Πέντε χρόνια μετά τον θάνατο του πρώην υπουργού και ιστορικού στελέχους του ΠΑΣΟΚ, Σήφη Βαλυράκη, η υπόθεση εξακολουθεί να βρίσκεται στο επίκεντρο της δικαστικής επικαιρότητας, με την εισαγγελική έφεση να ανοίγει τον δρόμο για την εκ νέου εξέτασή της σε δεύτερο βαθμό. Ο δικηγόρος Μανώλης Φωτάκης, ένας εκ των νομικών εκπροσώπων της οικογένειας Βαλυράκη, μιλά για την πορεία της υπόθεσης, τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στο δικαστήριο, τα ερωτήματα που παραμένουν ανοιχτά και την απόφαση της οικογένειας να συνεχίσει τον αγώνα για τη δικαίωση του Σήφη Βαλυράκη μέχρι τέλους.
Συνέντευξη: Σταύρος Ρακιντζής
Μιλήστε μας για την υπόθεση μετά και τις τελευταίες εξελίξεις.
«Πρόκειται για ένα ιστορικό στέλεχος, έναν αγωνιστή κατά της δικτατορίας, κατά της ξενοκίνητης δικτατορίας των συνταγματαρχών. Είναι καταγεγραμμένη πλέον η ιστορία, αλλά όχι σε λεπτομέρειες που να γνωρίζει ο κόσμος. Ήθελα να αποκαταστήσω λίγο τα πράγματα όσον αφορά την αλληλουχία των γεγονότων, ότι η πλευρά των κατηγορουμένων αρχικά και συνεπικουρούμενη από τις τοπικές αρχές προσπάθησε να πει ότι δεν υπήρξε δολοφονία, ότι ήταν ατύχημα. Ότι δηλαδή ο αείμνηστος Σήφης Βαλυράκης, ο οποίος ήταν πάρα πολύ δυναμικός μέχρι τη δολοφονία του τις 24 Ιανουαρίου του 2021, ξαφνικά λέει ζαλίστηκε κι έπεσε. Ένας άνθρωπος που έκανε υποβρύχιο κολύμπι, τηρούσε τους κανόνες, η υγεία του ήταν πάρα πολύ καλή κάτι που είπαν και οι ιατροδικαστές που εξέτασαν το πτώμα του. Μετά από την ανεπιτυχή προσπάθεια να χαρακτηρίσουν ατύχημα τη δολοφονία, ο τοπικός εισαγγελεύς έβαλε την υπόθεση στο αρχείο. Ήταν σκανδαλώδης ο τρόπος που μπήκε στο αρχείο, με αποτέλεσμα, με βάση τα στοιχεία που υπήρχαν, η εισαγγελία Εφετών Ευβοίας την ανέσυρε από το αρχείο, με αποτέλεσμα να αχθεί, ύστερα από κανονισμό που έγινε, διότι υπήρχαν λόγοι δημόσιας τάξης. Διέσυραν κυριολεκτικά την οικογένεια, ότι όλα αυτά τα έκαναν για να υπάρξει μια ασφαλιστική αποζημίωση. Δηλαδή δεν είναι μόνο ότι δολοφόνησαν τον Σήφη Βαλυράκη, αλλά προσπάθησαν να κάνουν και δολοφονία χαρακτήρων, αυτού και της οικογένειάς του. Ενώ ύστερα από αίτημά μας απεδείχθη ότι δεν υπήρχε καν ασφαλιστήριο συμβόλαιο επ' ονόματί του.»
Από τη δική σας πλευρά, που καταλήξατε για τα γεγονότα εκείνης της μοιραίας ημέρας;
«Από όλο το υλικό, τη δικογραφία και όλα αυτά που αποδείχθηκαν στο ακροατήριο, ο Σήφης ο Βαλυράκης δολοφονήθηκε. Περί αυτού δεν υπάρχει πλέον καμία αμφιβολία, ακόμα και οι κατηγορούμενοι που μιλούσαν για ατύχημα μιλούν πλέον για δολοφονία. Αυτό είναι κάτι πάρα πολύ σημαντικό, το οποίο πρέπει να σας το επισημάνω. Απλά είπε το δικαστήριο, με μειοψηφία του πρόεδρου, ότι δεν είναι αυτοί οι δολοφόνοι και τους απήλλαξε. Όχι με αμφιβολίες όπως γίνεται στο ποινικό δικαστήριο πολλές φορές, τους απήλλαξε χωρίς καμία αμφιβολία ότι σχημάτισαν οι ένορκοι κυρίως δικανική πεποίθηση και ακολούθως οι δύο τακτικές πρωτοδίκες (γυναίκες), ότι είναι αθώοι.»
Πώς το εξηγείτε αυτό;
«Η πλευρά της υποστήριξης κατηγορίας, η πλευρά της οικογένειας δηλαδή, δεν είχε δικαίωμα να κάνει έφεση. Ο νόμος δεν μας παρείχε το δικαίωμα αυτό. Το δικαίωμα το είχε μόνο ο Εισαγγελέας Εφετών και θέλω να πω εδώ, ότι δεν είναι κάτι το σύνηθες να ασκούνται εφέσεις αυτεπάγγελτα, πρέπει να προκύπτουν κάποια σημαντικά στοιχεία. Από τα στοιχεία λοιπόν που απεδείχθησαν, ενώπιον του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, ο Εισαγγελέας επείσθη και άσκησε έφεση με συγκεκριμένους λόγους εφέσεως. Παρότι δεν έχει καθαρογραφεί ακόμα η απόφαση ήταν φανερό ότι δεν εκτίμησε σωστά τα πράγματα. Δεν έλαβε υπόψη αποδεχθέντα στο ακροατήριο γεγονότα, ότι δηλαδή υπήρχε μια δολοφονία από τους κατηγορούμενους στο πρόσωπο του Σήφη Βαλυράκη και γι' αυτό το λόγο ήρθε ο Εισαγγελέας Εφετών να ασκήσει έφεση και να ξαναγίνει το δικαστήριο πλέον στο μεικτό ορκωτό εφετείο Αθηνών από την αρχή. Τα στοιχεία λοιπόν είναι πάρα πολλά. Υπήρχε αυτόπτης μάρτυρας, αυτό είναι γνωστό που κατονόμασε και αναγνώρισε ποιος είναι αυτός που κατέφερε τα χτυπήματα στο κεφάλι του Σήφη Βαλυράκη, ώστε αυτός να πέσει στη θάλασσα στο νερό, ζωντανός, με τις αισθήσεις του και να πνιγεί από την εισρόφηση ύδατος, αφού πλέον είχε λιποθυμήσει από τα χτυπήματα. Υπήρχαν οι ιατροδικαστικές εκθέσεις υπήρχαν μάρτυρες οι οποίοι συμπλήρωναν τον αυτόπτη μάρτυρα και τα γεγονότα είχαν μια αλληλουχία. Όλα αυτά τα γεγονότα οδήγησαν αφενός τους ενόρκους και τις δύο δικαστές, γυναίκες, να πλειοψηφήσουν και ο πρόεδρος ο οποίος διηύθυνε τη συζήτηση και «τράβηξε όλο το κάρο» μπορώ να πω από την αρχή της διαδικασίας, κατέληξε να μειοψηφήσει. Δεν καταφέρομαι κατά του συστήματος των λαϊκών δικαστών, διότι η Ελλάδα ακολουθεί αυτό το σύστημα των ενόρκων, το οποίο πρέπει να τονίσω, ότι είναι τέσσερις οι ένορκοι και τρεις οι τακτικοί δικαστές. Οι τέσσερις ένορκοι οι οποίοι είναι συνήθως δημόσιοι υπάλληλοι ή υπάλληλοι τραπεζών, οι οποίοι αφού αποστέλλονται από τις υπηρεσίες τους στη γραμματεία του ΜΟΔ και του ΜΟΕ γίνεται κλήρωση κατά την έναρξη της διαδικασίας. Οι άνθρωποι αυτοί δεν είναι παράδοξο πολλές φορές να σχηματίζονται αμφιβολίες και να άγονται σε απαλλακτικές αποφάσεις σε παρόμοιες περιπτώσεις. Αυτό που είναι το παράδοξο και καινοφανές στην προκειμένη περίπτωση, είναι ότι μειοψηφεί ο πρόεδρος. Το σύστημα των ενόρκων απορρέει από το δημοκρατικό μας πολίτευμα, όπου όλες οι εξουσίες πηγάζουν από το λαό και ασκούνται υπέρ αυτού. Δεν έχω κάτι εγώ με το σύστημα αυτό, παρότι βέβαια πρέπει να γίνουν παρεμβάσεις για να ενισχυθεί ο θεσμός με τη βοήθεια πραγματογνωμόνων, ξεχωριστής υπηρεσίας, η οποία θα λειτουργεί παραλλήλως ή κοντά στη δικαστική εξουσία, για να μπορούν να βοηθούνται και αυτοί οι άνθρωποι και να μην άγονται σε αυτές τις αποφάσεις που βλέπουμε στην προκειμένη περίπτωση. Η οικογένεια είναι αποφασισμένη την υπόθεση αυτή να την πάει μέχρι τέλους και είναι φανερό αυτό. Δεν υπάρχει σκεπτικό ακόμα. Η απόφαση θα καθαρογραφεί υπολογίζουμε σε 6 με 10 μήνες, είναι ένα τεράστιο πακέτο από τα πρακτικά όλων που εξετάστηκαν στο ακροατήριο του ΜΟΔ, πραγματογνώμονες, τεχνικές εκθέσεις, αναγνωστέα έγγραφα και μετά θα μπει η αιτιολογία της πλειοψηφίας και η αιτιολογία της μειοψηφίας. Πάντως στο δικαστήριο αυτό δύο είναι οι πυλώνες, ο πρόεδρος του δικαστηρίου και ο εισαγγελέας. Είναι τυχαίο λοιπόν ότι ο πρόεδρος του δικαστηρίου και ο εισαγγελέας της έδρας ήταν και οι δύο καταδικαστικοί; Η πρόταση του κυρίου εισαγγελέα διήρκησε μιάμιση συνεδρίαση.
Δηλαδή, αγόρευε επί πολλές ώρες και δεν ήταν μια τυπική αγόρευση. Ήταν μια ουσιαστική και εμπεριστατωμένη αγόρευση, όπου εξήγησε για ποιο λόγο πρέπει να οδηγηθούν στη φυλακή οι κατηγορούμενοι.»
Είπατε προηγουμένως ότι και οι ίδιοι οι κατηγορούμενοι παραδέχτηκαν ότι πρόκειται για δολοφονία.
«Όχι κατά την ακροαματική διαδικασία. Εκεί είχαν τους ισχυρισμούς που είχαν και κατά το στάδιο της προδικασίας και της κυρίας ανάκρισης, ότι δηλαδή πρόκειται για ατύχημα και ανέπτυσσαν τους ισχυρισμούς τους γύρω από αυτά. Μετά το πέρας της διαδικασίας ακούσαμε στον τύπο, όπου μίλησαν για πρώτη φορά για δολοφονία. Αυτά όλα που ανέπτυσσαν, οι ισχυρισμοί ότι ο αείμνηστος ζαλίστηκε και έπεσε, αν βλέπατε τις φωτογραφίες του πτώματος είναι κυριολεκτικά σφαγιασμένος.
Από τα στοιχεία τα οποία έχετε, τι εκτιμάτε ότι έγινε εκείνη στη στιγμή;
«Η πεποίθησή μας και αυτό που είπαν οι μάρτυρες, είναι ότι πρόκειται περί ενέδρας. Ότι ο Σήφης Βαλυράκης δέχτηκε επίθεση από ένα συγκεκριμένο επαγγελματικό σκάφος, το οποίο ήρθε με ταχύτητα επάνω του, έκανε στροφές κυκλικές ώστε να χάσει την ισορροπία του και να πέσει. Και έπεσε μόνο μετά τα χτυπήματα που δέχτηκε με ένα κοντάρι, αυτό που χρησιμοποιούν οι επαγγελματίες ψαράδες κατά την αλιεία τους.»
Υπάρχει η εισαγγελική έφεση. Μιλήστε μας για τα επόμενα βήματα.
«Η υπόθεση θα έρθει στο Μικτό Ορκωτό Εφετείο Αθηνών, είναι και αυτό δικαστήριο ενόρκων 4-3 δηλαδή, 4 οι ένορκοι, 3 οι τακτικοί δικαστές. Η διαφορά είναι ότι είναι εμπειρότεροι δικαστές στην προκειμένη περίπτωση. Το δικαστήριο αυτό θα ξεκινήσει από μηδενική βάση με την εξέταση πάλι όλων των μαρτύρων και πραγματογνωμόνων. Εκεί που εστιάζει πλέον η υπεράσπιση είναι σε ένα τεχνικό μέσο, σε ένα ψηφιακό μέσο, μια κάμερα μιας καφετέριας, η οποία κατά την άποψη δική μας δεν αποδεικνύει αυτά που λένε, δηλαδή, ότι το αλιευτικό σκάφος δε βγήκε εκείνη την ημέρα από το αλιευτικό καταφύγιο της Ερέτριας. Είναι μια κάμερα η οποία, αφενός οι ώρες που καταγράφει δε συμβαδίζουν με τις πραγματικές ώρες και το πλέον σοβαρό, ότι η κάμερα που είναι στην καφετέρια αυτή απέχει 500-600 μέτρα από την είσοδο και έξοδο των σκαφών στο αλιευτικό καταφύγιο και δεν εστιάζει σε αυτή, αλλά εστιάζει στο δρόμο. Είναι πραγματικά πολύ αστείο να το πω, να προσπαθούν να αποδείξουν με αυτό το τεχνικό μέσο, μια κάμερα η οποία πωλείται στο εμπόριο, στα πολυκαταστήματα 12-13 ευρώ, ούτε zoom έχει, για να εστιάσουν και να δουν ποιοι βγήκαν εκείνη την ημέρα, τη στιγμή που υπάρχουν αυτόπτες μάρτυρες που καταθέτουν ότι τους είδαν να έχουν βγει και το άλλοθι τους κατέπεσε, γιατί αποδείχθηκε ότι βγήκαν εκείνη την ημέρα. Τα στοιχεία είναι συντριπτικά και η αλήθεια παρήλασε και ενώπιον του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου.»
Μπορούμε να προσδιορίσουμε πότε θα γίνει;
«Εκτιμώ το δεύτερο εξάμηνο του 1927. Επειδή δυστυχώς όλα θα εξαρτηθούν από την καθαρογραφή της απόφασης.
Η οικογένεια έχει σκοπό να συνεχίσει τον αγώνα της και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, αν χρειαστεί;
«Βεβαίως. Εμείς πιστεύουμε ότι θα ευοδωθεί η προσπάθεια και στα ημεδαπά δικαστήρια και στο Μικτό Ορκωτό εφετείο δηλαδή, όπου εκτιμούμε ότι θα αναδειχθεί για άλλη μια φορά η αλήθεια και η απόφαση θα είναι καταδικαστική. Αν παρόλα αυτά δεν υπάρξει δικαίωση, η οικογένεια είναι αποφασισμένη να εξαντλήσει τα πάντα. Θα πάει και στο Στρασβούργο. Μεταφέρω δηλαδή τη θέλησή της αυτή. Είναι ειλημμένη η απόφαση.»
Υπάρχει κάποιο ερώτημα για τις συνθήκες θανάτου, το οποίο δεν έχει απαντηθεί μέχρι σήμερα; Υπάρχουν κάποια σημεία για τα οποία υπάρχουν απορίες ακόμα;
Σίγουρα τα κίνητρα συναρτώνται με τη δράση του Σήφη Βαλυράκη μέχρι τέλος της ζωής του, γιατί πολλοί λένε, ήταν συνταξιούχος, είχε φύγει, ήταν παροπλισμένος. Το αντίθετο. Ο Σήφης Βαλυράκης ήταν ενεργός. Είχε συμμετοχή στην πολιτική ζωή, μέσα από το Ίδρυμα Μεσογειακών Μελετών, μέσα από συναντήσεις που έκανε διαρκώς για τα θέματα της πολιτικής. Η συνάδελφος και πρόεδρος της Πλεύσης Ελευθερίας, η Ζωή Κωνσταντοπούλου, αναφέρεται στη συνάντηση που έκανε μαζί του όταν ήταν πρόεδρος της Βουλής και μάλιστα διάβασε μία μεγάλη παράγραφο από το ομόφωνο πόρισμα της Εξεταστικής Επιτροπής για τη Siemens, όπου προήδρευσε ο Σήφης Βαλυράκης και κατέληξε ένα ομόφωνο πόρισμα στο οποίο έλεγε ότι πρέπει να παραπεμφθούν μέλη των κυβερνήσεων και από το κόμμα της Νέας Δημοκρατίας και από το κόμμα του ΠΑΣΟΚ. Ομόφωνη απόφαση, επαναλαμβάνω. Η οποία, κυριολεκτικά, δεν πέρασε στην Ολομέλεια. Η αγωνία του Σήφη Βαλυράκη μέχρι που πέθανε ήταν γιατί έγινε αυτό το πράγμα. Η συνάντηση που, μάλιστα ήταν πολύ χαρακτηριστικό το απόσπασμα που διάβασε στο ακροατήριο, δεν διάβασε ονόματα, διάβασε μόνο το απόσπασμα που αναφέρεται στο σκεπτικό, το οποίο ήταν συγκλονιστικό, μπορώ να σας πω. Ο Σήφης Βαλυράκης είχε ενασχόληση και με τα εθνικά θέματα τα οποία εξακολουθούν και παραμένουν επίκαιρα, όπως και το 2021, που έκανε την τελευταία του ανάρτηση και δημοσιεύτηκε στα Νέα, ένα άρθρο για τα εθνικά θέματα, το οποίο πραγματικά προέβλεπε τι θα επακολουθούσε.»
Πώς εξηγείτε την καθυστέρηση για ένα γεγονός το οποίο συνέβη το 2021 και φτάσαμε τώρα, στο 2026;
«Για να καταλάβετε τι ακριβώς έχει συμβεί, σας λέω ότι έχουν παραπέμφθει για να δικαστούν για ψευδή βεβαίωση και απόπειρα υπόθαλψης εγκληματία οι δύο διοικητές του λιμενικού σταθμού Ερέτριας αρχικά και ακολούθως του διοικητή του λιμεναρχείου Χαλκίδας και εκκρεμούν σε βάρος τους πολύ σοβαρές κατηγορίες για απόπειρα υπόθαλψης και για ψευδή βεβαίωση. Η ψευδή βεβαίωση αναφέρεται σε μία ένορκη βεβαίωση που απέσπασαν, παρά τη θέλησή του, του αυτόπτη μάρτυρα, ο οποίος την επομένη πήγε στη ΓΑΔΑ και κατέθεσε όλα τα πραγματικά περιστατικά. Είναι πολύ μεγάλη αυτή η υπόθεση.»
