίου και φυσικού αερίου θα μπορούσε σταδιακά να επανέλθει σε πιο φυσιολογικά επίπεδα. Ωστόσο, ακόμη και σε αυτό το πιο αισιόδοξο σενάριο, ο πόλεμος αναμένεται να αφήσει βαθιά και διαρκή σημάδια στην παγκόσμια προσφορά.
Μεσοπρόθεσμα, η αγορά πετρελαίου ενδέχεται να παραμείνει πιο «σφιχτή» κατά 3 έως 5 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως σε σχέση με τις προπολεμικές εκτιμήσεις, λόγω των ζημιών στις υποδομές και της ανάγκης αναπλήρωσης των αποθεμάτων.
Εάν δεν επιτευχθεί μια πιο σταθερή ειρηνευτική συμφωνία, η δίμηνη κατάπαυση του πυρός κινδυνεύει να αποδειχθεί απλώς μια προσωρινή ανάσα μέσα σε μια πρωτοφανή παγκόσμια ενεργειακή κρίση.
ot.gr
