Σκέψεις και προβληματισμοί για τον Νέο ΒΟΑΚ

Αυτοψία στα εργοτάξια του Βόρειου Οδικού Άξονα Κρήτης (ΒΟΑΚ) πραγματοποίησε ο Υπουργός Μεταφορών Χρήστος Δήμας, διαπιστώνοντας ότι τα έργα στην παράκαμψη Ρεθύμνου εξελίσσονται, σύμφωνα με τον προγραμματισμό, και ότι σύντομα θα αποδοθούν στην κυκλοφορία, βελτιώνοντας σημαντικά τις μετακινήσεις και την οδική ασφάλεια.

Μήπως, όμως, ο υπουργός δεν αντιλήφθηκε ότι τα έργα βρίσκονται σχεδόν στο ίδιο σημείο που βρίσκονταν και τον περασμένο Απρίλιο, όταν είχε επισκεφθεί και πάλι το Ρέθυμνο;

Κουβέντα, βέβαια, για την «ταμπακέρα». Καμία ουσιαστική πρόοδος στη μελέτη σύνδεσης Σούδας – Αεροδρομίου Χανίων, γιατί, πολύ απλά, φαίνεται πως δεν υπάρχει πρόθεση να υλοποιηθεί ποτέ.

Οι παρακάμψεις και στις τρεις μεγάλες πόλεις της Κρήτης —Χανιά (7,4 χλμ.), Ρέθυμνο (7 χλμ.) και Ηράκλειο (24 χλμ.)— ήταν ήδη κατασκευασμένες, με τέσσερις λωρίδες κυκλοφορίας και διαχωριστική νησίδα. Δεν χρειαζόταν, επομένως, καμία ουσιαστική παρέμβαση.

Πώς, όμως, θα μπορούσαν να επιβληθούν διόδια;

Είμαστε τυχεροί που, ύστερα από επιστολή Αντιπεριφερειάρχη προς τον Εισαγγελέα Ρεθύμνου, άνοιξε το ρεύμα προς Ηράκλειο στον κόμβο Σπηλίου. Διαφορετικά, το Ρέθυμνο θα παρέμενε ακόμη εγκλωβισμένο, με τεράστιες ουρές αυτοκινήτων, καθώς όλη η κυκλοφορία θα διοχετευόταν μέσα από το κέντρο της πόλης.

Περνώντας ο υπουργός και η συνοδεία του από τον κόμβο Αμαρίου μέχρι τη Σκαλέτα, προφανώς διαπίστωσαν ότι πρόκειται για μία από τις μεγαλύτερες ευθείες σε όλο το μήκος του ΒΟΑΚ. Με τις νέες διαγραμμίσεις, μάλιστα, φαίνονται τέσσερις λωρίδες κυκλοφορίας.

Γνωρίζει πολύ καλά, όμως, ότι υπάρχουν ήδη πληρωμένες απαλλοτριώσεις σε έκταση περίπου 20 μέτρων εκατέρωθεν του υφιστάμενου άξονα.

Η κατασκευή του νέου ΒΟΑΚ, με αναβάθμιση του υφιστάμενου οδικού άξονα, θα απαιτούσε πολύ λιγότερα χρήματα και πολύ λιγότερο χρόνο σε σχέση με την επιλογή της νέας παράκαμψης.

Το κόστος της νέας χάραξης θα είναι τεράστιο, καθώς, πέρα από τις νέες απαλλοτριώσεις, θα απαιτηθεί η κατασκευή σύνθετων και βαρέων τεχνικών έργων, όπως σήραγγες, cut & cover και κοιλαδογέφυρες.

Παράλληλα, θα αυξηθεί η συνολική απόσταση, θα περιοριστεί η ταχύτητα λόγω των περιορισμών που δημιουργούν οι σήραγγες (φαινόμενο μαύρης τρύπας-black hole effect) και θα προκύψουν σημαντικές καθυστερήσεις τόσο κατά την κατασκευή όσο και στη λειτουργία του έργου.

Τι θα συμβεί στον κάμπο του Ρεθύμνου;

Ελπίζω ότι το κλιμάκιο του Υπουργείου, κατευθυνόμενο προς το Ηράκλειο, διαπίστωσε και κάτι ακόμη: ότι μπροστά του βρίσκεται μία από τις ομορφότερες αμφιθεατρικές περιοχές της Κρήτης.

Μία περιοχή με χαρακτηρισμένες ζώνες φυσικού κάλλους και κηρυγμένους αρχαιολογικούς χώρους, οι οποίοι βρίσκονται εδώ και δεκαετίες υπό καθεστώς απόλυτης προστασίας, με αυστηρούς περιορισμούς στην κατασκευή νέων δρόμων και άλλων μεγάλων υποδομών.

Μία περιοχή που διαθέτει κατοικίες, ξενοδοχεία, τουριστικές βίλες και εγκαταστάσεις, αλλά ταυτόχρονα αποτελεί έναν ιδιαίτερα παραγωγικό αγροτικό τόπο: αμπέλια, αβοκάντο, εσπεριδοειδή, κηπευτικές καλλιέργειες χαμηλής και ανοικτής κάλυψης, καθώς και ζώνες υψηλής παραγωγικότητας.

Και, βέβαια, διαθέτει ελαιόδεντρα μεγάλης περιβαλλοντικής και πολιτιστικής αξίας, μεταξύ των οποίων και μνημειακά, αιωνόβια ελαιόδεντρα, ορισμένα με ρίζες που χάνονται βαθιά στον χρόνο και συνδέονται με τη μακραίωνη πολιτιστική κληρονομιά και την ελαιοκομική παράδοση της περιοχής.

Αυτή η περιοχή είναι ο κάμπος του Ρεθύμνου. Είναι ένας από τους σημαντικότερους πυλώνες ανάπτυξης του Νομού και βασικός κινητήρας της τοπικής οικονομίας.

Εάν σε αυτή την περιοχή κατασκευαστεί ένας νέος αυτοκινητόδρομος, παράλληλος προς τον υφιστάμενο, τότε ουσιαστικά θα τη μετατρέψουμε σε μία γιγαντιαία «πίστα» οδικών αξόνων, καθώς θα δημιουργηθούν πολλαπλές παράλληλες οδικές αρτηρίες σε εξαιρετικά μικρή απόσταση μεταξύ τους.

Η θηριώδης αυτή κατασκευή θα διχοτομήσει το φυσικό περιβάλλον και τον τουριστικό ιστό της περιοχής. Τα τμήματα που θα εγκλωβιστούν ανάμεσα στη νέα χάραξη και την παλιά εθνική οδό κινδυνεύουν να απομονωθούν και σταδιακά να νεκρώσουν.

Σε μία ήδη λειτουργική, κατοικημένη, παραγωγική και συνεχώς αναπτυσσόμενη περιοχή, θα δημιουργηθεί ένα χαώδες εργοτάξιο για πολλά χρόνια, με σημαντικές επιπτώσεις στην καθημερινότητα των κατοίκων, στην τουριστική δραστηριότητα, στην αγροτική παραγωγή και στο περιβάλλον.

Η ρύπανση, η σκόνη, ο θόρυβος, οι επιπτώσεις στο τοπίο και η εξαιρετικά δύσκολη περιβαλλοντική αποκατάσταση θα αποτελέσουν σοβαρά προβλήματα.

Παράλληλα, η διέλευση της νέας χάραξης από τέσσερις αρχαιολογικές ζώνες δημιουργεί σοβαρό κίνδυνο εκτεταμένων αρχαιολογικών ερευνών και καθυστερήσεων, όπως έχει συμβεί και σε άλλα μεγάλα οδικά έργα στην Κρήτη, χαρακτηριστικά στην περιοχή της Νεάπολης Λασιθίου.

Όλα αυτά μπορούν να αποτελέσουν σοβαρή τροχοπέδη για την τουριστική ανάπτυξη και την τοπική οικονομία για πολλά χρόνια.

Δεν είμαστε απέναντι στον ΒΟΑΚ. Είμαστε απέναντι σε μια λάθος χάραξη.

Έχουμε υποχρέωση όλοι οι κάτοικοι του Αρκαδίου και του Πλατανιά να αγωνιστούμε, με τεκμηριωμένες θέσεις και επιχειρήματα, ώστε να αποτραπεί μία καταστροφική και υπερβολικά δαπανηρή επιλογή.

Μία επιλογή η οποία, όπως επισημαίνεται και στα ομόφωνα ψηφίσματα της Περιφέρειας Κρήτης και του Δήμου Ρεθύμνης, μπορεί να προκαλέσει σοβαρές και μη αναστρέψιμες επιπτώσεις, ιδίως:

• στην πολιτιστική κληρονομιά και στις αρχαιολογικές ζώνες,
• στο φυσικό τοπίο, στο περιβάλλον και στη βιοποικιλότητα,
• στην αγροτική γη, στα ελαιόδεντρα και στις παραγωγικές εκμεταλλεύσεις,
• στην τουριστική ανάπτυξη, στην τοπική οικονομία και στην ποιότητα ζωής,
• στην ίδια την υλοποίηση του έργου, λόγω των εκτεταμένων αρχαιολογικών ερευνών και των πιθανών καθυστερήσεων.

Ο δρόμος πρέπει να γίνει.

Αλλά πρέπει πρωτίστως να εξυπηρετεί τις τοπικές κοινωνίες, να προστατεύει το περιβάλλον και την παραγωγική βάση του τόπου και να υπηρετεί την ανάπτυξη της Κρήτης.

Δεν μπορούμε να μιλάμε για έναν ΒΟΑΚ που θα εξυπηρετεί αποκλειστικά τις ανάγκες των αναδόχων και των εργολάβων. Ο ΒΟΑΚ είναι ένα έργο που θα επηρεάσει την Κρήτη για πολλές δεκαετίες και οι αποφάσεις που λαμβάνονται σήμερα θα καθορίσουν την ποιότητα ζωής των επόμενων γενεών.

Πρέπει, λοιπόν, να κατανοήσουμε ότι η κληρονομιά που θα παραδώσουμε στα παιδιά μας δεν είναι μόνο —και κυρίως— τα ακίνητα και τα χρήματά μας.

Είναι ο τόπος που θα τους παραδώσουμε. Είναι το φυσικό περιβάλλον, το τοπίο, η πολιτιστική μας κληρονομιά, η παραγωγική γη και, πάνω απ’ όλα, η ποιότητα ζωής που θα τους εξασφαλίσουμε.

Για όλα αυτά θα είμαστε αποκλειστικά υπεύθυνοι.

Γιατί εμείς, με τις δικές μας επιλογές και τις δικές μας αξίες, διαμορφώνουμε σήμερα την Κρήτη που θα παραδώσουμε αύριο.

*Σερλής Δημήτριος
Πρόεδρος Κοινότητας Χαμαλευρίου